Tabulatura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tabulatura – 1) zbiorczy termin na określenie instrumentalnych systemów notacyjnych XV–XVII wieku lub 2) zbiór utworów zapisanych tą notacją.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Skrzypce – muzyczny instrument strunowy z grupy smyczkowych. Obecnie skrzypce są najmniejszym instrumentem z tej grupy, zarazem charakteryzują się najwyższym strojem.

W tym okresie istniały tabalatury na różne instrumenty, na flet, gitarę, skrzypce, cytrę itp. Nie zdobyły one jednak takiej popularności jak tabulatura organowa czy tabulatura lutniowa. Znaczenie pojęcia tabulatury zmieniało się. W XVII wieku terminem tym określano utwory zapisane na dwóch pięcioliniach (zobacz: intabulacja). Obecnie tabulatury kojarzone są przede wszystkim z XX-wieczną tabulaturą gitarową.

Hans Neusiedler (także Neusidler), ur. 1508 (1509?) w Preszburgu (dziś Bratysława), zm. 2 lutego 1563 w Norymberdze - niemiecki kompozytor i wirtuoz gry na lutni pochodzenia węgierskiego.Tabulatury organowe w Polsce są jednymi z najważniejszych przykładów takiego rodzaju muzyki organowej na świecie. Pomiędzy 1420 i 1700 na terenie Polski powstało co najmniej 20 tabulatur. Pierwsza, która zachowała się w postaci kompletnej, to tabulatura Jana z Lublina, jedna z najstarszych i największych na świecie.

Tabulatura organowa[ | edytuj kod]

Fragment tabulatury organowej niemieckiej starszej, Buxheimer Orgelbuch.

Istniały trzy rodzaje tabulatury organowej: tabulatura niemiecka starsza, która powstała w XV wieku i była używana do około 1550 roku, tabulatura niemiecka nowsza, popularna od połowy XVI do początków XVIII wieku oraz tabulatura organowa hiszpańska używana od połowy XVI wieku.

Cytra (z gr. kitara) – instrument muzyczny z grupy chordofonów szarpanych. Współczesna odmiana cytry pochodzi z terenów Niemiec i Austrii. Jej nazwa wskazuje na pokrewieństwo ze starogrecką kitharą, podobnie jak nazwa gitara.Ottaviano Petrucci (ur. 18 czerwca 1466, zm. 7 maja 1539 r.) – włoski wydawca i drukarz. Przypisuje mu się wydanie w 1501 roku pierwszego drukowanego ruchomą czcionką zbioru muzycznego – Harmonice Musices Odhecaton, w którym zawarł kolekcję chanson. Wydał także liczne utwory najbardziej poważanych kompozytorów renesansu, wśród nich m.in. Josquin des Pres.

Tabulatura organowa niemiecka starsza[ | edytuj kod]

Cechą wyróżniającą tabulaturę organową niemiecką starszą jest notowanie najwyższego głosu na liniaturze notacją menzuralną. Głosy niższe były notowane pod liniaturą za pomocą liter. Nad literami umieszczano poziome kreski oznaczające oktawy oraz kropki i kreski pionowe oznaczające wartości dźwięków. I tak trzy kropki oznaczały trójdzielną brevis (w transkrypcji cała nuta z kropką), dwie kropki dwudzielną brevis (cała nuta), jedna kropka semibrevis (półnuta), pionowa kreska minimę (ćwierćnuta), pionowa kreska z daszkiem semiminimę (ósemkę) itd. Istniały również symbole oznaczające zmiany chromatyczne dźwięków oraz ozdobników (tryli). Do najcenniejszych zabytków tego rodzaju należą: tabulatura Wilkina (1432), Fundamentum organisandi Conrada Paumanna (1452), Buxheimer Orgelbuch (ok. 1460), tabulatura Arnolta Schlicka (1512) oraz w Polsce tabulatura klasztoru św. Ducha w Krakowie (ok. 1548), tabulatura franciszkańska Graduale de sanctis oraz tabulara Jana z Lublina (1537–1548).

Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Arnolt Schlick (ur. około 1460 przypuszczalnie w Heidelbergu, zm. po 1520 przypuszczalnie tamże) – niemiecki niewidomy kompozytor i organista.

