Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teatr im. Juliusza Osterwy widziany od strony Placu Wolności

Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie – jako instytucja w obecnym kształcie został założony w roku 1921 jako Teatr Miejski, posiadający stałą dotację z kasy miejskiej oraz stały zespół (przed II wojną światową angażowany zwyczajowo na okres tylko jednego sezonu). Wcześniej teatr miał charakter impersaryjny (prywatny): w budynku działały różne grupy teatralne wynajmujące lokal od prywatnej spółki na krótkie okresy lub pojedyncze wieczory. W tym trybie na lubelskiej scenie gościnnie występowała m.in.: Helena Modrzejewska (dwukrotnie na początku 1891 roku). Po 1921 roku, za dyrekcji pierwszego stałego dyrektora, którym został Józef Grodnicki, w teatrze występowali także m.in.: Wojciech Brydziński, Stefan Jaracz, Kazimierz Kamiński, Wiktoria Kawecka, Lucyna Messal (Messalka), Bronisław Mierzejewski, Juliusz Osterwa, pianista Artur Rubinstein, Ludwik Solski i Irena Solska.

Edward Wojtas (ur. 1 marca 1955 w Wólce Modrzejowej, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski polityk i samorządowiec, były marszałek województwa lubelskiego, od 2007 do 2010 poseł na Sejm VI kadencji.George Orwell, właściwie Eric Arthur Blair (ur. 25 czerwca 1903, zm. 21 stycznia 1950) – pisarz i publicysta angielski, uczestnik hiszpańskiej wojny domowej. Urodzony w Motihari w Bengalu, do Anglii przeprowadził się w 1907 roku. Jego dzieła odznaczają się inteligencją i dowcipem oraz wrażliwością na nierówności społeczne. Zagorzały krytyk systemów totalitarnych, zwolennik socjalizmu demokratycznego.

Historia[ | edytuj kod]

Budynek teatru został wybudowany w latach 1884–86 jako Teatr Wielki (nazywany tak do 1921 roku) i uroczyście otwarty 6 lutego 1886 roku. Powstał z inicjatywy „Spółki Cywilnej Teatr Lubelski”, zawiązanej przez lubelskich przemysłowców i ziemian. Teatr wybudowano w stylu włoskiego neorenesansu według projektu Karola Kozłowskiego. Jest to reprezentacyjny, elegancki i na tamte czasy bardzo nowoczesny budynek teatralny. Początkowo w teatrze obowiązywał ścisły rozdział widzów ze względu na klasę społeczną: z okazałego westybulu osobne korytarze prowadziły na parter i trzy piętra balkonów widowni, która wówczas mogła pomieścić 671 widzów. Pierwotnie uwagę zwracały (obecnie zachowane jedynie fragmentarycznie) dekoracje wnętrz: loże i portal sceny ozdobione sztukateriami, malowana bordiura sufitu nad widownią, naścienne medaliony z postaciami i godłami sztuk pięknych, malowana olejno kurtyna przedstawiająca widok na Bramę Krakowską w Lublinie, oraz żyrandol gazowy o czterdziestu płomieniach. Pomiędzy sceną i widownią umieszczony był kanał dla orkiestry, na samej scenie zaś zaprojektowano mechaniczną zapadnię (używaną do dnia dzisiejszego). Gmach miał służyć nie tylko celom stricte teatralnym, ale szerokiej działalności artystycznej, dlatego też na pierwszym piętrze budynku znalazła się duża, reprezentacyjna sala koncertowa z osobnym systemem garderób i zapleczem, oraz z oknami wysokimi na dwie kondygnacje umiejscowionymi na frontowej ścianie gmachu, a także szereg mniejszych pomieszczeń kameralnych o różnorodnym przeznaczeniu (m.in. palarnia cygar, Sala redutowa, czy Sala kominkowa, czy kawiarnia). Z powodów finansowych budynek wybudowano w wersji uproszczonej pod względem pierwotnego projektu – uproszczono wystrój fasady i wnętrz, oraz zrezygnowano z budowy całego skrzydła administracyjno-technicznego, pierwotnie mającego domykać i uzupełniać bryłę teatru od strony ulicy Kapucyńskiej. Budynek mimo drobnych przebudów i częściowej redukcji wystroju wnętrz, przetrwał w swoim pierwotnym kształcie do dnia dzisiejszego, nie został także uszkodzony w czasie II wojny światowej.

