Tautogram

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tautogram Ego sum via veritas vita na ścianie kościoła najświętszego Serca Jezusa w McCartyville, Ohio

Tautogram – utwór literacki, często wierszowany, zbudowany na zasadzie aliteracji, w którym każdy wers lub wyraz rozpoczyna się od tej samej litery. Przykładem łacińskiego tautogramu jest zwrot veni, vidi, vici.

Jean Jules Jusserand (ur. 18 lutego 1855 w Lyonie, zm. 18 lipca 1932 w Paryżu) – francuski uczony i dyplomata. W latach 1902–25 pełnił funkcję ambasadora Francji w Stanach Zjednoczonych. Odegrał ważną rolę w zapewnieniu udziału USA w I wojnie światowej. W 1920 członek Misji Międzysojuszniczej do Polski. Pier Paolo Pasolini [czyt. "pazolini"] (ur. 5 marca 1922 w Bolonii, zm. 2 listopada 1975 w Ostii) – włoski pisarz, dramaturg, malarz, poeta, scenarzysta i reżyser filmowy, prezentujący w filmach poglądy lewicowe i zaangażowanie społeczno-polityczne.

Tautogram występuje:

  • w połączeniach imienia (imion) i nazwiska (nazwisk): Anna Andriejewna Achmatowa, Grzegorz Gerwazy Gorczycki, Katarzyna Kuczyńska-Koschany, Kazimierz Krystian Kołodziej, Pier Paolo Pasolini, Zygmunt Zeydler-Zborowski, Abelardo Alvarado Alcántara, Arvid August Afzelius, Gian Gerolamo Grumelli, Jean Jules Jusserand, Margaret Manton Merrill, Monika Miazek-Męczyńska, Mamert Miż-Miszyn, Marta Malina Moraczewska, Manuel Martínez Murguía, Michał Marcin Mioduszewski, Gregorio Gutiérrez González, Rachel Renee Russell, Bogusława Bodzioch-Bryła, Margaret Munnerlyn Mitchell Marsh, Walery Wacław Wołodźko, Wolfgang Wilhelm Wittelsbach, Soraya Saenz de Santamaria, Frank Friday Fletcher, Václav Vilém Václavíček, David Douglas Duncan, Jacek Juliusz Jadacki
  • w nazwach i programach o charakterze państwowym: Polskie Państwo Podziemne, Program Powszechnej Prywatyzacji
  • w nazwach budowli: Golden Gate,
  • w tytułach dzieł literackich i filmowych: Love's labour's lost (William Szekspir), Sen srebrny Salomei (Juliusz Słowacki), Lato leśnych ludzi (Maria Rodziewiczówna), Smila's sense of snow (film w reżyserii Billego Augusta), Zwierzęca zajadłość. Z zapisków zniechęconego zoologa (Stanisław Barańczak), Constitutio Criminalis Carolina
  • w nazwach instytucji, firm i organizacji politycznych: Muzeum Morskie Malty (po maltańsku Mużew Marittimu ta' Malta), Zamojskie Zakłady Zbożowe, Polska Partia Przyjaciół Piwa, Polska Partia Pracy, Polska Partia Piratów, Polska Partia Postępowa
  • w hasłach i powiedzeniach: Pracuj Polaku powoli, Zakuć. Zdać. Zapomnieć. (studenckie).
  • Utworem literackim w całości złożonym z tautogramów jest książka Sekrety słów Hanny Tomaszewskiej i Zbigniewa Olkiewicza. Tautogramy pisali też w Polsce Tadeusz Boy Żeleński i Stanisław Barańczak

    Arvid August Afzelius (ur. 1785, zm. 1871) – szwedzki duchowny ewangelicki, historyk, badacz mitologii skandynawskiej, poeta i tłumacz. Od 1828 roku aż do śmierci był proboszczem w Enköping. Razem z historykiem Erikiem Gustafem Geijerem opracował trzytomową antologię tekstów ludowych Svenske folkirsor från forntiden (1814–17). Przetłumaczył też Eddę i Herwara-Saga. Wydał również historię Szwecji do Karola XII, która została przetłumaczona na język niemiecki i wydana w 1842 roku. Litera – znak graficzny charakterystyczny dla pism fonetycznych. Może wyrażać pojedynczą głoskę, sylabę lub wchodzić w skład innych połączeń - np. dwuznaków. W języku francuskim zestaw nawet pięciu liter może oznaczać jedną głoskę.
    Ekscytowała Edzia eteryczna Emma, Iż przewrotnej miłości chce poznać dilemma Póty się naprzykrzała, aż wreszcie znudzony Edward ewakuował Emmy edredony. (Tadeusz Boy-Żeleński, Ach, co za prześliczne abecadło!)

