Sztuka operacyjna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sztuka operacyjna – dział sztuki wojennej obejmujący teorię i praktykę przygotowania i prowadzenia operacji przez zgrupowania wojsk, ukierunkowanych na osiągnięcie celu strategicznego na określonym obszarze działań. Jako teoria bada operacje i wykrywa ich prawidłowości, stanowiące podstawę formułowania hipotez i zasad praktycznego działania, a jako praktyka wyraża się w przygotowaniu i prowadzeniu operacji, w tym pierwszej operacji.

Sztuka wojenna - ogół uporządkowanej i uzasadnionej wiedzy o wojnie, o istocie i charakterze wojen jako zjawisku społecznym oraz o zasadach i sposobach przygotowania państwa i sił zbrojnych do wojny.Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.

Charakterystyka sztuki operacyjnej[ | edytuj kod]

Sztuka operacyjna jest najmłodszym działem sztuki wojennej. Mimo, że jej teoretyczne założenia sięgają początków XX wieku, korzeniami sięga wojen napoleońskich, wojny prusko-francuskiej oraz I wojny światowej. Przedmiotem badań sztuki operacyjnej jest operacja. Sztuka operacyjna w wymiarze teoretycznym (naukowym) zajmuje się problemami przygotowania i prowadzenia operacji, bada operacje dla wykrycia i określenia ich prawidłowości, pozwalających na formułowanie odpowiednich hipotez, praw i zasad. W wymiarze praktycznym obejmuje działalność dowództw poziomu operacyjnego. Weryfikacja teoretycznych wyników badań, ale też wnioski z praktycznych doświadczeń służą kolejnym wyzwaniom teoretycznym.

Wojna francusko-pruska – konflikt zbrojny między mocarstwami II Cesarstwem Francuskim a Królestwem Prus wspieranym przez inne kraje niemieckie, toczony od 19 lipca 1870 do 10 maja 1871.Helmuth Karl Bernhard von Moltke baron (od 1843), hrabia (od 1870) (ur. 26 października 1800 w Parchimiu, Meklemburgia, zm. 24 kwietnia 1891 w Berlinie) – pruski generał i feldmarszałek, reformator armii pruskiej, a potem niemieckiej.
Początki sztuki operacyjnej

Termin „operacja” w słownictwie wojskowym pojawił się już w XVII wieku. Wtedy rozumiano operację przede wszystkim jako działalność bojową armii w ogóle. Dopiero Henry Lloyd uznał, że operacji wojennych nie należy przyjmować li tylko jako działań wojennych, ale jako określoną formę działań prowadzonych przez samodzielne zgrupowania. Według Lloyda istotę operacji stanowiło działanie wzdłuż linii operacyjnej, stworzenie zagrożenia dla wojsk przeciwnika i zmuszenie go do wycofania z określonego obszaru bez walki. Henryk Bülow ujednolicił terminologię związaną z operacją. Rozpatrywał też różne warianty planowania i prowadzenia operacji. Głosił, że opanowanie matematyki, sztuki fortyfikacji, geografii i topografii, pozwoli zaplanować i przeprowadzić wszelkie operacje z geometryczną wręcz dokładnością. Antoine-Henri Jomini za podstawę sprawnego działania uznał linie operacyjne. Nieco inne podejście reprezentował Carl von Clausewitz. W sztuce wojennej eksponował on właśnie sztukę, a nie, opartą na geometrycznych wykresach, naukę. Poglądy Lloyda i Bülowa częściowo wykorzystał Napoleon. Różnica polegała na tym, że wszelkie manewry służyły mu do stoczenia rozstrzygającej bitwy. Napoleon traktował dowodzenie operacjami, jako właściwą strefę kształtowania bitew i tworzył zgrupowania zdolne do samodzielnego operowania na polu walki. Bitwa nie stanowiła integralnej części operacji. Istotą tak rozumianej operacji był manewr, mający doprowadzić do narzucenia przeciwnikowi bitwy. Sama bitwa stanowić miała końcową fazę wojny, a nie operacji.

