Tasiemce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tasiemce (Cestoda) – płazińce pasożytujące wewnętrznie. Tasiemce przechodzą złożony cykl rozwojowy ze zmianą żywicieli. Żywicielami pośrednimibezkręgowce lub kręgowce, natomiast ostatecznymi - z reguły kręgowce, u których żyją głównie w przewodzie pokarmowym. Pierwszym stadium larwalnym jest onkosfera, zaopatrzona w 6 haczyków embrionalnych, lub orzęsiona larwa koracidium (u Pseudophyllidea); drugie stadium larwalne może mieć rozmaitą postać. Tasiemce pasożytują na kręgowcach od co najmniej 270 milionów lat. Zaatakowany człowiek może usunąć pasożyta za pomocą leków, dzięki którym tasiemiec zostaje osłabiony i wydalony wraz z kałem.

Lek – każda substancja, niezależnie od pochodzenia (naturalnego lub syntetycznego), nadająca się do bezpośredniego wprowadzana do organizmu w odpowiedniej postaci farmaceutycznej w celu osiągnięcia pożądanego efektu terapeutycznego, lub w celu zapobiegania chorobie, często podawana w ściśle określonej dawce. Lekiem jest substancja modyfikująca procesy fizjologiczne w taki sposób, że hamuje przyczyny lub objawy choroby, lub zapobiega jej rozwojowi. Określenie lek stosuje się też w stosunku do substancji stosowanych w celach diagnostycznych (np. metoklopramid w diagnostyce hiperprolaktynemii) oraz środków modyfikujących nie zmienione chorobowo funkcje organizmu (np. środki antykoncepcyjne).Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.

Długość ciała waha się w granicach od kilkuset mikrometrów do 20 metrów (u bruzdogłowca szerokiego). U większości gatunków ciało składa się ze skoleksu (główki), szyjki i proglotydów, tworzących tzw. strobilę (nazwaną tak ze względu na wiekowe ułożenie członów, przypominające strobilizację u parzydełkowców). Na skoleksie występują narządy czepne w postaci bruzd przyssawkowych (u tasiemca bruzdogłowca) lub przyssawek (u tasiemców uzbrojonych i nieuzbrojonych) oraz kurczliwego ryjka opatrzonego hakami (u tasiemca uzbrojonego). Szyjka jest strefą wzrostową i na ogół w ciągu całego życia tasiemca odrastają od niej nowe człony.

Bruzdogłowiec szeroki (Diphyllobothrium latum) – pasożytniczy tasiemiec należący do płazińców (robaki płaskie).Tasiemiec uzbrojony, soliter (Taenia solium) – jeden z gatunków tasiemców (Cestoda), które pasożytują w przewodach pokarmowych kręgowców, w tym człowieka. W przeciwieństwie do tasiemca nieuzbrojonego posiada on haczyki i przyssawki, za pomocą których przytwierdza się do ściany jelita cienkiego. Może również się pojawiać w innych częściach ciała.
Zdjęcie mikroskopowe proglotydu. Widoczna macica z jajeczkami

W zależności od stopnia rozwoju układu rozrodczego wyróżnia się w strobili kolejno człony niedojrzałe, dojrzałe i maciczne. W członach dojrzałych wykształcają się samodzielne układy rozrodcze męskie i żeńskie, w końcu powstają gamety. Człony maciczne zawierają silnie rozwiniętą macicę, pozostałe zaś elementy obu układów rozrodczych częściowo w nich zanikają. Liczba członów strobili zależy od gatunku i może wynosić od trzech aż do kilku tysięcy. U niektórych gatunków brak jest członowania zewnętrznego (np. u rzemieńca). Znane są również gatunki nie tworzące strobili.

Przewód pokarmowy – fragment układu pokarmowego w postaci mięśniowej cewy podzielonej na odcinki o różnej budowie lub funkcjach.Amphilinidea są to Tasiemce nieczłonowane, których kształt ciała jest liściasty lub taśmowaty, z drobnym wgłębieniem na przednim końcu, którego ścianki mogą się uwypuklać, tworząc krótki, ale ruchliwy ryjek. W tym samym miejscu znajduje się ujście gruczołów przednich. Pokrywy ciała składają się z oskórka, dość grubej warstwy włókienek mięśni poprzecznych, mięśni podłużnych, oraz komórek gruczołowych. Włókna mięśni grzbieto-brzusznych przebiegają przez całą grubość miąższu. Układ wydalniczy złożony jest z sieci mających ujście w podłużnym pęcherzu wydalniczym z otworem na tylnym końcu ciała. W skład układu nerwowego wchodzą dwa podłużne pnie nerwowe, biegnące po bokach ciała, połączone poprzecznym spoidłem za ryjkiem. Porównując układ rozrodczy tych organizmów, a tasiemców wykazuje on pewne ważne różnice. Między innymi brak tutaj torebki prąciowej, która jest zastąpiona przewodem wytryskowym, uchodzącym do wgłębienia w okolicy otworu wydalniczego. Macica natomiast jest długą cewką dwukrotnie zagiętą, a jej otwór znajduje się wzdłuż bocznych pól robaka, pomiędzy żółtnikami. Jajnik zawsze jest pojedynczy i mieści się on w tylnej części ciała. Zależnie od gatunku mogą występować dwie lub jedna pochwa. Składane przez nie jaja nie posiadają wieczka. Już w macicy następuje rozwój embrionalny, który doprowadza do wytworzenia typowej larwy likofory. Larwa ta charakteryzuje się obecnością w tylnym końcu ciała pięciu par haków i dwunastu dużych komórek gruczołowych, które to mają ujście na przednim końcu ciała. Najbardziej znanym przedstawicielem tej gromady jest Amphilina foliacea.
Porównanie proglotydów i skoleksów tasiemców pasożytniczych człowieka.

