Szybka kolej miejska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szybka kolej miejska (skrótowiec: SKM) – kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby.

Trolejbus – pasażerski pojazd drogowy zaprojektowany do przewozu więcej niż dziewięciu osób (wliczając kierowcę), napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej i nie poruszający się po szynach. Ma dwa odbieraki prądu połączone z zawieszoną nad jezdnią parą przewodów. Stąd nazwa od angielskiego słowa „trolley” i końcówki „bus” od omnibus (po łacinie – dla wszystkich). W Polsce trolejbusy korzystają z prądu stałego o napięciu 600 V.Warszawska Kolej Dojazdowa, WKD (wcześniej Elektryczna Kolej Dojazdowa lub Elektryczne Koleje Dojazdowe – EKD) – spółka zarządzająca wydzielonym systemem kolei miejskiej wykonująca przewozy pasażerskie na linii kolei normalnotorowej na odcinku Warszawa Śródmieście WKD – Podkowa Leśna Główna – Grodzisk Mazowiecki Radońska (linia 47) z odgałęzieniem Podkowa Leśna Główna – Milanówek Grudów (linia 48). Jest to najstarszy działający obecnie w Polsce tego typu system transportu publicznego.

Szybkie koleje miejskie przystosowane są wyłącznie do prowadzenia ruchu pociągów pasażerskich, służą do świadczenia usług w zakresie przewozu osób w dużych aglomeracjach miejskich. Posiadają one układ liniowy, bez skrzyżowań z innymi liniami w jednym poziomie. Powinny one posiadać równomiernie rozmieszczone przystanki osobowe z peronami jednokrawędziowymi na zewnątrz torów lub peronami wyspowymi.

Szybka Kolej Aglomeracyjna w Aglomeracji Krakowskiej – planowany system połączeń kolejowych w północnej części województwa małopolskiego mający połączyć centrum Krakowa z jego przedmieściami i niektórymi miastami aglomeracji krakowskiej. Linie te są zaczątkiem sieci SKA, obejmującej cały węzeł kolejowy Krakowa.Konurbacja górnośląska (katowicka, śląska, śląsko-dąbrowska) – konurbacja w południowej Polsce, w województwie śląskim, położona w większości na Wyżynie Śląskiej. W skład konurbacji wchodzą historyczne tereny Górnego Śląska, Zagłębia Dąbrowskiego oraz Jaworzna.

Ze względu na usytuowanie SKM rozróżnia się koleje naziemne i nadziemne (na wiaduktach) lub typu mieszanego.

Standard konstrukcyjny linii SKM powinien charakteryzować się wysoką trwałością i niezawodnością, własnościami tłumiącymi drgania i hałas oraz dużą odpornością na odkształcenia.

Szybkie koleje miejskie na świecie[ | edytuj kod]

Dokładne oszacowanie liczby systemów szybkiej kolei miejskiej jest trudne, ponieważ wydzielone organizacyjnie systemy często zlewają się i zazębiają, jak na przykład w Szwajcarii, lub jest to świetnie działający system kolejowy z częstotliwościami typowymi dla SKM, który obsługuje całe powierzchnie kraju (w Belgii, Holandii), gdzie normą jest wysoka częstotliwość (pociągi z częstotliwościami dochodzącymi do 3 minut w szczycie) w obrębie aglomeracji.

Grodzisk Mazowiecki Radońska – stacja Warszawskiej Kolei Dojazdowej położona przy ul. Radońskiej w Grodzisku Mazowieckim.Prąd stały (ang. direct current, DC) – prąd stały charakteryzuje się stałym zwrotem oraz kierunkiem przepływu ładunków elektrycznych, w odróżnieniu od prądu zmiennego i przemiennego – (AC, ang. alternating current).

Dla szybkich kolei miejskich charakterystyczne są prędkości 2-3 razy wyższe od osiąganych przez autobusy miejskie i duża częstotliwość kursowania pociągów.