Manewr taktyczny - to użycie wojsk w walce poprzez ruch w kombinacji z ogniem w celu osiągnięcia przewagi nad przeciwnikiem.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

Za właściwego prekursora współczesnej sztuki operacyjnej uznaje się Helmutha von Moltke. Doszedł on do wniosku, że manewr i bitwa stanowią integralną całość, są od siebie współzależne i wzajemnie się uzupełniają, a w skład operacji wchodzi wszystko to, co wojska wykonują od ich ześrodkowania w rejonach wyjściowych, aż do osiągnięcia określonego celu. Każda operacja winna zakończyć się bitwą. Pruska szkoła wojenna, jako pierwsza, uruchomiła procedurę planowania operacyjnego.

Strategia wojskowa – element strategii bezpieczeństwa narodowego lub międzynarodowego, określający sposób w jaki należy rozwijać i wykorzystywać potencjał militarny dla osiągnięcia celów państwa lub grupy państw. Stanisław Marian Koziej (ur. 8 lipca 1943 w Glinniku) – generał brygady Wojska Polskiego w stanie spoczynku, profesor nauk wojskowych, były wiceminister obrony narodowej, od 2010 szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego.
Sztuka operacyjna Układu Warszawskiego

Radzieckie rozumienie operacji zakładało, że sztuka operacyjna jest bezpośrednio podporządkowana strategii, a podstawowe problemy operacyjne muszą być spójne z rozwiązaniami strategicznymi. To strategia określała cele i zadania operacyjne. Przez „operację” rozumiano: zespół walk, bitew, uderzeń ogniowych i manewrów toczonych lub wykonywanych na lądzie, w powietrzu i na morzu, przez związki operacyjne (zgrupowania operacyjne) różnych rodzajów wojsk i sil zbrojnych, połączonych wspólną myślą przewodnią (zamiar walki, operacji), prowadzonych pod jednym kierownictwem, dla doprowadzenia do osiągnięcia celu operacji (bitwy) lub celu strategicznego, co wymaga uzgodnionego wysiłku i ścisłego współdziałania rodzajów sił zbrojnych i wojsk.
Podobnie formułowali definicję ówcześni polscy teoretycy wojskowości. Każdy z nich dostrzegał kompozycję trzech głównych elementów operacji: ognia, uderzenia i manewru. Dowodzenie w operacji miało polegać na przygotowaniu, stoczeniu i pomyślnym rozstrzygnięciu szeregu bitew i walk, doprowadzających w ostatecznym wyniku do osiągnięcia jej celu.

Operacja - część sztuki wojennej, zespół walk, bitew, uderzeń ogniowych i manewrów toczonych lub wykonywanych na lądzie, w powietrzu i na morzu przez związki operacyjne różnych rodzajów wojsk i sił zbrojnych, połączonych wspólną myślą przewodnią, prowadzonych pod jednym kierownictwem, dla osiągnięcia określonego celu.Antoine-Henri Jomini (ur. 6 marca 1779 w Payerne, Szwajcaria; zm. 24 marca 1869 w Passy pod Paryżem) – baron, teoretyk wojenny.
Sztuka operacyjna w nowych uwarunkowaniach geopolitycznych

Lata dziewięćdziesiąte w rozwoju teorii operacji przyniosły pewne modyfikacje i nowe podejście, wynikające ze zmiany uwarunkowań geopolitycznych. Pojawiła się koncepcja obrony manewrowej, nawiązująca do przedwojennej teorii obrony operacyjnej. Przyjęta przez Polskę doktryna obronna przewidywała prowadzenie „strategicznej operacji obronnej”, której istota polegała na dążeniu do zachowania sprawnego systemu kierowania państwem i siłami zbrojnymi i możliwością pełnego rozwinięcia mobilizacyjnego i operacyjnego sił zbrojnych, zorganizowania i utrzymania skutecznej osłony i obrony najważniejszych obiektów cywilnych i wojskowych, utrzymania ważnych obszarów i zmuszenia przeciwnika do odstąpienia od podjętego zamiaru. Istota i cel samej obrony w zasadzie nie uległy większym zmianom, ale przewartościowania nastąpiły w strukturze operacyjnego obszaru obrony i w wyróżnianych etapach prowadzenia operacji. Dotychczasowe strefy i rubieże zastąpiono obszarami, a operację wstępną, działania w taktycznej strefie i działania w głębi, ustąpiły miejsca działaniom: głębokim, bezpośrednim i tyłowym.