Wór powłokowo-mięśniowy tworzy tegument oraz warstwy mięśni okrężnych. Badania ostatnich lat wykazały, iż powierzchnia ciała pokryta jest mikrokosmkami i pośredniczy w pobieraniu pokarmu, tasiemce nie mają bowiem układu pokarmowego i chłoną związki odżywcze z otoczenia.

Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – system zaprojektowany do dostarczania informacji taksonomicznych o organizmach. Został utworzony w 1996 r. System jest wspierany przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady i Meksyku. Współpracuje z taksonomami z całego świata. Jest partnerem Species 2000 i Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Współuczestniczy w realizacji międzynarodowego programu Katalog Życia (Catalogue of Life Programme).Tasiemiec nieuzbrojony (Taenia saginata) - pasożyt człowieka i bydła z rodzaju tasiemców. Tasiemiec składa się z 2000 proglotydów. Rozmnaża się wyłącznie u człowieka, który jest jego żywicielem ostatecznym. Najczęściej spotykany tasiemiec w Polsce (u 0,5 do 1% ludzi). Występuje także w innych krajach Europy Wschodniej, Filipinach, Ameryce Centralnej i Południowej.

Protonefrydialny układ wydalniczy zbudowany jest podobnie jak u wypławka, z tym że po bokach wzdłuż strobili biegnie przeważnie jedna para kanałów grzbietowych i jedna para kanałów brzusznych, uchodzących w tyle ciała. Kanały brzuszne pełnią rolę głównych kanałów zbiorczych, ponadto w każdym członie łączą je przeważnie kanały poprzeczne.

Tasiemiec psi (Dipylidium caninum) – gatunek tasiemca, pasożytujący u psowatych, kotowatych i innych mięsożernych ssaków, a także sporadycznie u człowieka. Choroba wywoływana przez tasiemca psiego, dipylidoza (ang. dipylidosis), zazwyczaj ma u człowieka przebieg bezobjawowy.Hermafrodytyzm, obojnactwo, dwupłciowość, gynandromorfizm – zjawisko występowania w ciele jednego osobnika jednocześnie męskich i żeńskich gruczołów rozrodczych albo występowanie w jego ciele gruczołu obojnaczego wytwarzającego jaja i plemniki. Obojnactwo występuje często u zwierząt bezkręgowych i u roślin wyższych (u roślin nazywane jest obupłciowością lub androginią), rzadziej u kręgowców. U osobników hermafrodytycznych najczęściej zachodzi zapłodnienie krzyżowe, rzadziej samozapłodnienie – u roślin nazywane samopylnością.

Układ nerwowy jest słabo rozwinięty i również podobny do układu nerwowego wypławka. Układ rozrodczy obojnaczy, dochodzi do samozapłodnienia. Budowa układu rozrodczego stanowi podstawę systematyki tasiemców. Aktualnie szacuje się, że opisanych zostało 3 tysiące gatunków tasiemców. Gatunki ważne z punktu widzenia gospodarczego należą do rzędów Pseudophyllidea i Cyclophyllidea. Schorzenia u człowieka i zwierząt wywołane przez tasiemce nazywamy tasiemczycami.

Diphyllidea - nieliczny rząd zaliczany do tasiemców. Tylna część ich skoleksu przekształcona jest w szypułkę. Bruzdy przylgowe (brzuszna i grzbietowa) są pozornie zrośnięte w płaszczyźnie strzałkowej. Silnie rozwinięty ryjek (rostellum) zaopatrzony jest w długie haki, na szypułce przybierają one kształt litery "T". Szyja ich jest krótka. Narządy płciowe typu Tetraphyllidea, jednak przewody płciowe otwierają się po stronie brzusznej. Końcowe trzony często odrywają się, osiągając dojrzałość płciową w jelicie dopiero po upływie pewnego czasu. Do swego rozwoju wymgają tylko jednego żywiciela pośredniego (skorupiaka lub mięczaka). Są to pasożyty ryb chrzęstnoszkieletowych. Przedstawicielem tego rzędu jest Echinobothrium benedeni pasożytujący w jelicie ryb chrzęstnoszkieletowych, a jego larwa typu cysticerkoid nie posiadająca przydatka ogonowego rozwija się w skorupiakach (Hippolyte varians).Protonefrydium (l.mn. protonefrydia) – pierwotny, prymitywny narząd wydalniczy, zamknięty od strony ciała występujący u larw i dorosłych przedstawicieli płazińców (Platyhelminthes), kolczugowców (Loricifera) oraz u niektórych pierścienic (Annelida). Ma postać kanalików rozmieszczonych w parenchymie (pierwotnej tkance łącznej) zakończonych komórkami płomykowymi (nazwa od kształtu).