W niektórych krajach działalność ta przynosi zyski (na przykład w Japonii prywatne koleje miejskie przynoszą średnio 22% zysku), jednak w Europie najczęściej korzystają z publicznego dofinansowania. W Tokio obsługiwany przez 29 przewoźników system kolei miejskich obsługuje aż 54% wszystkich podróży realizowanych przez mieszkańców i ma większy udział w rynku przewozowym niż motoryzacja indywidualna.

Newag Impuls – rodzina normalnotorowych elektrycznych zespołów trakcyjnych produkowana przez firmę Newag z Nowego Sącza w kilku wersjach, różniących się liczbą członów i przeznaczeniem. W skład rodziny wchodzą modele 31WE, 35WE, 36WE i 37WE. Do 4 listopada 2013 zamówiono 52 Impulsy.Transport miejski – sfera działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu usług przewozowych na terenie miasta oraz obszarach podmiejskich. Problematyka transportu miejskiego dotyka w głównej mierze zagadnień transportu pasażerskiego, więc termin ten bywa stosowany zamiennie z terminem komunikacja miejska. Ze względu na wykorzystywane środki transportu wyróżnić można miejski transport drogowy, miejski transport szynowy, miejski transport wodny.

System szybkiej kolei miejskiej w Berlinie (S-Bahn Berlin GmbH) przewozi rocznie 388,1 mln pasażerów, a więc więcej niż wszystkie koleje w całej Polsce razem wzięte (291 mln). Pociągi miejskie mają stałe relacje i częstości kursowania, a linie są ponumerowane. Na głównej linii Berlina pociągi kursują w szczycie nawet co 90 sekund. W Niemczech działa 17 takich systemów S-Bahn i wciąż powstają kolejne.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Peron jest to element przystanku, dworca kolejowego lub autobusowego służący do bezpiecznego wsiadania i wysiadania podróżnych oraz ładowania bagażu.

W krajach francuskojęzycznych używana jest nazwa Réseau express régional, RER. Największym systemem jest paryska RER, przewożąca pięcioma liniami (z licznymi rozgałęzieniami) 1,1 mld pasażerów rocznie.

 Zapoznaj się również z: Lista systemów kolei aglomeracyjnych.

Niemcy[ | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Systemy S-Bahn w Niemczech.

W Niemczech (a także w innych krajach, gdzie niemiecki jest językiem urzędowym) SKM nazywane są S-Bahn, co jest skrótem od Stadtschnellbahn, czyli szybka kolej miejska.

Rzeszowska Podmiejska Kolej Aglomeracyjna PKA – planowany system szybkiej kolei miejskiej, łączącej rzeszowskie osiedla z dworcem Rzeszów Główny oraz zapewniający połączenie kolejowe z Rzeszowem lotniska w Jasionce oraz najbliższych miast: Strzyżów, Przeworsk, Dębica, Kolbuszowa. Koleje Mazowieckie, KM (identyfikator literowy – KMKOL) – spółka pasażerskich przewozów kolejowych utworzona wspólnie przez samorząd województwa mazowieckiego oraz Przewozy Regionalne Sp. z o.o. (obecnie bez udziałów), na bazie dotychczasowego Mazowieckiego Zakładu Przewozów Regionalnych tejże spółki. Jest to jedna z niewielu spółek kolejowych przynoszących zysk w Polsce - np. 10,28 mln PLN zysku w I półroczu 2013 roku.

Polska[ | edytuj kod]

Aglomeracja warszawska[ | edytuj kod]

SKM[ | edytuj kod]
Schemat linii warszawskiej SKM

Szybka Kolej Miejska w Warszawie (SKM) – miejskie przedsiębiorstwo działające na zlecenie ZTM, obsługujące linie naziemnej kolei miejskiej, uzupełniającej linie Warszawskiego Metra, łączącej centrum Warszawy z niektórymi jej przedmieściami i obrzeżami. Obecnie obsługuje 4 trasy (linie S1, S2, S3 i S9). Wraz z metrem tworzy sieć komunikacji miejskiej w Warszawie, uzupełnioną przez pociągi Kolei Mazowieckich, WKD oraz linie autobusowe. System biletowy zarządzany jest przez ZTM i jest identyczny jak w pozostałych miejskich środkach transportu w Warszawie. SKM dysponuje taborem kolejowym typu 14WE, 19WE, 27WE i 35WE.

