• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • TKS - statek kosmiczny



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Deorbitacja – sprowadzenie statku kosmicznego z orbity w gęste warstwy atmosfery. Początek deorbitacji powoduje praca silnika rakietowego o wstecznym ciągu czyli o ciągu ze zwrotem przeciwnym do zwrotu prędkości statku kosmicznego. Impuls całkowity silnika rakietowego niezbędny do inicjacji deorbitacji zależy od masy statku kosmicznego i wysokości orbity.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Konstrukcja[ | edytuj kod]

    Kapsuła WA[ | edytuj kod]

    Schemat kapsuły WA wraz z systemami RCS i blokiem spadochronów

    Kapsuła załogowa, aparat powrotny (ros. Wozwraszczajemyj apparat), która miała powracać na Ziemię z załogą. Projekt został oparty na planowanej kapsule LK-1 zaprojektowanej w latach 60. przez Czełomieja do lotów wokół Księżyca. Kapsuła ta stanowiła również punkt wyjścia dla innych projektów lądownika księżycowego typu LK. Kształt kapsuły w postaci ściętego stożka przypomina nieco kapsułę Apollo, ale jest od niej o ok. 30% mniejsza.

    Wasilij Pawłowicz Miszyn (ros. Василий Павлович Мишин, ur. 18 stycznia 1917 we wsi Bywalino w guberni moskiewskiej, zm. 10 października 2001 w Moskwie) – rosyjski konstruktor techniki rakietowej i lotniczej, dyrektor Specjalnego Biura Konstrukcyjnego-1 (OKB-1; obecnie RKK Energia) (1966-1974). Ałmaz (ros. Алмаз, Diament) – tajny radziecki program kosmiczny budowy wojskowych załogowych stacji orbitalnych. Ze względu na militarny charakter programu, którego głównym celem był zwiad wojskowy, oficjalnie był on włączony w cywilny program kosmiczny Salut. Z siedmiu stacji Salut umieszczonych na orbicie w latach 1971-1982, trzy należały do programu Ałmaz, jednak nosiły one nazwę i kolejne numery stacji Salut – były to stacje Salut 2, 3 i 5.

    Kapsuła WA została zaprojektowana w efektywny sposób. Może ona powrócić z orbity po dwóch okrążeniach, ale może też przebywać w locie autonomicznym do 31 godzin. Kapsuła została wyposażona we własny system podtrzymywania życia, w system ucieczkowy na wypadek awarii przy starcie, system spadochronowy i silniki do miękkiego lądowania.

    Rakietowy System Ratunkowy (ang. Launch Escape System ­– LES) – system przyłączony do kapsuły załogowego statku kosmicznego, umożliwiający natychmiastowe oddzielenie kapsuły od rakiety nośnej w przypadku zaistnienia sytuacji awaryjnej. Rakietowy system ratunkowy uruchamiany jest w wypadku bezpośredniego zagrożenia życia załogi, np. w celu usunięcia jej z obszaru objętego ewentualnym wybuchem rakiety. LES używany był w amerykańskich programach Mercury i Apollo. Podobny system stosowany jest także w rosyjskim statku Sojuz i chińskim Shenzhou.Salut 5 (Ałmaz 3) – kolejna radziecka stacja kosmiczna wysłana w ramach programu Salut, trzecia i ostatnia baza wojskowego programu Ałmaz.

    Przewidywane były dwie konfiguracje wystrzelenia kapsuły: wraz ze stacją Ałmaz, na sekcji przeciwległej do głównej śluzy dokującej (określana mianem Ałmaz APOS), lub w konfiguracji pojazdu TKS wraz z blokiem FGB.

    W zachodnich źródłach przez wiele lat kapsuła WA była mylnie określana jako „Merkur”.

    Parametry[ | edytuj kod]

    Blok FGB[ | edytuj kod]

    Uproszczony schemat bloku FGB (bez paneli słonecznych)

    Blok transportowo-narzędziowy (ros. Funkcyonalno-gruzowoj błok) – moduł orbitalny zawierający silniki manewrowe, paliwo, a także duży przedział hermetyzowany (znacznie większy niż w statkach Sojuz, przeznaczony przede wszystkim do transportu zaopatrzenia), oraz urządzenie cumownicze. Przejście z kapsuły WA do wnętrza modułu FGB odbywało się poprzez krótki tunel. Pilot przeprowadzał ręczne cumowanie do stacji Ałmaz, dzięki stanowisku sterowania i oknom pozwalającym na kontakt optyczny, zlokalizowanym w najszerszej części kadłuba bloku FGB. Na zewnątrz kadłuba znajdowały się zbiorniki z paliwem, systemy silników i rozkładane panele baterii słonecznych.

    Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”, „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”; pol. przest. poet. „luna”) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym. Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, MSK (ang. International Space Station, ISS; ros. Международная Космическая Станция, МКС; trb.: Mieżdunarodnaja Kosmiczeskaja Stancyja, MKS) – pierwsza stacja kosmiczna wybudowana z założenia przy współudziale wielu krajów. Składa się obecnie z 15 głównych modułów (docelowo ma ich liczyć 16) i umożliwia jednoczesne przebywanie sześciu członków stałej załogi (trzech do roku 2009). Pierwsze moduły stacji zostały wyniesione na orbitę i połączone ze sobą w 1998 roku. Pierwsza stała załoga zamieszkała na niej w roku 2000. Źródłem zasilania ISS są baterie słoneczne, transportem ludzi i materiałów do 19 lipca 2011 zajmowały się amerykańskie wahadłowce programu STS (od lutego 2003 do 26 lipca 2005 wstrzymane z powodu katastrofy Columbii) oraz rosyjskie statki kosmiczne Sojuz i Progress.

    Parametry[ | edytuj kod]

    Przeprowadzone starty[ | edytuj kod]

    Model kompletnego zestawu TKS

    Przeprowadzono w sumie osiem lotów testowych kompletnych statków TKS i samych kapsuł, nigdy jednak nie wykorzystano ich operacyjnie w roli, dla jakiej zostały skonstruowane:

