Tarcza (uzbrojenie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
„Węgierska” tarcza husarska z XVI wieku

Tarcza (od starofranc. targe); staropol. szczyt – obronna część uzbrojenia używana przez formacje konne i piesze.

Konstanty Damrot (Constantin Damroth) ps. Czesław Lubiński (ur. 13 września 1841 w Lublińcu, zm. 5 marca 1895 w Pilchowicach k. Gliwic) – duchowny katolicki, poeta, pisarz i działacz górnośląski.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Wyrabiana z drewna, kory, wikliny lub skóry, a z czasem głównie z drewna powlekanego skórą, często obijanego metalem lub skórą, później także w całości z metalu, współcześnie także z tworzyw sztucznych. Była używana co najmniej od okresu brązu, w starożytności i w średniowieczu, tracąc na znaczeniu po wprowadzeniu broni palnej przez piechotę i jazdę, stosowana w specjalnych sytuacjach także współcześnie.

Pawęż lub pawęza, z wł. pavese – rodzaj tarczy w kształcie czworokąta, wysoka (nawet do wysokości ramion dorosłego mężczyzny), z pionową wypukłością pośrodku. Ciężka, wykonana z drewna obitego z wierzchu blachą lub skórą, zdobiona malowidłami. Od strony wewnętrznej najczęściej posiadała pasy podobne do szelek do transportu, a pośrodku imacz – uchwyt, dostatecznie duży, aby trzymać go obiema rękami. Często dolna krawędź tarczy zaopatrzona była w ostrogę lub ostrogi, umożliwiające unieruchomienie tarczy przez wbicie jej w ziemię; w celu dodatkowego umocowania na podłożu stosowano także czasami drewnianą podpórkę. Niekiedy posiadała także wycięcie (wizjer) w górnej części, ułatwiające użycie kuszy lub broni palnej. W odmianie stosowanej dla formacji jazdy miewała z kolei wycięcie ułatwiające użycie kopii.Szczytnik - zawód we wczesnym średniowieczu - przedstawiciel wolnej ludności służebnej, pracujący wyłącznie na potrzeby dworu książęcego.

W dziejach Europy[ | edytuj kod]

Tarcza występowała w różnych kształtach i rozmiarach. W starożytnym Rzymie wojska stosowały następujące rodzaje tarcz: scutum, clipeus, parma.

W europejskiej historii występowały również tarcze:

Salawaku – tradycyjna tarcza indonezyjska pochodząca z Moluków Północnych. Nazwa salawaku funkcjonuje w językach ternate, tidore i pagu; wyrazy pokrewne istnieją także w pozostałych językach północnohalmaherskich: salewaku-mu (loda), salawako ~ salawaku (galela). Jest stosowana podczas tańca wojennego cakalele. Clipeus (łac.) – okrągła tarcza rzymskiej piechoty najprawdopodobniej stosowana pod wpływem etruskim; podczas pierwszej wojny samnickiej została zastąpiona dużą tarczą czworoboczną.
  • paradne lub ceremonialne – nieochronne, dekoracyjne, używane jedynie jako ozdoba w celach reprezentacyjnych;
  • normandzkie – bojowe, o charakterystycznym kształcie migdała;
  • szermiercze – wykorzystywane wyłącznie w szermierce;
  • węgierskie – huzarskie, w kształcie ptasiego skrzydła.
  • Wielkie tarcze germańskie, drewniane lub plecione z wikliny, były najczęściej czworokątne i pokryte skórą. Przypuszcza się, że kształt wczesnych tarcz miał związek z taktyką walki. Europejscy wojownicy piesi stosowali zazwyczaj tarcze okrągłe, wyposażone w umbo chroniące znajdującą się za nim dłoń, jeźdźcy używali raczej tarcz dłuższych, owalnych, później migdałowatych, lepiej chroniących sylwetkę konnego wojownika. Znane z licznych i dość dobrze zachowanych wykopalisk tarcze skandynawskie z początków naszej ery i wczesnośredniowieczne tarcze wikińskie były zazwyczaj okrągłe, wykonane z kilku desek różnego rodzaju drewna, najczęściej wyposażone w umbo, wzmacniane drobnymi okuciami, niekiedy z okutym rantem. Niektóre egzemplarze były oklejane jednostronnie, obustronnie lub na krawędziach skórą, o średnicy od ok. 80 do 100 cm. Tarcze wikińskie były z reguły malowane. Tarcze słowiańskie z tego okresu, zwane szczytami, były często tarczami jeźdźców, wydłużonymi pionowo, do formy owalu. Zabytki ikonograficzne pokazują, że stosowanie tych typów tarcz nie było regułą, m.in. pruscy wojownicy piesi na Drzwiach Gnieźnieńskich przedstawieni są z tarczami owalnymi. W XII i XIII w Zachodniej Europie popularne stają się tarcze normandzkie, spiczaste u dołu (wysokości. od ok. 120 do 180 cm, szerokości ok. 80 do 90 cm), zdobione jaskrawymi malowidłami, często o motywach fantastycznych zwierząt, znane m.in. z tkaniny z Bayeux. Z czasem tarcze zaczęły się zmniejszać, przybierając kształt zbliżony do trójkąta.