S-Bahn – nazwa systemów szybkiej kolei miejskiej i innych szynowych systemów komunikacji lokalnej w krajach niemieckojęzycznych. Nazwa S-Bahn wywodzi się ze skrócenia niemieckiego określenia Stadtschnellbahn (czyli właśnie szybka kolej miejska) i została po raz pierwszy nieformalnie użyta przez zawiadowcę stacji Berlin Bornholmer Straße około 1927. Następnie, od 1 grudnia 1930, wraz z charakterystycznym logo została wprowadzona jako oficjalna nazwa berlińskiej kolejki. W latach 30. XX w. uruchomiono drugą sieć S-Bahn w Hamburgu.Aglomeracja miejska (z łac. agglomeratio – nagromadzenie) – jednostka morfologiczna tworząca spójny zespół wzajemnie powiązanych jednostek osadniczych, powstały w wyniku koncentracji zabudowy i zagospodarowania.
WKD[ | edytuj kod]
Schemat linii WKD

Warszawska Kolej Dojazdowa (WKD) – najstarszy w Polsce system SKM. Warszawska WKD oferuje 128 pociągów na dobę (wrzesień 2011) jeżdżących po własnych (w pełni wydzielonych) torach na trasie Warszawa Śródmieście WKDGrodzisk Mazowiecki Radońska/Milanówek Grudów zasilanych do 27 maja 2016 napięciem 600 V DC, a od 28 maja – 3000 V.

Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie, ZTM – organ samorządu Warszawy, powołany w celu organizowania, zarządzania i nadzorowania lokalnego transportu zbiorowego na terenie aglomeracji warszawskiej.Berlińska S-Bahn - szybka kolej miejska, najstarsza w Niemczech i pierwowzór klasycznej SKM na całym świecie. Linie S-Bahn obsługiwane są przez firmę S-Bahn Berlin GmbH, spółkę-córkę Deutsche Bahn. Obecnie w Berlinie kursuje 15 linii S-Bahn, większość z nich wyjeżdża poza granice miasta. Wraz z liniami U-Bahn tworzą kręgosłup komunikacji miejskiej aglomeracji Berlina, zintegrowanej w Verkehrsverbund Berlin-Brandenburg.

Częstotliwość szczytowa wynosi 10–15 minut a pozaszczytowa 15–30 minut. Pociągi jeżdżą na trasie Warszawa Śródmieście WKDGrodzisk Mazowiecki/Milanówek. Między stacjami Warszawa Śródmieście WKD – Opacz honorowane są bilety okresowe ZTM (również dobowe).

Aglomeracja Trójmiasta[ | edytuj kod]

SKM[ | edytuj kod]
Błękit: Bardzo pobieżny schemat linii trójmiejskiej SKM. Nie ujęto większości przystanków. Czerwień: Bardzo pobieżny schemat PKM. Nie ujęto większości przystanków. Linia do lotniska gdyńskiego nigdy nie powstała

W Gdańsku, Sopocie, Gdyni, Rumi, Redzie, Wejherowie i okolicznych miejscowościach funkcjonuje system SKM prowadzony przez przedsiębiorstwo PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście. Po II wojnie światowej, dzięki otrzymanym z Berlina w ramach reparacji wojennych pociągom elektrycznym, odtworzono tu działającą w okresie przedwojennym kolej miejską (opartą wówczas o trakcję parową), a następnie rozbudowano ją na całą aglomerację Trójmiasta.