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Jacek Baluch, Piotr Gierowski: Czesko-polski słownik terminów literackich. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 376. ISBN 978-83-233-4066-9.
    2. Aleksandra Okopień-Sławińska, Tautogram[w:] Michał Głowiński, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów literackich, Wrocław 2002.
    3. Hanna Tomaszewska, Zbigniew Olkiewicz, Sekrety słów, Warszawa 1985.
    4. Warto zobaczyć: Stanisław Barańczak, Pegaz zdębiał. Poezja nonsensu a życie codzienne: wprowadzenie w prywatną teorię gatunków, Londyn 1995, s. 20-21.
    5. Tadeusz Boy-Żeleński: Ach, co za prześliczne abecadło! (pol.). evacska.republika.pl. [dostęp 2016-12-09].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003.
  • Zbigniew Trzaskowski, Rozrywki umysłowe a gramatyka kognitywna, Slavica Litteraria, 15/2012.
  • James Nelson Hulme, Alliteration, Chicago 1882.
  • Frank Friday Fletcher (ur. 23 listopada 1855 w Oskaloosa, zm. 28 listopada 1928 w Nowym Jorku) – admirał marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych, naczelny dowódca Floty Atlantyku (ang. United States Atlantic Fleet). Stryj admirała Franka Jacka Fletchera.pPp, pracuj Polaku powoli – graffiti przedstawiające często żółwia lub ciąg liter, malowane od końca 1941 roku przez patriotyczne młodzieżówki polskie (harcerstwo itp.) na murach i chodnikach okupowanej przez Niemców Polski. Żółwie te zachęcać miały Polaków (zmuszonych do pracy na rzecz niemieckiego okupanta) do nieprzejawiania zapału w tej pracy. Były też symbolem sabotażu gospodarki i przemysłu przejętych przez okupanta.




    Warto wiedzieć że... beta

    Zygmunt Zeydler-Zborowski (ur. 8 lutego 1911 w Kielcach, zm. 9 listopada 2000 w Warszawie) – polski autor powieści i opowiadań kryminalnych, twórca postaci Stefana Downara.
    Stanisław Barańczak (ur. 13 listopada 1946 w Poznaniu) – polski poeta, krytyk literacki, tłumacz poezji, jeden z najważniejszych twórców Nowej Fali, działacz Komitetu Obrony Robotników. Używał pseudonimów (m.in.) Barbara Stawiczak oraz Szczęsny Dzierżankiewicz i Feliks Trzymałko.
    Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński, pseud. Boy (ur. 21 grudnia 1874 w Warszawie, zm. 4 lipca 1941 we Lwowie) – polski lekarz, krytyk literacki i teatralny, pisarz, poeta-satyryk, kronikarz, eseista, tłumacz literatury francuskiej, działacz społeczny, wolnomularz. Współpracownik i partner Ireny Krzywickiej, propagował świadome macierzyństwo, antykoncepcję i edukację seksualną.
    Polska Partia Przyjaciół Piwa (PPPP) – polska partia polityczna założona w 1990 przez satyryka Janusza Rewińskiego. Sądownie została zarejestrowana 28 grudnia 1990.
    Margaret Munnerlyn Mitchell Marsh (ur. 8 listopada 1900 w Atlancie, zm. 16 sierpnia 1949 tamże) – amerykańska pisarka.
    Polska Partia Pracy – Sierpień 80 (PPP-Sierpień 80, PPP) – polska socjalistyczna partia polityczna, powstała jako Alternatywa – Partia Pracy na I Kongresie, przeprowadzonym 11 listopada 2001, na bazie koalicji wyborczej Alternatywa Ruch Społeczny, którą tworzyli działacze Wolnego Związku Zawodowego "Sierpień 80", Konfederacji Polski Niepodległej – Ojczyzna, Narodowego Odrodzenia Polski oraz nieliczni politycy Zjednoczenia Chrześcijańsko-Narodowego, a wśród 47 sygnatariuszy były m.in. Polska Partia Ekologiczna – Zielonych oraz Krajowe Porozumienie Emerytów i Rencistów Rzeczypospolitej Polskiej. APP została zarejestrowana w wyniku przerejestrowania formalnie zarejestrowanej jako partia ARS postanowieniem sądu z 28 lutego 2002.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Reklama