    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.Język staropolski – etap rozwoju języka polskiego w tzw. dobie staropolskiej, którą umownie wyznacza się między rokiem 1136 a przełomem XV i XVI wieku. W początkach doby staropolskiej pojawiły się pierwsze różnice między poszczególnymi językami zachodniosłowiańskimi, zwłaszcza między grupami: czesko-słowacką a lechicką (język polski, język kaszubski, języki pomorskie, język połabski).


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Tarcza Amazonek (gr. pelta, łac. peltarion) – tarcza greckiej lekkiej piechoty – Peltastów. Wykonana była z wikliny i obciągnięta skórą. Tarcza ta miała charakterystyczny kształt, zbliżony do półksiężyca. Była ona bronią defensywną, przypisywaną również legendarnym wojowniczkom Amazonkom. Motyw takiej tarczy, stał się elementem zdobniczym, pojawiającym się często na ceramice antycznej. Tarcza Amazonek, znalazła się również w symbolice Legionów Józefa Piłsudskiego, widzimy ją w graficznym projekcie orzełka legionowego, autorstwa Czesława Jarnuszkiewicza, a także we współczesnej symbolice znaków Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie orzeł biały, trzyma w szponach taką właśnie tarczę.
    Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.
    Kałkan (z tur. Kalkan) – lekka, okrągła, silnie wypukła tarcza, pochodząca ze wschodu i używana przez żołnierzy w takich państwach jak Persja, Indie bądź Turcja. Znana także w krajach arabskich, Chinach, Mongolii, Polsce oraz na Węgrzech.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Skóra (łac. cutis, gr. derma) – największy narząd powłoki wspólnej (łac. integumentum commune) kręgowców o złożonej budowie i wielorakich funkcjach; powłoka właściwa.
    Drzwi Gnieźnieńskie (łac. Porta Enea, Drzwi Spiżowe; Porta Regia, Drzwi Królewskie; Porta Aura, Drzwi Złote) – unikatowy zabytek romańskiej sztuki odlewniczej, wykonany za panowania księcia Mieszka III Starego w około XII wieku (dokładny czas i miejsce powstania nieznane). Osadzone w portal wewnętrznym kruchty południowej archikatedry gnieźnieńskiej.
    Szermierka (dawniej zwana fechtunkiem) – w szerszym sensie sztuka, praktyka władania bronią białą; w węższym sensie jej sportowa forma czyli dyscyplina sportowa, jeden ze sportów walki. Szermierka sportowa jest dyscypliną olimpijską (turnieje indywidualne i drużynowe) od 1896 roku, jedną z czterech dyscyplin sportowych (obok gimnastyki sportowej, lekkoatletyki i pływania), które były do tej pory rozgrywane na wszystkich nowożytnych igrzyskach olimpijskich. Szermiercza konkurencja szpady jest także jedną z konkurencji w pięcioboju nowoczesnym.

    Reklama