Tabulatura organowa niemiecka nowsza[ | edytuj kod]

Różniła się od tabulatury niemieckiej starszej jedynie tym, że najwyższy głos notowany był literowo, podobnie jak głosy niższe. Oba typy niemieckich tabulatur organowych, w stosunku do notacji menzuralnej, są bardziej zbliżone do współczesnej notacji muzycznej poprzez partyturowy układ głosów oraz ujmowanie grup dźwiękowych w takty. Przykładem zabytku tej notacji jest Tabulatura pelplińska (1620–1640). Tabulaturą niemiecką posługiwał się niekiedy jeszcze Johann Sebastian Bach (zobacz rękopis Wir Christenleut BWV 612 ze zbioru Orgelbüchlein).

Intabulacja − transkrypcja utworu wokalnego na instrument klawiszowy, lutnię lub inny chordofon szarpany; termin odnosi się przede wszystkim do utworów zapisanych w XIV−XVI wieku w tabulaturach.Flet – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów wargowych. Zazwyczaj ma postać cienkiej, pustej w środku rurki (istnieją również flety o innych kształtach, np. okaryna).

Tabulatura organowa hiszpańska[ | edytuj kod]

Podobnie jak w tabulaturze organowej niemieckiej, gdzie kolejne dźwięki w szeregu diatnicznym od C oznaczano literami, tak w tabulaturze organowej hiszpańskiej kolejne dźwięki od C do a oznaczano za pomocą cyfer od 1 do 42. W późniejszym okresie zmieniono ten system. Zaczęto oznaczać cyframi od 1 do 7 dźwięki w obrębie oktawy zaczynając od dźwięku f. W tym przypadku, podobnie jak w tabulaturze organowej niemieckiej, potrzebne były dodatkowe symbole do oznaczania kolejnych oktaw. Cyfry notowano na liniach, gdzie kolejne linie oznaczały głosy, a nie wysokości dźwięków jak w klasycznej liniaturze. Tabulatura organowa hiszpańska przypomina używaną w Hiszpanii tabulaturę lutniową włoską. Nie tylko poprzez zastosowanie liniatury oraz cyfr, ale także poprzez oznaczanie wartości rytmicznych nad liniami zbiorczo dla wszystkich głosów. W przypadku organów taki zapis wartości był wyjątkowo mało prezycyzjny.

Intabulacja − transkrypcja utworu wokalnego na instrument klawiszowy, lutnię lub inny chordofon szarpany; termin odnosi się przede wszystkim do utworów zapisanych w XIV−XVI wieku w tabulaturach.Graduale de sanctis (Graduał Augustianów w Krakowie) – iluminowany, rękopiśmienny kodeks muzyczny powstały w 1528 w klasztorze augustianów w Krakowie. Przechowywany jest w Bibliotece Narodowej w Warszawie (Sygn. rps V 3036).


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Johann Sebastian Bach (ur. 21 marca/31 marca 1685 w Eisenach, zm. 28 lipca 1750 w Lipsku) – kompozytor i organista niemiecki epoki baroku, jeden z najwybitniejszych artystów w dziejach muzyki. Czołowa postać rodu Bachów.
Hiszpania, Królestwo Hiszpanii (hiszp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d’Espanya, arag. Reino d’España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d’Espanha, ast. Reinu d’España) – największe z trzech państw położonych na Półwyspie Iberyjskim.
Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
Gitara – instrument muzyczny z grupy strunowych szarpanych z pudłem rezonansowym, gryfem i progami na podstrunnicy. Przeważnie ma sześć strun, lecz można spotkać również gitary z czterema, pięcioma, siedmioma, ośmioma, dziesięcioma oraz dwunastoma strunami. Instrument ten odgrywa ważną rolę w muzyce bluesowej, country, flamenco, rockowej oraz w wielu formach popu.
Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
Notacja menzuralna - sposób zapisu nut, zapoczątkowany w XIII wieku. Wprowadził ogólnie przyjęte wartości poszczególnych nut, zapoczątkował rozwój muzyki wielogłosowej.

Reklama