Tablica paschalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tablica paschalna – używane w średniowieczu zestawienie świąt Wielkanocy, stanowiące podstawę do zestawienia kalendarza ruchomych świąt kościelnych.

Wielkanoc, Pascha, Niedziela wielkanocna, Zmartwychwstanie Pańskie, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym, łac. Venerabilis, sang. Bǣda lub Bēda (ur. 672 w Wearmouth k. Sunderlandu w Anglii lub 673, zm. 25 maja 735 w Jarrow) – anglosaski mnich i benedyktyn, prezbiter, związany z klasztorami w Wearmouth oraz Jarrow w Nortumbrii (obecnie klasztor Wearmouth-Jarrow ), wszechstronny uczony.

Dane te układano w odpowiednie kolumny i opracowywano dla cykli lat mających nastąpić. Początkowo cykl ten zawierał 84 lata, a później rozwinięto go do 95 lat. Beda Czcigodny opracował tablice na 532 lata. Jest to cykl paschalny lub wielkanocny powstały z pomnożenia 19-letniego cyklu księżycowego przez 28-letni cykl słoneczny (powstały z kombinacji 4-letniego cyklu roku przestępnego i 7 dni tygodnia). Bardzo popularne były tablice paschalne ułożone przez Dionizjusza Małego.

Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Cykl Metona – okres wynoszący 19 lat, po którym fazy Księżyca przypadają na te same dni w roku. Został odkryty w 433 roku p.n.e przez greckiego astronoma Metona z Aten.

Pierwsza w Polsce tablica paschalna pochodziła z Fuldy i trafiła nad Wartę w latach 70. X wieku prawdopodobnie przez Czechy. W 1013 roku Rycheza, żona Mieszka II, przywiozła do Polski kolejną tablicę paschalną. Na tablicach paschalnych dokonywane były zapiski najstarszych polskich roczników: Rocznika Jordana i Rocznika Rychezy, także roczników późniejszych.

Annały (łac. annales) – inaczej roczniki, najwcześniejsza forma piśmiennictwa historiograficznego pod postacią mniej lub bardziej rozbudowanych zapisków rejestrujących w porządku chronologicznym najważniejsze dla danej społeczności czy kraju wydarzenia.Dionizjusz Mały, również Dionizy Mały lub Mniejszy, łac. Dionisius Exiguus (ur. ok. 470 w Scytii Mniejszej, zm. ok. 544) − wczesnochrześcijański pisarz, teolog, ormiański mnich i ojciec Kościoła.

Przypisy[ | edytuj kod]

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jan Dąbrowski: Dawne dziejopisarstwo polskie (do roku 1480). Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1964, s. 54–57.
  • Paschalne tablice. W: Encyklopedia Katolicka. T. XIV. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2010, s. 1415–1420. ISBN 978-83-7306-518-5.
  • Gerard Labuda. Jeden czy dwa roczniki niemieckie u podstaw polskiego rocznikarstwa?. „Studia Źródłoznawcze”. 39, s. 7–27, 2001. 
  • Tomasz Stempa. Historia chrześcijańskiej rachuby lat. „Elpis”. 27 (40), s. 107–116, 2013. 
  • Rocznik Jordana (Rocznik Jordana i Gaudentego) – niezachowany, najstarszy średniowieczny polski rocznik z przełomu X i XI w. Gerard Labuda (ur. 28 grudnia 1916 w Nowej Hucie koło Kartuz, zm. 1 października 2010 w Poznaniu) – polski historyk, mediewista. Specjalność naukowa: historia powszechna i historia Polski; historia słowiańszczyzny zachodniej w tym historia Pomorza i Kaszub; wydawca źródeł skandynawskich i anglosaskich do historii Słowian zachodnich; historia kultury i cywilizacji, metodologia badań historycznych. Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w latach 1962-1965. W latach 1984-1989 wiceprezes PAN; w latach 1989-1994 prezes PAU, następnie jej prezes honorowy. Członek Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa PRL. Mieszkał w Poznaniu.




    Reklama