Systematyka[ | edytuj kod]

Gromada: tasiemce (Cestoda)

  • Podgromada: tasiemce nieczłonowane (Cestodaria)
  • Rząd: Amphilinidea
  • Rząd: Gyrocotyloidea
  • Podgromada: tasiemce właściwe (Eucestoda)
  • Rząd: Caryophyllidea
  • Rząd: Spatheobothriidea
  • Rząd: Trypanorhynchidea
  • Rząd: Pseudophyllidea
  • Rząd: Lecanicephalidea
  • Rząd: Aporidea
  • Rząd: Tetraphyllidea
  • Rząd: Diphyllidea
  • Rząd: Litobothridea
  • Rząd: Nippotaenidea
  • Rząd: Proteocephalidea
  • Rząd: Cyclophyllidea
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Tasiemiec bąblowcowy
  • Tasiemiec karłowaty
  • Tasiemiec nieuzbrojony
  • Tasiemiec psi
  • Tasiemiec uzbrojony
  • Tasiemczyca
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Paula C. Dentzien-Dias, George Poinar, Jr. et al.. Tapeworm Eggs in a 270 Million-Year-Old Shark Coprolite. „PLOS ONE”. 8 (1), 2013-01-30. DOI: 10.1371/journal.pone.0055007. 
    Tasiemce nieczłonowane, tasiemce niższe (Cestodaria) – podgromada tasiemców (Cestoda) obejmująca niewielką liczbę gatunków. Organizmy te mają budowę podobną do Eucestoda, jednak wykazują też wiele cech różniących. Pozbawione są układu pokarmowego. Wszystkie Cestodaria są nieczłonowane, czyli nie mają skoleksu i segmentacji. Kształt ich ciała jest liściasty, a rzadziej taśmowaty. Mają pojedynczy aparat rozrodczy, który jest hermafrodytyczny. Składa się on z wielu pęcherzyków jądrowych i dwupłatowego jajnika. Żółtniki są dobrze rozwinięte, a macica ma samodzielny otwór zewnętrzny. Posiadają także pochwę. Przewody płciowe męskie i żeńskie uchodzą u nich odrębnymi otworami. Są to pasożyty bytujące w jelicie lub jamie ciała ryb i wyjątkowo żółwi. Postać larwalna likofory posiada na końcu ciała 10 haków embrionalnych i u larwy tej występuje grupa silnie rozwiniętych gruczołów, których ujście znajduje się na przednim końcu ciała. Likofora nie odrzuca cerkomeru, lecz zachowuje go nawet w stadium dojrzałym.Układ nerwowy (łac. systema nervosum; ang. nervous system) – jest to zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu. Układ nerwowy jest w stanie wykryć określone zmiany zachodzące w otoczeniu i wywołać w związku z tym odpowiednią reakcję organizmu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).
    Układ pokarmowy, układ trawienny (łac. systema digestorium) – układ narządów zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz usuwania niestrawionych resztek.
    Leki przeciwrobacze – grupa leków przeciwpasożytniczych, stosowanych w chorobach wywołanych przez robaki, skierowana głównie przeciwko tasiemcom, obleńcom i przywrom, pasożytującym w przewodzie pokarmowym gospodarza. Leki tej grupy działają poprzez zakłócanie fizjologicznych procesów robaków.
    Klasyfikacja anatomiczno-terapeutyczno-chemiczna, ATC – system porządkujący leki oraz inne środki i produkty wykorzystywane w medycynie. Klasyfikację kontroluje Centrum Współpracy nad Metodologią Statystyczną Leków (Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology) w Norwegii podlegający pod Światową Organizację Zdrowia (WHO). Pierwszy spis został opublikowany w 1976 roku.
    Żywiciel pośredni – organizm, w którym pasożyt osiąga stadium larwalne, rozwijając się od jaja, aby po przedostaniu się do organizmu żywiciela ostatecznego osiągnąć dojrzałość płciową.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    iNaturalist – projekt z zakresu nauki obywatelskiej oraz serwis społecznościowy przyrodników, wolontariuszy oraz biologów oparty na idei nanoszenia na mapy i publikowania obserwacji gatunków roślin, zwierząt i grzybów. Obserwacje (zwykle dokumentowane zdjęciem) mogą zostać opublikowane poprzez stronę internetową oraz aplikację mobilną. Informacje zebrane przez projekt są wartościowym, publicznie dostępnym źródłem danych wykorzystywanym przez różne projekty naukowe, muzea, ogrody botaniczne, parki oraz inne organizacje. Aplikacja i strona internetowa są dostępne w języku angielskim.

    Reklama