Linia kolejowa nr 248 Gdańsk Wrzeszcz – Gdańsk Osowa – budowana dwutorowa linia kolejowa w Gdańsku o długości 18 km. Linia nazywana jest Pomorską Koleją Metropolitalną.Rumia (kaszb. Rëmiô, niem. Rahmel) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim nad Zagórską Strugą. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Mimo że trójmiejska SKM przewozi 16% całego ruchu wewnątrz aglomeracji i przynosi zyski (2,5 mln rocznie wraz z subwencjami), to proces jej prywatyzacji zatrzymał się. Modernizacja taboru przedsiębiorstwa SKM w Trójmieście obsługującego system jest powolna, brak jest rozwoju, zamykane są linie miejskie (np. do Brzeźna). Trójmiejska SKM kursuje ze średnią częstotliwością co 7,5 minuty w szczycie i oferuje 231 pociągów miejskich (wrzesień 2002) na dobę.

Pociąg – w transporcie kolejowym skład sprzęgniętych ze sobą wagonów lub innych pojazdów kolejowych (w odpowiedniej konfiguracji mogą to być wagon, człony zestawu trakcyjnego, zespół trakcyjny, wagon silnikowy albo sama lokomotywa) połączonych z co najmniej jedną czynną lokomotywą albo mających samodzielny napęd, osygnalizowany zgodnie z przepisami, odpowiednio wyposażony (obsługa, materiały eksploatacyjne), przygotowany do drogi albo będący w drodze. Podstawowym przeznaczeniem pociągu jest zaspokajanie potrzeb przewozowych polegających na przemieszczaniu osób i towarów.Newag 14WE (oznaczenie PKP EN61, typ członów 410B+309B+410B, nazywany także Halny) – normalnotorowy trójczłonowy elektryczny zespół trakcyjny, wyprodukowany w latach 2005-2007 w liczbie 9 sztuk przez Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Nowym Sączu (obecnie Newag Nowy Sącz).
PKM[ | edytuj kod]

1 września 2015 oddano do użytku linię kolejową nr 248, której zarządcą jest Pomorska Kolej Metropolitalna a przewoźnikiem PKP SKM i Polregio.

Konurbacja górnośląska[ | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Szybka Kolej Regionalna.

14 grudnia 2008 roku, na terenie konurbacji górnośląskiej została uruchomiona pierwsza trasa w relacji TychyKatowice, później przedłużona do Tychy – Sosnowiec. Pociągi kursują w równym takcie co 30 min. W pociągach Szybkiej Kolei Regionalnej obowiązuje bilet pomarańczowy, jest to wspólny bilet na pociąg, autobus i trolejbus. Można również podróżować na podstawie biletów Kolei Śląskich.

Łódzka Kolej Aglomeracyjna (ŁKA) – projekt systemu transportu zbiorowego łączącego miasta wchodzące w skład aglomeracji łódzkiej. Nowoczesne i zmodernizowane pociągi zakupione w ramach projektu mają obsługiwać trasy z Łodzi do Koluszek, Kutna, Łowicza, Sieradza oraz linię Łódź Widzew - Łódź Kaliska. Uruchomienie połączeń przewidywane jest na rok 2014. Wartość projektu wynosi 72 mln euro z czego połowę dofinansuje Unia Europejska.Wrocławska Kolej Aglomeracyjna - formalna nazwa sieci kolei podmiejskiej aglomeracji wrocławskiej obejmującej ok. 176 km linii kolejowych, stanowiących w większości zelektryfikowane linie dwutorowe będące częścią głównych ciągów komunikacyjnych sieci PKP. Również nazwa będącej w fazie projektowania i wstępnej realizacji aglomeracyjnej kolei we Wrocławiu.

Inne systemy[ | edytuj kod]

  • Szybka Kolej Aglomeracyjna w Aglomeracji Krakowskiej
  • Łódzka Kolej Aglomeracyjna
  • Szybka kolej miejska BiTCity
  • Plany nowych SKM w Polsce[ | edytuj kod]

  • Szczecińska Kolej Metropolitalna
  • Wrocławska Kolej Aglomeracyjna
  • Rzeszowska Podmiejska Kolej Aglomeracyjna
  • Mniej lub bardziej wiarygodne plany utworzenia SKM lub kolei aglomeracyjnych są w następujących lokalizacjach:

