Takakiowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .takson-zwierzeta .naglowek{color:black!important;background:#d3d3a4!important}.mw-parser-output .takson-rosliny .naglowek{color:black!important;background:#90ee90!important}.mw-parser-output .takson-grzyby .naglowek{color:black!important;background:#add8e6!important}.mw-parser-output .takson-protozoa .naglowek{color:black!important;background:#f0e68c!important}.mw-parser-output .takson-chromalveolata .naglowek{color:black!important;background:#adff2f!important}.mw-parser-output .takson-excavata .naglowek{color:black!important;background:#f0e68c!important}.mw-parser-output .takson-amoebozoa .naglowek{color:black!important;background:#ffc8a0!important}.mw-parser-output .takson-opisthokonta .naglowek{color:black!important;background:#e0d0b0!important}.mw-parser-output .takson-sar .naglowek{color:black!important;background:Moccasin!important}.mw-parser-output .takson-bakterie .naglowek{color:black!important;background:#d3d3d3!important}.mw-parser-output .takson-archeony .naglowek{color:black!important;background:#f3e0e0!important}.mw-parser-output .takson-eukarionty .naglowek{color:black!important;background:#faf0e6!important}.mw-parser-output .takson-inne .naglowek{color:white!important;background:red!important}

Takakiowe (Takakiopsida) – klasa należąca do gromady mchów. Jest to jeden z bazalnych kladów (obok torfowców) w obrębie mchów, przy czym po odkryciu przez blisko pół wieku rośliny te uznawano za wątrobowce. Pewne cechy molekularne ich budowy (geny chloroplastowego DNA) są nawet wspólne z roślinami naczyniowymi, a różne od reszty mchów. Klasa ta obejmuje tylko dwa gatunki z rodzaju takakia Takakia S. Hattori & Inoue, z monotypowej rodziny Takakiaceae Stech & W.Frey i takiego samego rzędu Takakiales Stech & W.Frey.

Chloroplastowy DNA, plastydowy DNA (chlDNA) – materiał genetyczny w postaci kolistego DNA znajdujący się w chloroplastach.Mchy (Bryophyta) – gromada roślin telomowych obejmująca małe, osiągające od 1 do 10 cm wysokości organizmy, przeważnie żyjące skupiskowo w ocienionych i wilgotnych miejscach. Nie wykształcają one prawdziwych liści, łodyg czy korzeni, zamiast nich posiadają listki (mikrofile), łodyżki oraz chwytniki, spełniające podobne funkcje, lecz mające odmienną budowę. W rozwoju mchów wyróżnia się dwa następujące po sobie pokolenia: płciowe (gametofit) wytwarzające gametangia (plemnie i rodnie) oraz bezpłciowe (sporofit) wytwarzające zarodniki.

Rośliny te występują w północno-zachodniej części Ameryki Północnej oraz we wschodniej Azji – w Japonii, Chinach, Nepalu, Indiach i na Borneo. Wyróżniają się bardzo małą liczbą chromosomów – pokolenie diploidalne 2n ma ich tylko 4 lub 5 (w zależności od gatunku) oraz pojedynczymi chloroplastami w komórkach (spośród roślin wyższych tak samo jest tylko u glewików i widliczek).

Borneo – wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, jedna z Wielkich Wysp Sundajskich. Największa wyspa Archipelagu Malajskiego i Azji, trzecia pod względem wielkości na świecie po Grenlandii i Nowej Gwinei.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

Morfologia[ | edytuj kod]

Gametofit[ | edytuj kod]

Zróżnicowany jest na bezlistną część płożącą oraz wzniesione i ulistnione łodyżki. Gametofory tworzą jasnozielone, gęste darnie. Wzniesione łodyżki osiągają od 0,5 do 2 cm wysokości i są nierozgałęzione lub słabo rozgałęzione sympodialnie, z bezbarwnymi gałązkami wyrastającymi pod kątem ostrym lub prostym. Listki w dolnej części łodyżki rzadkie i bardzo drobne, wyżej większe i gęściej ułożone, nieregularnie lub w trzech rzędach. U Takakia ceratophylla listki składają się z czterech segmentów łączących się u nasady, a u Takakia lepidozioides zwykle z dwóch (rzadko inna liczba od jednego do czterech) i zwykle nie połączonych u nasady. Plemnie i rodnie powstają bocznie na łodyżce i nie zatrzymują jej wzrostu, mają pomarańczową lub pomarańczowobrązową barwę.

Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – system zaprojektowany do dostarczania informacji taksonomicznych o organizmach. Został utworzony w 1996 r. System jest wspierany przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady i Meksyku. Współpracuje z taksonomami z całego świata. Jest partnerem Species 2000 i Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Współuczestniczy w realizacji międzynarodowego programu Katalog Życia (Catalogue of Life Programme).Torfowce (Sphagnopsida) – klasa należąca do gromady mchów. Jest to jeden bazalnych kladów w obrębie mchów obejmujący organizmy o bardzo zbliżonej budowie i dużym wpływie na ekosystemy i klimat.

Sporofit[ | edytuj kod]

Trzonek prosto wzniesiony o długości od 0,5 do 2,6 mm zwieńczony eliptycznie wydłużoną zarodnią osiągającą długość od 0,6 do 2,3 mm i szerokość od 0,3 do 0,5 mm. Początkowo sporofit jest zielony, dojrzewając brązowieje. Zarodnia pęka podłużną, lekko spiralnie skręconą szczeliną.

Gametofor (gr. gamétes – małżonek, phorá – noszenie) – u roślin część gametofitu, na której powstają narządy płciowe (gametangia). W szczególności termin stosowany jest w odniesieniu do ulistnionych łodyżek mszaków wyrastających ze splątka i zakończonych rodniami i plemniami. U mszaków, u których splątek jest tworem krótkotrwałym (np. u torfowców), gametofor można utożsamiać z gametofitem. Po zapłodnieniu z rodni na szczycie gametoforu wyrasta sporofit. Gametofor jest w przypadku mchów zasadniczą częścią pokolenia płciowego.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

Systematyka[ | edytuj kod]

Rodzaj takakia Takakia opisany został po raz pierwszy w 1958 i uznany za przedstawiciela prymitywnych wątrobowców. Dopiero analizy DNA na przełomie XX i XXI wieku pozwoliły uznać go za bliżej spokrewnionego z mchami, przy czym wstępnie rozważano pewne podobieństwa z naleźlinami Andreaeopsida, a później uznano za bliżej związane z torfowcami Sphagnopsida. Rodzaj zaklasyfikowany został do własnej klasy Takakiopsida w 2008, a nawet zaproponowano jego wyodrębnienie jako jednej z trzech podgromad mchów (jako Takakiophytina, sytuowanej obok Sphagnophytina i Bryophytina). Wciąż jednak ich pozycja systematyczna pozostaje niepewna.

Gromada (w botanice divisio, w zoologii classis) – nazwa stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych.Łodyżka – organ roślinny, element budowy roślin nienaczyniowych. Funkcjonalnie i morfologicznie podobne są do łodyg jednak nimi nie są, gdyż nie posiadają w swojej strukturze tkanki przewodzącej.
Pozycja systematyczna Takakiopsida na drzewie filogenetycznym mchów Podział klasy Takakiopsida

Klasa dzieli się następująco:

