Szwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje wcale. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych.

Samogłoska – głoska, przy powstawaniu której uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Samogłoski charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie. Podczas ich artykulacji słychać tylko jedną głoskę, wymawia się je tak samo jak się pisze.Język maryjski (nazwa własna: марий йылме), także: język czeremiski – język podgrupy wołżańskiej języków ugrofińskich z rodziny uralskiej.

W odniesieniu do niektórych języków nazwa „szwa” oraz symbol ə mogą określać inne samogłoski średnie, niekoniecznie samogłoskę średnio centralną.

Język albański (alb. Gjuha shqipe) – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.Əə – litera rozszerzonego alfabetu łacińskiego. Stosowana w alfabecie abchaskim, czeczeńskim, azerskim. Ponadto w międzynarodowym alfabecie fonetycznym podobna litera oddaje dźwięk określany mianem „szwy” (schwa), co z hebrajskiego tłumaczy się jako „nic”.

Języki, w których występuje ten dźwięk[ | edytuj kod]

  • język albański
  • język angielski: about [əˈbaʊt] 'o, na temat'
  • język bułgarski
  • język francuski
  • język kaszubski: bëł [bəw] 'był'
  • język maryjski: кыжгымдыш [kəʒɡəmdəʃ] 'podrażnienie'
  • język niemiecki: Mücke [ˈmʏkə] 'komar'
  • język paszto: ﺳﺘﺮﺍﻱ [stəˈraj] 'zmęczony'
  • język portugalski (odmiana europejska): saca [ˈsäkə] 'worek' (Z reguły transkrybowana /ɐ/; odpowiada samogłosce [ɐ] w odmianie brazylijskiej)
  • język połabski
  • język rosyjski: но́вой [ˈnɔvəj] 'nową'
  • język rumuński: mamă [ˈmamə] 'mama'
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Plínio Almeida Barbosa, Eleonora Cavalcante Albano. Brazilian Portuguese. „Journal of the International Phonetic Association”. 34 (2), s. 227–232, 2004. DOI: 10.1017/S0025100304001756 (ang.). 
  • Madalena Cruz-Ferreira: Portuguese (European). W: Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge: Cambridge University Press, 1999, s. 126–130. ISBN 978-0-521-65236-0. (ang.)
  • Fonologia (dawniej głosownia) – nauka o systemach dźwiękowych języków. Stanowi jeden z działów językoznawstwa (lingwistyki). Fonemika czy fonematyka, podawane jako nazwy synonimiczne, odnoszą się tylko do jednej z teorii fonologicznych i nie mogą być traktowane jako zamiennik nazwy "fonologia".Samogłoska średnia – typ samogłoski występujący w niektórych językach. Charakteryzuje się tym, że w trakcie wymawiania język jest ułożony dokładnie w połowie wysokości między pozycjami, w których wymawia się samogłoski otwarte i samogłoski przymknięte. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA tylko jedna samogłoska średnia posiada odrębny symbol: