Tendai

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tendai (jap. 天台宗 Tendai-shū)japońska szkoła buddyjska założona przez Saichō w 805 roku. Szkoła wywodzi się z chińskiej szkoły buddyzmu mahajany - tiantai - zwanej też Szkołą Sutry Lotosu. W 822 roku nadano klasztorowi Tendai prawa niezależnej ordynacji na górze Hiei.

Huayan – (Kwiatowa Girlanda; 華嚴 pinyin Huáyán; kor. Hwaeom 화엄; jap. 華厳宗 Kegon-shū; wiet. Hoa nghiêm) – chińska szkoła buddyjska (chin. zong 宗) odwołująca się do intelektu (tak jak i tiantai), powstała około VI wieku w Chinach (nie ma jej odpowiednika w Indiach). Szkoła ta rozwijała się w Chinach od lat 500. do połowy lat 800. Idee szkoły miały wielki wpływ na teorię i praktykę szkoły chan w Chinach. Toba Sōjō (jap. 鳥羽僧正, ur. 1053, zm. 1140), znany też pod zakonnym imieniem Kakuyū (jap. 覚猷) – japoński mnich buddyjski szkoły tendai i malarz.

Historia szkoły[ | edytuj kod]

Tradycja ta została przeniesiona w 805 r. z Chin do Japonii przez mnicha japońskiego Saichō (767-822) (Dengyō Daishi). W Chinach studiował nauki szkoły tiantai u dwu uczniów Zhanrana - Daosuiego i Xingmana. Do Japonii powrócił z nowymi tekstami szkoły i wybudował w 788 r. klasztor Enryaku-ji (延暦寺) na górze Hiei (比叡山).

Enchin (jap. 円珍 Enchin, Chishō-daishi, ur. 814, zm. 891) – znamienity duchowny buddyjski; 5. patriarcha sekty tendai i założyciel odłamu jimon; jeden z najwybitniejszych malarzy sakralnych epoki; propagator buddyzmu, autor licznych rozpraw. W latach 853-858 pobierał nauki w Chinach (m.in. w Xi’an, Luoyang). Pośmiertnie uzyskał imię Chishō i tytuł daishi - wielkiego mistrza. Dōgen Kigen (jap. 道元希玄, Dōgen Kigen ur. 19 stycznia 1200, zm. 22 września 1253) – mistrz zen, który sprowadził nauczanie szkoły buddyzmu zen sōtō do Japonii. Także Eihei Dōgen (jap. 永平道元, Eihei Dōgen). Pośmiertnie obdarzony tytułem Jōyō daishi (jap. 承陽大師, wielki mistrz Jōyō)

Przed Saichō wszystkie mnisie ordynacje odbywały się w klasztorze Tōdai w Narze. Posługiwano się wtedy starodawnym kodeksem Winai. Saichō zamierzał założyć ścisłą szkołę mahajany i przeprowadzać ordynacje mnisie wykorzystując wyłącznie wskazania bodhisattwy. Pomimo silnej opozycji ze strony tradycyjnych szkół z Nary, jego prośba została wysłuchana przez cesarza Sagę i od 822 r. szkoła zyskała własną platformę ordynacyjną. Saichō zmarł w kilka dni po tym olbrzymim sukcesie.

Stupa (sanskr. स्तूप stūpa; pali थुप thūpa, język tajski: เจติย czedi; język laotański that; jap. 卒塔婆 sotoba, kopiec, szczyt) – najprostszy typ budowli sakralnej buddyjskiej, rzadziej dźinijskiej, wywodzącej się z Indii, pełniącej funkcję relikwiarza. Ze względu na architekturę jest niezwykle odporna na trzęsienia ziemi. Na terenie Sri Lanki ten typ budowli nosi nazwę dagoby, w Tajlandii – czedi, w Indonezji – candi, w Bhutanie, Nepalu i w Tybecie – czortenu, w Mongolii – suburganu.Nobunaga Oda (jap. 織田信長, Oda Nobunaga, ur. 23 czerwca 1534 w Nagoi, zm. 21 czerwca 1582 w Kioto) - japoński przywódca, jedna z najważniejszych postaci okresu Azuchi Momoyama (inaczej: sengoku jidai - epoka kraju w stanie wojny), a także w całej historii kraju. W momencie śmierci kontrolował 33 z 66 historycznych prowincji Japonii.