  • Kosmos 881 i Kosmos 882. Test orbitalny pary kapsuł WA przeprowadzony 15 grudnia 1976 roku. Start (połączony) i powrót odbyły się tego samego dnia.
  • TKS-1 (Kosmos 929). Pojedynczy lot kompletnego systemu TKS (kapsuła WA i moduł FGB). Start odbył się 17 lipca 1977 roku. Kapsuła WA powróciła na Ziemię 16 sierpnia 1977 roku, natomiast moduł FGB został zdeorbitowany 2 lutego 1978 roku.
  • VA #009L/P i VA #009P/P. Start odbył się 4 sierpnia 1977 roku w celu przeprowadzenia testów suborbitalnych. Rakieta nośna Proton uległa jednak awarii 40 sekund po starcie. W rezultacie eksplozji członu rakiety pierwsza z kapsuł uległa zniszczeniu, natomiast druga wylądowała bezpiecznie dzięki systemowi ucieczkowemu.
  • Kosmos 997 i Kosmos 998. Dwie kapsuły WA wystartowały razem 30 marca 1978 roku, po czym wylądowały oddzielnie.
  • Kosmos 1100 i Kosmos 1101. 23 maja 1979 roku powtórzono wspólny start dwóch kapsuł WA z oddzielnym lądowaniem.
  • TKS-2 (Kosmos 1267). 25 kwietnia 1981 roku po raz drugi wystartował kompletny statek TKS-2 jako Kosmos 1267. Kapsuła WA wylądowała 24 maja 1981 roku, natomiast moduł FGB po 57 dniach autonomicznego lotu 19 czerwca 1981 roku zacumował do stacji orbitalnej Salut 6. Silniki rakietowe statku służyły do manewrowania całym kompleksem. Pozostał dołączony do niej aż do jej deorbitacji i uległ razem z nią zniszczeniu 29 lipca 1982 roku.
  • TKS-3 (Kosmos 1443). Po raz trzeci bezzałogowy TKS-3 wystartował 2 marca 1983 roku jako Kosmos 1443. Tym razem kapsuła WA pozostała dołączona do modułu FGB podczas cumowania do stacji Salut 7 po dwóch dobach od startu. Statek odcumował od stacji 14 sierpnia 1983 roku. Po rozdzieleniu modułów WA i FGB ten drugi został zdeorbitowany 19 września 1983 roku, natomiast kapsuła WA pozostała przez 4 dni w locie autonomicznym, po czym wylądowała na Ziemi 23 sierpnia 1983 roku przywożąc 350 kg materiałów ze stacji.
  • TKS-4 (Kosmos 1686). Czwarty TKS-4, również bezzałogowy, wystartował 27 września 1985 roku. W kapsule WA usunięto system podtrzymywania życia, siedzenia oraz systemy lądowania, instalując w to miejsce wysokiej rozdzielczości aparaturę fotograficzną oraz inne przyrządy optyczne: teleskop podczerwieni i spektrometr do pomiaru ozonu. TKS-4 zacumował 2 października 1985 roku do stacji Salut 7. Po 21 listopada 1985 roku podniesiono orbitę stacji w oczekiwaniu na następny lot – albo obsadzony załogą statek TKS, albo załogowy lot programu Buran. Wkrótce jednak kontrola nad stacją została utracona, a ze względu na zużycie zapasów paliwa dalsze manewry nie były możliwe. Ostatecznie Salut 7 wraz ze statkiem TKS-4 spłonęły w atmosferze 7 lutego 1991 roku.
  • Salut 6 (ros. Салют-6) – radziecka stacja orbitalna, ósma z wszystkich stacji programu Salut. Została wyniesiona na orbitę 29 września 1977 za pomocą rakiety Proton K z kosmodromu Bajkonur w ZSRR (obecnie Kazachstan). Funkcjonowała przez pięć lat.Kosmos 1443, indeks COSPAR (1983-13A) – trzeci start radzieckiego bezzałogowego statku kosmicznego TKS-3 z zadaniem połączenia się ze stacją Salut 7.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Encyclopedia Astronautica - internetowa encyklopedia astronautyki. Rekomendowane przez NASA, Encyklopedię Britannica, gazety, sieci telewizyjne oraz historyków. Stanowi obszerne, dobrze udokumentowane źródło wiedzy na temat historii i technologii lotów kosmicznych. Zawiera obszerny katalog pojazdów, astronautów, rakiet i misji kosmicznych.
    Wielozadaniowy Moduł Laboratoryjny "Nauka" (ros. Многоцелевой лабораторный модуль "Нау́ка" – МЛМ, ang. Multipurpose Laboratory Module – MLM) – moduł finansowany przez rosyjską agencję Rosawiakosmos, który w 2014 r. zostanie dołączony do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Zastąpi on niezrealizowany Uniwersalny Moduł Dokujący (ros. Универсальный стыковочный модуль).
    Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза – КПСС) – ostatnia nazwa założonej w 1903 partii komunistycznej, rządzącej w RFSRR i ZSRR od 1917 do 1991 (1903-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji, frakcja bolszewików; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Formalnie centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne i Sekretariat Komitetu Centralnego na czele z sekretarzem generalnym. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. Sekretariatowi KC podlegały wydziały Komitetu Centralnego, oparte na zasadzie funkcjonalnej i pełniące funkcje ministerstw. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie sekcje (komunistyczne partie republik związkowych ZSRR) z wyjątkiem (do 1990) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowania i utrzymywania kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny Komitetu Centralnego i radziecki wywiad (INO NKWD i GRU).
    Spiektr (ros. Спектр, widmo) – piąty moduł stacji orbitalnej Mir. Przeznaczony był do obserwacji Ziemi; zawierał sprzęt do obserwacji powierzchni, atmosfery i środowiska ziemskiego. Cztery charakterystycznie ustawione panele słoneczne generowały połowę energii potrzebnej stacji na orbicie.
    Kosmos 1686 (znany także jako TKS-4) – czwarty i ostatni, bezzałogowy lot radzieckiego statku kosmicznego TKS (prototyp wojskowego pojazdu załogowego dla stacji typu Ałmaz) z zadaniem połączenia się ze stacją Salut 7. Tym razem głównym celem misji mocno zmodyfikowanego pojazdu był test modułów opartych na bloku FGB (ros. Функционально-грузовой блок) na potrzeby stacji Mir.
    Program Apollo – seria amerykańskich lotów kosmicznych przygotowywanych od roku 1961 zrealizowanych w latach 1966-1972. Celem programu było lądowanie człowieka na Księżycu, a następnie jego bezpieczny powrót na Ziemię. Zadanie zostało zrealizowane w 1969 roku, w czasie misji Apollo 11. Program był kontynuowany do roku 1972 w celu przeprowadzenia dokładniejszej naukowej eksploracji Księżyca. Całkowity koszt programu wyniósł 25,4 miliarda dolarów. Ilość pozyskanego i dostarczonego na Ziemię materiału to 381,7 kg.
    Sojuz (ros. Союз, "związek, zjednoczenie, sojusz") – nazwa serii radzieckich i rosyjskich wielomiejscowych pojazdów kosmicznych przeznaczonych do długotrwałych lotów po orbicie okołoziemskiej oraz do manewrowania i łączenia się z innymi obiektami w przestrzeni kosmicznej. Mogą one zabrać na swój pokład załogi liczące maksymalnie do trzech osób. Od 1967 r. Sojuzy są środkiem transportu kosmonautów na orbitę. Zgodnie z radziecką tradycją nazwy Sojuz zaczęto również używać do rakiety nośnej, która wynosiła na orbitę ten statek kosmiczny.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.952 sek.