Artur Kocięcki - (ur. 26 maja 1960 w Ławszowej koło Bolesławca) polski aktor teatralny i filmowy, pisarz, poeta, animator kultury, laureat wielu Ogólnopolskich Konkursów Recytatorskich, m.in.: zwycięzca Głównej Nagrody Publiczności OKR w Słupsku w 1981 r.Sposób na Alcybiadesa – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego wydana w 1964 roku. Lektura przeznaczona jest dla szkoły podstawowej. Na jej podstawie nakręcono w 1997 roku serial telewizyjny Sposób na Alcybiadesa (premiera 2001) i fabularny film kinowy Spona (premiera 1998). Jest to jedna z nielicznych powieści Niziurskiego dla młodzieży, w której nie ma wątku sensacyjno-przygodowego, a akcja opiera się wyłącznie na życiu szkolnym.

Początkowo działalność teatru miała charakter impresaryjny. Jego zarządzaniem zajmowali się prywatni przedsiębiorcy, którzy najmowali budynek od miasta. W praktyce oznaczało to częste zmiany dyrekcji, brak stałego zespołu aktorskiego, nieregularności w otwarciu teatru dla publiczności i długie okresy zamknięcia teatru. Gościnnie występowały w nim polskie i zagraniczne wędrowne trupy teatralne, a także przyjeżdżający na specjalne zaproszenie aktorzy i aktorki. Jednocześnie cały czas podejmowano starania stworzenia w teatrze stałego zespołu aktorskiego, a tym samym pełnego usystematyzowania trybu pracy teatru. Ze względu na brak środków finansowych nie było to możliwe aż do 1945 roku. W latach 20. XX wieku funkcję dyrektora Teatru Miejskiego pełnili także: Stanisława Wysocka i Ryszard Wasilewski. To właśnie za ich kadencji w Lublinie po raz pierwszy wystawiono Dziady Adama Mickiewicza.

Tramwaj zwany pożądaniem (A Streetcar Named Desire) – sztuka autorstwa Tennessee Williamsa z 1947 roku. Wystawiana na scenach teatralnych w kraju i na świecie. W Polsce ostatnią inscenizacją tego dramatu było przedstawienie Teatru Miejskiego im. Witolda Gombrowicza w Gdyni. Premiera odbyła się w październiku 2009 roku.Redbad Klynstra-Komarnicki, uprzednio: Redbad Klynstra lub Redbad Klijnstra (ur. 4 maja 1969 w Amsterdamie) – polski aktor, reżyser, prezenter telewizyjny i dziennikarz pochodzenia holendersko-fryzyjskiego, mieszkający i działający głównie w Polsce.

Lata 30. przyniosły załamanie koniunktury, władze miejskie nie mogły podołać utrzymaniu teatru. Dopiero w 1939 roku udało się reaktywować lokalną scenę, tworząc Lubelsko-Wołyński Teatr im. Juliusza Słowackiego. Rozwój tej instytucji przerwał wybuch II wojny światowej.

Aktorzy, którzy zostali w Lublinie podczas okupacji, po wyzwoleniu miasta w 1944 roku przygotowywali się do reaktywowania w nim teatru. Podczas okupacji wciąż czynny i grający przedstawienia teatr wizytował gubernator Generalnego Gubernatorstwa Hans Frank. W 1945 roku władze powołały do życia Teatr Miejski, którego szefem został Antoni Różycki. W tym czasie na deskach występowały gwiazdy polskiego teatru i filmu (Jerzy Pichelski, Alina Żeliska, Maria Gorczyńska, Irena Malkiewicz, Józef Kondrat, Zygmunt Chmielewski, Jerzy Marr).

Maria Wiercińska z domu Serkowska (ur. 27 lutego 1902 w Łodzi, zm. 12 listopada 1976 w Warszawie) – polska aktorka, reżyser teatralny, telewizyjny i radiowy. Adam Stanisław Hanuszkiewicz (ur. 16 czerwca 1924 we Lwowie, zm. 4 grudnia 2011 w Warszawie) – polski aktor i reżyser teatralny.

W 1949 roku Teatr Miejski został upaństwowiony, wtedy też przybrał imię Juliusza Osterwy. W późniejszym okresie w teatrze występowali m.in.: Zofia Kucówna, Wiesław Michnikowski, Henryk Bąk, Henryk Bista, Jan Machulski, Stanisław Mikulski. Przedstawienia reżyserowali m.in.: Jan Kreczmar, Maria Wiercińska, Jan Maciejowski, Józef Gruda, Helmut Kajzar, Adam Hanuszkiewicz, Jerzy Rakowiecki, Jerzy Goliński, Józef Słotwiński, Jan Świderski, Ignacy Gogolewski, Aleksander Aleksy czy Kazimierz Braun.