Między szkołą tiantai a jej japońskim odpowiednikiem nie było zasadniczo różnic doktrynalnych, jednak ponieważ Saichō studiował w Chinach także chan, szkołę winai (chiń. lü) oraz szkołę ezoteryczną mijiao lub mizong, jego nauczanie reprezentowało silne nastawienie synkretyczne. Te tendencje zostały nawet jeszcze wzmocnione przez takich jego uczniów jak Ennin (794-864) i Enchin (814-891). Do X wieku, a więc w okresie, gdy szkołę prowadził Ryōgen ten synkretyzm wytworzył dwie różne podszkoły w ramach tendai. Były to sammon (山門) i jimon (寺門).

Nirwana (dosłownie zgaśnięcie) – wygaśnięcie cierpienia, termin używany w religiach dharmicznych na określenie bardzo zaawansowanego poziomu urzeczywistnienia. Zdarzało się, że niektórzy widzieli w tym stanie całkowitą anihilację świadomości, jest to jednak pogląd z gruntu błędny. Klasztor buddyjski (chiń. si 寺; kor. sa 사; jap. 寺 ji lub tera; wiet. tự lub chùa) – budynek lub kompleks budynków, w którym przebywają i praktykują mnisi buddyjscy lub mniszki buddyjskie. Jest to centrum religijnego, duchowego i nieraz naukowego życia w buddyzmie.

Podszkoła jimon prowadzona była przez Enchina i jej kwaterą główną był klasztor Mii-dera. Podszkoła sammon prowadzona była przez Ennina w klasztorze Enryaku .

Powstanie tych dwóch podszkół nie było związane z różnicami w interpretacji i zrozumienia doktryny, a była to wyłącznie sprawa ambicjonalna związana z prowadzeniem całej szkoły. Klasztor Enryaku stał się największym ośrodkiem nauczania buddyzmu w całej Japonii.

Gdy w 868 r. Enchin został wyznaczony głową szkoły tendai i otrzymał cesarską zgodę na uczynienie z Mii-dery oficjalnego miejsca przekazu nauk ezoterycznych, doszło do jawnego rozłamu. Śmierć Enchina w 891 r. bynajmniej nie rozwiązała konfliktu personalnego, a nawet go jeszcze zaogniła. Obie strony zaczęły tworzyć armie złożone z mnichów (tzw. sōhei). Armie te krwawo walczyły między sobą i nawzajem podpalano budynki klasztorne.

Budda; skr. बुद्ध buddha – przebudzony, oświecony; chiń. fo (佛), fotuo (佛陀); kor. bul, pult’a; jap. butsu (仏), hotoke (仏), budda (仏陀); wiet. phật, phật-đà, Bột đà; tyb. sangdzie (སངས་རྒྱས།, Wylie: sangs.rgyas). Anicca (czyt. aniczcza; sans. अनित्य anitya; pāli अनिच्च anicca; tyb. mi rtag pa; chiński 無常 wúcháng; kor. 무상 musang;jap. 無常 mujō; wiet. vô thường) – podstawowe pojęcie buddyzmu oznaczające nietrwałość.

Sytuację zaogniło także polityczne opowiedzenie się po dwóch stronach konfliktu między klanami Taira, który wspierał Enryaku-ji, a Minamoto, który wspierał Mii-derę.

W 966 r. pożar zniszczył większość budynków na górze Hiei. Głową tendai zostaje Ryōgen (912-985) i przystępuje do odbudowy kompleksu świątynnego. .

W 993 r. w wyniku konfliktu pomiędzy sammon a jimon, zwolennicy jimon zostają zmuszeni do opuszczenia góry Hiei. 1000 mnichów opuszcza Enryaku-ji wraz z artefaktami, tekstami, wyobrażeniami i schodzi do klasztoru Onjō, znanego bardziej jako Mii-dera, który znajdował się u stóp góry Hiei.

Dharma (skt. धर्म; pali Dhamma धम्म; chiń. 法, pinyin fǎ; kor. pǒp 법, talma; jap. ホウ hō lub タツマ datsuma; wiet. pháp, đạt-ma; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie lha chos) – wieloznaczny termin występujący w religiach dharmicznych, np. w buddyzmie i hinduizmie.Siunjata (pāli. suññata; sanskr. śūnyatā; शून्यता - pustka, pustość, niesubstancjonalność; chiń. 空 kōng, kongxing 空性; kor. kong 공, kongsǒng; jap. kū, kūshō; wiet. không, không tính; tyb. stong pa nyid) – pojęcie występujące we wszystkich odłamach buddyzmu. Jest kluczowym pojęciem dla zrozumienia mahajany. Zgodnie z jej doktryną wszystkie rzeczy, czyli dharmy, są przejawieniami pozbawionymi realnego istnienia czy definitywnego nieistnienia. Szkoły buddyzmu wczesnego, na ogół przyjmowały istnienie dharm, takimi jakimi wydają się przejawiać, choć zakładały brak tożsamości "ja". Niniejszy artykuł został napisany w całości z punktu widzenia buddyzmu mahajany.

W 1035 r. wybuchła bitwa pomiędzy mnichami Enryaku-ji i Mii-dery. W 1042 r. mnisi Enryaku-ji spalili do szczętu Mii-derę.

W 1113 r. mnisi z Enryaku-ji zniszczyli budynek w Kiyomizu-derze, która należała do klasztoru Kōfuku. Mnisi uważali, iż mają prawo wyboru głównego mnicha w tej świątyni.

W XV w. powstała trzecia podszkoła nazwana shinsei, która podkreślała swoje oddanie buddzie Amidzie. Shinsei (także shinzei) została założona przez mnicha Shinzeia (1443-1495).

Saṅsāra lub saṃsāra (pali, sans.: संसार, tel.: సంసారం; chiń.: trad. 輪迴, upr. 轮回, pinyin lún huí, jap.: 輪廻 rinne) – w hinduizmie, dźinizmie i buddyzmie termin dosłownie oznacza nieustanne wędrowanie, czyli kołowrót narodzin i śmierci, cykl reinkarnacji, któremu od niezmierzonego okresu podlegają wszystkie żywe istoty włącznie z istotami boskimi (dewy). Po każdym kolejnym wcieleniu następne jest wybierane w zależności od nagromadzonej karmy. W buddyzmie wyzwolenie z sansary następuje dzięki kroczeniu szlachetną ośmioraką ścieżką, która prowadzi do nirwany.Cztery Szlachetne Prawdy (pāli. cattari arya sacchani; sanskr. catvari arya satyani) – to podstawa nauk buddyzmu. Pojawiają się one wielokrotnie w buddyjskich tekstach (np. Kanon Pālijski). Powstały one w wyniku doświadczenia przez Buddę Śakjamuniego "Przebudzenia" (pāli. bodhi). Są one postrzegane przez buddyzm jako głęboka analiza psychologiczna rzeczywistości i metodologia postępowania, a nie zwykła filozofia. Dlatego też Budda mówił:

W 1465 r. mnisi z Enryaku-ji spalili całkowicie świątynię szkoły Jōdō Shin Hongan-ji w Ōtani. W 1479 r. Rennyo odbudował świątynię.

W 1524 r. kapłani z Enryaku-ji spalili całkowicie świątynie szkoły Nichiren w Kioto, a w 1536 r. spalili pozostałe.

W 1571 r. Oda Nobunaga spalił klasztory na górze Hiei.

W 1633 r. mnich tendai Tenkai (1536-1643) ukończył publikację buddyjskiego kanonu zwanego "edycją Tenkaia".

Sanlun (chiń. 三論宗, pinyin Sānlún zōng; kor. 삼논종, Samnon chong (jeong); jap. Sanron-shū; wiet. Tam luận tông; pol. Szkoła Trzech Traktatów) – jedna z wczesnych szkół chińskiego buddyzmu, kontynuacja madhjamiki. Shinzei (jap. 真盛, ur. 27 lutego 1443, zm. 26 marca 1495) – mnich buddyjski związany ze szkołą tendai. Założyciel podszkoły shinzei.

W 1912 r. spis świątyń buddyjskich w Japonii wykazał, że szkoła tendai posiadała 4577 świątyń oraz 2819 opatów.

Po II wojnie światowej tendai posiadała ok. 4000 świątyń i klasztorów oraz ok. 750 tys. wyznawców. Obecnie szacuje się liczbę wyznawców na 30% z całej liczby buddystów, którą szacuje się na 84% ludności Japonii.

Obecnie Mii-dera jest kwaterą główną dla podszkoły jimon, a Saikyo-ji jest głównym klasztorem podszkoły shinsei, do której należy ponad 450 klasztorów i świątyń w Japonii. Głównym klasztorem szkoły tendai pozostaje (Hieizan) Enryaku, zarazem siedziba podszkoły sammon.

Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Cesarzowa Genshō (jap. 元正天皇, Genshō tennō, ur. 680, zm. 748) — 44. cesarzowa-władczyni Japonii, według tradycyjnego porządku dziedziczenia.