    Milanówek Grudów - przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej położona przy ul. Królewskiej i Grudowskiej w Milanówku.Sosnowiec Główny – stacja kolejowa w Sosnowcu, będąca jedną z najważniejszych w województwie śląskim, usytuowana w ścisłym centrum miasta, przy ulicy 3 Maja. Powstała ona 24 sierpnia 1859 w ramach połączenia linii Kolei Warszwsko-Wiedeńskiej i Kolei Górnośląskiej jako duża stacja graniczna, która z biegiem czasu dała swój początek miastu Sosnowcu. Stanowi ona również węzeł kolejowy, z którego linie odchodzą w kierunku Katowic, Warszawy Centralnej oraz Tunelu. Odjeżdżają z niej pociągi wszystkich kategorii, w tym Twoich Linii Kolejowych i Express InterCity, a także pociągi międzynarodowe.
  • Olsztyn,
  • Poznań,
  • Białystok.
  • Lublin
  • Według opinii ekspertów, takie systemy komunikacyjne są ekonomicznie możliwe w każdej większej polskiej aglomeracji. W tym celu konieczna jest stworzenie spółek odpowiedzialnych za ten segment rynku oraz remonty infrastruktury kolejowej w obszarach miejskich. Przykładem tego typu zachowania jest stworzenie odrębnego, nowego podmiotu dla SKM w Warszawie.

    Opacz – przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej położony przy ul. Ryżowej w Opaczy Kolonii. Najbliższy administracyjnej granicy Warszawy.Warszawa Śródmieście WKD – stacja Warszawskiej Kolei Dojazdowej położona na terenie warszawskiego Śródmieścia po północno-zachodniej stronie skrzyżowania al. Jerozolimskich z ul. Chałubińskiego i al. Jana Pawła II.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • kolej miejska
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 1998 r. nr 151, poz. 987, Dział VII).
    2. 100 milionów za Berlinem. Z biegiem szyn 5 (49). [dostęp 2011-10-13].
    3. PAP: Powstanie infrastruktura dla olsztyńskiej SKM (pol.). inforail.pl, 2017-03-13. [dostęp 2017-03-13].
    4. PKM dla Poznania to za mało. Chce SKM, inforail.pl [dostęp 2019-09-29] (pol.).
    5. Białystok będzie miał SKM?, inforail.pl [dostęp 2019-09-29] (pol.).
    6. Koncepcja Lubelskiej Kolei Aglomeracyjnej w opracowaniu, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. [dostęp 2020-11-08] (pol.).




    Warto wiedzieć że... beta

    Wagon – pojazd szynowy służący do przewozu osób, ładunków lub urządzeń w kolejowym transporcie lądowym. Wagon porusza się po torze lub linie (kolej linowa).
    Polregio (identyfikator literowy – PREG) (dawniej Przewozy Regionalne) – polskie przedsiębiorstwo transportowe, prowadzące działalność w zakresie pasażerskich przewozów kolejowych. Powstało przez formalne wydzielenie z Polskich Kolei Państwowych.
    Reda (kaszb. Réda, niem. Rheda) – gmina miejska w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, położona w Pradolinie Redy-Łeby nad rzeką Redą. Stanowi jedno z miast Małego Trójmiasta Kaszubskiego oraz jest częścią aglomeracji Trójmiasta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego, obszar bezpośrednio przylegający do niego tworzy gminę wiejską. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".
    Lubelska Kolej Aglomeracyjna (także: Metropolitalna) – planowany system kolei aglomeracyjnej w aglomeracji lubelskiej.
    System kolei – wyróżniona cechami funkcjonalnymi i technicznymi sieć kolejowa i pojazdy kolejowe przeznaczone do ruchu po tej sieci.
    Lista systemów kolei aglomeracyjnych – systemy kolei aglomeracyjnych funkcjonują w dużych miastach i zespołach miejskich, charakteryzują się dużą częstotliwością kursowania pociągów.
    Szybka Kolej Regionalna – system kolei aglomeracyjnej działający od 14 grudnia 2008 na terenie konurbacji górnośląskiej, łączący Tychy z Sosnowcem przez Katowice, obsługiwany przez Koleje Śląskie.

    Reklama