Tanatos (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hypnos i Tanatos niosący ciało Sarpedona, malowidło na lekycie biało gruntowanym, V wiek p.n.e., Muzeum Brytyjskie
Tanatos, płaskorzeźba nagrobna, Stary Cmentarz, Siedlce (według grobowca Włodzimierza Potockiego, B. Thorvaldsen, Katedra na Wawelu, 1830), w 2014 r. zniszczony i usunięty z cmentarza

Tanatos (także Śmierć; stgr. Θάνατος Thánatos ‘śmierć’, łac. Mors ‘śmierć’, ‘bóg śmierci’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie śmierci.

Malarstwo wazowe – wykonywane na naczyniach ceramicznych malunki, szczególnie obecne w kulturze helleńskiej. Stanowią one źródło wiedzy o rozwoju cywilizacyjnym i historii miejsca, z którego pochodzą. Pozwalają badaczom określić technikę, czas i miejsce wyrobu naczynia, a także kierunek artystyczny, w jakim rozwijał się dany styl. Dostarczają informacji o zwyczajach panujących na terenie, z którego pochodzą; mitologii, wojnach i uzbrojeniu, sposobach walki i polowań.Vojtech Zamarovský, czes. Vojtěch Zamarovský (ur. 5 października 1919 w Trenczynie lub Zamarovcach, zm. 26 lipca 2006 w Pradze) – słowacki prozaik, autor słowackiej i czeskiej literatury faktu, publicysta, badacz, propagator hellenizmu i olimpizmu, tłumacz, prawnik, podróżnik, agent wywiadu.

Był bóstwem chtonicznym. Uchodził za syna Nyks i Tartara (lub Ereba) oraz za brata bliźniaczego boga Hypnosa. Według niektórych źródeł para boskich braci (Tanatos i Hypnos) nie miała ojca.

Jego rzymską odpowiedniczką była bogini (lub uosobiona abstrakcja) Mors.

Występuje w micie o Alkestis.

Tanatologia(gr. thánatos – śmierć oraz lógos – nauka, Tanatos – bóg śmierci) to nauka o śmierci człowieka, w szczególności zajmuje się jakościowym opisem przyczyn śmierci oraz żalem jej towarzyszącym. Badania opierają się na założeniu, że życie jest na tyle istotną wartością, że może okazać się korzystnym poznanie procesu umierania i, jeśli to możliwe, sposobów wpływania na niego.Thanatos – cykl obrazów Jacka Malczewskiego, poświęconych tematyce śmierci. Jest to ważna część poetyckiej mitologii malarza. Artysta odcinając się od pośredniowiecznej tradycji personifikowania śmierci, nie odwołuje się także do motywów makabrycznych. Autor sięga natomiast do greckiego mitu o bogu Tanatosie, bracie bliźniaku Hypnosa, boga snu. Jednak w przeciwieństwie do tradycji greckiej, Malczewski przedstawia Thanatosa jako dorodną kobietę ze skrzydłami. Powstaje w ten sposób niekonwencjonalny wizerunek śmierci. Nie jest to jednak femme fatale, motyw popularny w epoce Młodej Polski. W obrazach występuje bowiem kontrast między erotyzmem ciała kobiety a kosą – narzędziem śmierci. Takie zestawienie symboli oznacza pojmowanie śmierci jako odrodzenia, nadziei na przejście do nowego życia w lepszym świecie (obraz Zmartwychwstanie). Malczewski przedstawiał śmierć także jako kobietę z kosą zamykającą oczy starca albo z twarzą kochanki (obraz z 1911).

W sztuce przedstawiany jest zwykle jako młodzieniec z czarnymi skrzydłami u ramion (symbolizują śmierć, psychopompa), ze zgaszoną i odwróconą pochodnią w ręce (symbolizuje śmierć), w towarzystwie Hypnosa. .mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

[...] zlatuje na czarnych skrzydłach, wchodzi niepostrzeżony do pokoju i złotym nożem odcina konającemu pukiel włosów. W ten sposób, niby kapłan umarłych, poświęca człowieka na ofiarę bóstwom podziemnym i na zawsze odrywa od ziemi.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.Jacek Malczewski herbu Tarnawa, (ur. 15 lipca 1854 w Radomiu, zm. 8 października 1929 w Krakowie) – polski malarz, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu XIX i XX wieku.

Wyobrażenie o bogu przejawia się w sztukach plastycznych, między innymi w greckim malarstwie wazowym, w rzeźbie (sarkofagi, nagrobki, płaskorzeźba na kolumnie świątyni Artemidy w Efezie), w malarstwie olejnym (cykl obrazów Thanatos Jacka Malczewskiego).

Od Tanatosa pochodzi nazwa nauki badającej problematykę związaną ze śmiercią – tanatologia.

Siedlce (ros. Седлец, jid. שעדליץ Shedlits) – miasto we wschodniej Polsce położone na terenie województwa mazowieckiego pomiędzy rzekami Muchawką i Helenką, na Południowym Podlasiu. Pod względem liczby mieszkańców 48. miejsce w Polsce i 4. w województwie mazowieckim. Siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji siedleckiej. Miasto stanowi lokalne i ponadlokalne centrum gospodarcze (rozwinięte handel, usługi i przemysł), edukacyjne (szkoły wyższe m.in. uniwersytet, seminarium duchowne i 10 szkół średnich, szkoła muzyczna I i II stopnia) i kulturalne (2 domy kultury, teatr, 4 biblioteki i 3 muzea).Bertel Thorvaldsen (ur. 19 listopada 1770 w Kopenhadze, zm. 24 marca 1844 tamże) – duński rzeźbiarz islandzkiego pochodzenia, jeden z czołowych przedstawicieli klasycyzmu, twórca m.in. pomnika Mikołaja Kopernika i pomnika księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Moros
  • śmiercionośni bogowie: Apollo, Ares, Artemida, Atena, Hades, Hekate, Persefona, Zeus
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Wyżyna olimpijska. W: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 176. ISBN 83-7391-077-8.
    2. Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 421–422. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
    3. Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 333. ISBN 83-04-04673-3.
    4. Homer: Iliada. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968, s. 246.Sprawdź autora:1.
    5. Vojtech Zamarovský, op.cit., s. 293. ​ISBN 80-8046-098-1​.
    6. Pierre Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Jerzy Łanowski (red.), Maria Bronarska (tłum.), Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, 2008, s. 240, ISBN 978-83-04-04673-3, OCLC 297685612.
    7. Michał Pietrzykowski: Mitologia starożytnej Grecji. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1979, s. 252. ISBN 83-221-0111-2.
    8. Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 524: Fax (ang.). ancientlibrary.com. [dostęp 2010-11-26].
    9. Władysław Kopaliński: Słownik symboli. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990. ISBN 83-214-0746-3.
    10. Bóstwa doli i spraw ludzkich. W: Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 119–120. ISBN 83-210-0677-9.
    11. Tanatologia. sjp.pwn.pl. [dostęp 2012-04-30].
    12. tanatologia. swo.pwn.pl. [dostęp 2012-04-30].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Aaron J. Atsma: Thanatos (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-11-08].
  • Thanatos (ang.). mythindex.com. [dostęp 2010-11-08].
  • Hezjod: Narodziny bogów (Theogonia); Prace i dni; Tarcza. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999. ISBN 83-7255-040-9.
  • Henry George Liddell, Robert Scott: A Greek-English Lexicon: θάνα^τος (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2011-08-06].
  • Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2003, s. 1297. ISBN 83-7399-022-4.
  • Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 724. ISBN 83-01-03529-3.
  • Carlos Parada: Thanatos (Death) (ang.). maicar.com. [dostęp 2010-11-08].
  • Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 622: Thanatos (ang.). ancientlibrary.com, 2005. [dostęp 2010-12-03].
  • William Smith: A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology: Thanatos (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-04-28].
  • Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Thanatos (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-04-28].
  • Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.




    Warto wiedzieć że... beta

    Alkestis (gr. Ἄλκηστις Alkēstis, łac. Alcestis) – w mitologii greckiej piękna i bogobojna córka Peliasa i Anaksibie (inna wersja mitu za matkę Alkestis podaje Filomachę). Była żoną Admeta, króla Feraj w Tesalii.
    Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora poematów heroikomicznych Batrachomyomachia i Margites oraz Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.
    Mors (łac. Śmierć) – rzymska personifikacja śmierci, wzorowana na greckim Tanatosie. Poświadczona m.in. w tytule atellany Nowiusza Mortis ac Vitae iudicium [Non. 479] i satyry Enniusza Mors ac Vita [Quint. Inst. 9,2,36], a także u wielu innych poetów i przez napisy nagrobkowe.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Włodzimierz Potocki herbu Pilawa (ur. 10 lutego 1789 w Tulczynie, zm. 8 kwietnia 1812 – hrabia, pułkownik artylerii konnej.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Pierre Grimal (ur. 21 października 1912 w Paryżu, zm. 11 listopada 1996 w Paryżu) – francuski historyk specjalizujący się z historii starożytnego Rzymu.

    Reklama