Zasu - główni opaci szkoły tendai[ | edytuj kod]

  • 1. Saichō (767-822)
  • 2 (1). Gishin (żył w latach 781-833; zasu w latach 824-833)
  • 3 (2). Enchō (771-836; 834-836) linia Saichō-Ennin
  • 4 (3). Ennin (744-864; 854-864) linia Saichō-Ennin; pomiędzy Enchō a Enninem była 18-letnia przerwa. W tym okresie szkoła była prawdopodobnie prowadzona przez Kōjō (779-858). Termin "zasu" zostaje po raz pierwszy użyty przez Ennina
  • 5 (4). An’e (795-868; 864-868) linia Saichō-Ennin
  • 6 (5). Enchin (814-891; 868-891) linia Gishina
  • 7 (6).
  • 8 (7). Jiei zasu od 985
  • 9 (8).
  • 10 (9). Zōmyō (843-927; 906-922) linia Gishina
  • 11 (10).
  • 12 (11).
  • 13 (12).
  • 14 (13). Son’i (866-940)
  • 15.
  • 16.
  • 17 (16). Chinchō zasu przez 7 mies. 964
  • 18 (17). Kikyō zasu (965-966)
  • 19 (18). Ryōgen (812-985; 966-985) z linii Saichō-Ennin
  • 20 (19). Jinzen (943-990; 985-989)
  • 21 (20). Yokei (919-991; 989 - 3 mies.)
  • 22 (21). Jōshō (zasu w 990)
  • 23 (22) Senga (zasu 991-998)
  • 26 (25). Myōku (zasu 1019-1020)
  • 30 (29) Myōson zasu przez 3 dni w 1048 r.
  • 35 (34) Kakuen zasu przez 2 dni w 1077 r.
  • 48. Toba Sōjō (Kakuyū) (1053-1130)
  • 62. Jien (1155-1225)
  • 153. Gien (1394–1441)
  • 234. Ajari Koun (1807-1890)
  • 253. Etai Yamada (1895-1994)
  • 255. Ara (-2014)
  • 256. Kojun Handa (1929-2015)
  • Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.Synkretyzm – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Dilun( chiń. 地論, pinyin Dìlún) – jedna z wczesnych szkół chińskiego buddyzmu, prekursorska dla szkoły huayan.
    Saichō (jap. 最澄, Saichō ur. 766, zm. 822) – założyciel szkoły tendai w Japonii. Pośmiertnie nadano mu imię Dengyō Daishi (jap. 伝教大師, Wielki Nauczyciel Buddyzmu Przekazujący Naukę).
    Bhikku – nazwa w pełni wyświęconego mnicha buddyjskiego. W różnych krajach buddyjskich nazwa ta może być odmienna: bhikkhu (pali.), bhiksiu, bhiksu, bhikszu, śramana. Od tych nazw utworzono żeńskie odpowiedniki: bhikkhuni (pali.), bhiksiuni, bhiksuni, bhikszuni.
    Natura Buddy (także Tathagatagarbha, Sugatagarbha; sans. Buddhata, chin. 佛性 fóxìng, kor. pulsǒng, jap. 仏性 bussho, wiet. phật tính, wylie: de bzhin gshegs pa’i snying po) – esencja umysłu, najwyższa mądrość, absolutna natura wszystkiego, co istnieje, umożliwiająca osiągnięcie Oświecenia według buddyzmu. Nauki o naturze buddy według nauk mahajany, obok nauk o siunjacie, są najbardziej istotnymi naukami Buddy Siakjamuniego i związane są szczególnie z tzw. Trzecim Obrotem Kołem Dharmy Buddy oraz doktrynami czittamatra i madhjamaka.
    Śamatha (sanskryt), samatha (pali), szine (tyb. ཞི་གནས་, Wylie: zhi gnas) — jedna z podstawowych technik medytacji w buddyzmie, polegająca na utrzymywaniu w sposob ciągły uważności, poprzez skupienie na jakimś obiekcie, co prowadzi do uspokojenia umysłu. Nazwa pochodzi od sanskryckiego rdzenia "śam-" (spokój, uspokajać) i "(s)tha" (pozostawać).
    Vinaya Pitaka (pāḷi: Vinaya Piṭaka; pol.: kosz dyscypliny) – jest tekstem buddyjskim, jednym z trzech "koszy" (pāḷi: piṭaka), które tworzą Tipitakę (pāḷi: Tipiṭaka; skr.: Tripiṭaka त्रिपिटक; pol.: trzy kosze). Jej głównym tematem są reguły monastyczne dla mnichów i mniszek.
    Eisai Myōan (jap. 明菴栄西, Myōan Eisai, ur. 27 maja 1141, zn. 1 sierpnia 1215) – mnich buddyjski, który przyniósł buddyzm rinzai zen oraz zieloną herbatę z Chin do Japonii. Znany też jako Eisai Zenji (栄西禅師), czyli "Mistrz zen Eisai". Jego imię pośmiertne Senkō Kokushi oznacza "Nauczyciel Narodu".

    Reklama