  • rząd Takakiales Stech & W.Frey, 2008
  • rodzina Takakiaceae Stech & W.Frey, 2008
  • rodzaj Takakia S. Hattori & Inoue, J. Hattori Bot. Lab. 19: 133. 1958
  • Takakia ceratophylla (Mitt.) Grolle
  • Takakia lepidozioides S. Hatt. & Inoue.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-16] (ang.).
    2. B. Goffinet, W.R. Buck, Classification of the Bryophyta, University of Connecticut, 2008– [dostęp 2021-03-16] (ang.).
    3. Stech, M., & Frey, W.. A morpho-molecular classification of the mosses (Bryophyta). „Nova Hedwigia”. 86, 1, s. 1–21, 2008. 
    4. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 900-901. ISBN 83-214-1305-6.
    5. John R. Spence & W. B. Schofield: Takakia S. Hattori & Inoue. W: Bryophyte Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-10-12].
    6. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika. T. 2. Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 215. ISBN 978-83-01-13945-2.
    7. Yang Liu i inni, Resolution of the ordinal phylogeny of mosses using targeted exons from organellar and nuclear genomes, „Nature Communications”, 10 (1), 2019, s. 1485, DOI10.1038/s41467-019-09454-w, PMID30940807, PMCIDPMC6445109 [dostęp 2021-04-01] (ang.).
    iNaturalist – projekt z zakresu nauki obywatelskiej oraz serwis społecznościowy przyrodników, wolontariuszy oraz biologów oparty na idei nanoszenia na mapy i publikowania obserwacji gatunków roślin, zwierząt i grzybów. Obserwacje (zwykle dokumentowane zdjęciem) mogą zostać opublikowane poprzez stronę internetową oraz aplikację mobilną. Informacje zebrane przez projekt są wartościowym, publicznie dostępnym źródłem danych wykorzystywanym przez różne projekty naukowe, muzea, ogrody botaniczne, parki oraz inne organizacje. Aplikacja i strona internetowa są dostępne w języku angielskim. Chromosom – forma organizacji materiału genetycznego wewnątrz komórki. Nazwa pochodzi z greki, gdzie χρῶμα (chroma, kolor) i σῶμα (soma, ciało). Chromosomy rozróżniano poprzez wybarwienie. Pierwszy raz terminu tego użył Heinrich Wilhelm Waldeyer w roku 1888.




    Warto wiedzieć że... beta

    Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.
    Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.
    Nepal (nep. नेपाल trl. Nepāl, trb. Nepal; nazwa tymczasowa: Federalna Demokratyczna Republika Nepalu, nep. संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल trl. Saṁghīya Lokatāntrik Gaṇatantra Nepāl, trb. Sanghija Lokatantrik Ganatantra Nepal) – demokratyczna republika federalna w Azji Południowej, w środkowej części Himalajów, granicząca na północy z Chinami i na południu, wschodzie i zachodzie z Indiami; bez dostępu do morza.
    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.
    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
    Takson monotypowy, monotyp – w klasyfikacji biologicznej takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy, np. rodzina do której należy tylko jeden rodzaj lub rodzaj, do którego należy jeden gatunek. Taksony monotypowe są niechętnie wyodrębniane przez taksonomów, ponieważ ich tworzenie nie poprawia przejrzystości systemu klasyfikacyjnego na kolejnych szczeblach klasyfikacji. Wyodrębniane są, gdy istnieje wyraźna przerwa (odrębność) między taksonem monotypowym i taksonem siostrzanym.
    Rośliny telomowe, rośliny wyższe, zarodkowe, rośliny osiowe, osiowce, organowce, rośliny lądowe (Telomophyta, Embryophyta, Cormophyta) – grupa roślin o różnej randze systematycznej w zależności od ujęcia. W systemie Takhtajana (1974) grupa ta stanowiła takson w randze podkrólestwa, w innych systemach traktowana jest jako gromada, nierzadko wymieniana jest jako grupa bez rangi systematycznej. Do roślin telomowych należą rośliny z linii rozwojowej wyodrębnionej z zielenic w erze paleozoicznej. Ze względu na pochodzenie, w niektórych rygorystycznych ujęciach systematycznych rośliny telomowe stanowią takson w randze klasy (Embryophyceae) w obrębie gromady ramienicowych (Charophyta). Najbliżej spokrewnioną grupą o wspólnym pochodzeniu (kladem siostrzanym dla roślin telomowych) są ramienice.

    Reklama