Artur Rubinstein (ur. 28 stycznia 1887 w Łodzi, zm. 20 grudnia 1982 w Genewie) – polski pianista pochodzenia żydowskiego.Helmut Kajzar (ur. 18 sierpnia 1941 r. w Bielsku-Białej, zm. 21 sierpnia 1982 r. we Wrocławiu) – dramaturg, reżyser teatralny, teoretyk teatru. Twórca koncepcji "teatru metacodziennego" (lub "metacodzienności"). Reżyser wielu sztuk Tadeusza Różewicza.

Do 31 sierpnia 2020 dyrektorem teatru była Dorota Ignatjew, za której kadencji teatr Osterwy wystawiał eklektyczny repertuar, w którym znajdują się zarówno farsy, jak i klasyka czy ambitny repertuar współczesny. Oprócz adaptacji wielu dzieł polskich i obcych autorów klasycznych (Szekspir, Czechow, bracia Grimm, Molier, i inni), pojawiają się także nowe dramaty współczesnych dramatopisarzy, także powstające na zamówienie Teatru Osterwy (m.in. "Kowboje" Michała Buszewicza).

Hans Michael Frank (ur. 23 maja 1900 w Karlsruhe, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki funkcjonariusz narodowosocjalistyczny, z wykształcenia prawnik, zbrodniarz wojenny. Uczestnik nieudanego puczu monachijskiego w 1923, członek NSDAP od 1927. Jeden z przywódców III Rzeszy i główny twórca jej systemu prawnego opartego na zasadzie wodzostwa (niem. Führerprinzip). W okresie 1939-1945 generalny gubernator okupowanych ziem polskich (Generalne Gubernatorstwo).Ich czworo. Tragedia ludzi głupich w 3 aktach – komedia obyczajowa autorstwa Gabrieli Zapolskiej napisana w roku 1907, w tym samym roku wystawiona po raz pierwszy we Lwowie, wydana w Warszawie w 1912. Do roku 1970 doczekała się ok. 70 inscenizacji.

W 2006 podczas uroczystej gali z okazji 120-lecia Teatru im. Juliusza Osterwy marszałek województwa lubelskiego Edward Wojtas wręczył nadany placówce przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego Kazimierza Michała Ujazdowskiego Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

W 2019 roku, za dyrekcji Doroty Ignatjew w Teatrze im. Juliusza Osterwy ponownie uruchomiono scenę kameralną, nazwaną "Redutą" na cześć słynnego teatru objazdowego prowadzonego w dwudziestoleciu międzywojennym przez Juliusza Osterwę. Scena mieści się w sali redutowej usytuowanej na I piętrze gmachu teatru i może pomieścić około pięćdziesięciu widzów. Scenę uruchomiono dzięki środkom finansowym pochodzącym wyłącznie ze sprzedaży biletów na spektakle w Teatrze im. J. Osterwy.

Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Jerzy Rakowiecki (ur. 30 października 1920 w Warszawie, zm. 19 stycznia 2003 w Warszawie) – polski reżyser, aktor, uczestnik powstania warszawskiego.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Nina Skołuba-Uryga, właściwie: Janina Skołuba (ur. ok. 1940) – polska aktorka teatralna i filmowa. Żona aktora i reżysera Jana Urygi. W 1964 ukończyła PWST w Krakowie, 24 października 1964 debiutowała na scenie. Jest czynną aktorką Teatru im. Juliusza Osterwy w Lublinie.
Przedwiośnie – powieść polityczna Stefana Żeromskiego wydana w 1924 (z datą 1925) w Warszawie w Wydawnictwie Jakuba Mortkowicza.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
Karolina Flora Solska de domo Poświk (ur. 27 października 1877 w Warszawie, zm. 8 marca 1958 w Skolimowie) – polska aktorka, reżyser. Żona Ludwika Solskiego.
Rok 1984 (tytuł oryginalny: Nineteen Eighty-Four) – futurystyczna antyutopia o licznych podtekstach politycznych, napisana przez George’a Orwella i opublikowana w roku 1949. Autor napisał ją pod wpływem kontaktu z praktyczną stroną systemu stalinowskiego, do jakiego po raz pierwszy doszło w Hiszpanii w 1936 roku (w czasie wojny domowej), gdzie pojechał jako dziennikarz i sympatyk strony republikańskiej.
Lucyna Messal (Messalka), właśc. Lucyna Mischal-Sztukowska (ur. 16 października 1886 w Warszawie, zm. 10 grudnia 1953 tamże) – polska aktorka, śpiewaczka (sopran) i tancerka operetkowa, primadonna Operetki Warszawskiej.
Anton Pawłowicz Czechow (ros. Антон Павлович Чехов, ur. 17 stycznia/29 stycznia 1860 w Taganrogu, zm. 2 lipca/15 lipca 1904 w Badenweiler, Cesarstwo Niemieckie) – rosyjski nowelista i dramatopisarz.

Reklama