Działania – walki zbrojne, ruchy wojsk, wszelkie akcje bojowe, prowadzone przez pododdziały, oddziały, związki taktyczne, operacyjne i strategiczne. Ogień - sposób niszczenia sił i środków przeciwnika w walce naziemnej powietrznej i morskiej, polegający na ostrzeliwaniu z różnych rodzajów broni. W natarciu ogień toruje drogę własnym wojskom, w obronie zamyka drogę przeciwnikowi.
Współczesna sztuka operacyjna

Przebieg konfliktów współczesnych konfliktów zbrojnych pokazuje, że wyłamują się one coraz bardziej z clausewitzowskiej teorii osiągania celu wojny. Coraz mniejsze znaczenie w rozwiązywaniu sytuacji kryzysowych mają „ciężkie operacje wojenne”. Nie jest zatem zasadne rozwijanie teorii operacji obronnych i zaczepnych, ponieważ współczesny konflikt nie będzie raczej wymagał zajmowania i utrzymywania terytorium przeciwnika. Nie będzie też konieczne rozbicie przeciwnika w „walnej” bitwie. Warunkiem wystarczającym zwycięstwa jest coraz częściej pozbawienie przeciwnika woli walki. Coraz częściej środek ciężkości w większym niż dotychczas stopniu, stanowią czynniki społeczne oraz ekonomiczne, które w pierwszej kolejności mogą się stać obiektami walki zbrojnej.

Carl Phillip Gottlieb von Clausewitz (ur. 1 czerwca 1780 w Burgu k. Magdeburga, zm. 16 listopada 1831 we Wrocławiu) – pruski teoretyk wojny, generał i pisarz. Powszechnie znane są jego powiedzenia:Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Postępująca integracja wysiłków rodzajów sił zbrojnych, nadaje właściwie każdej operacji wymiar połączony. Kryterium połączoności operacji, oparte na pochodzeniu poszczególnych komponentów zgrupowania operacyjnego, ma współcześnie coraz bardziej administracyjny charakter. Poszczególne rodzaje sił zbrojnych posiadają możliwości prowadzenia samodzielnych działań w kilku środowiskach walki jednocześnie. Zmniejsza się również wielkość sił zaangażowanych w operacji. O zjawisku działań operacyjnych zaczyna mówić się określając ich cel, nie wielkości zaangażowanych sił. Angażując niewielkie siły w misji poza granicami kraju, które realizują cele jak najbardziej strategiczne. Skala zaangażowanych sił nie powinna stanowić kryterium wyróżniania poziomu operacyjnego. Podstawowym kryterium wyróżniającym poziom operacyjny powinny być realizowane zadania i ich wpływ na cel główny. Komponenty rodzajów sił zbrojnych realizują zadania operacyjne, ale nie prowadzą operacji.

Napoléon Bonaparte (pierwotnie wł. Napoleone Buonaparte), Napoleon I (ur. 15 sierpnia 1769 w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821, o 17:49, w Longwood na Wyspie Świętej Heleny) – pierwszy konsul Republiki Francuskiej 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz 1815, prezydent (1802-1805) i król Włoch w latach 1805-1814.Dowodzenie (ang. command) - to proces, przez który dowódca narzuca swoją wolę i zamiary podwładnym oraz w ramach którego wspomagany przez swój sztab planuje, organizuje, motywuje i kontroluje działania podległych mu wojsk przez użycie standardowych procedur działania i wszelkich środków przekazywania informacji.

U schyłku XX wieku pojawiło się wiele nowych cech operacji. Są to wielowymiarowość, integracja działań, precyzyjność, nieliniowość, równoczesność i ogniskowość. Wymieniane są też: złożoność, wielośrodowiskowy wymiar, asymetryczność, wielokulturowość itd. O przyszłej operacji decydować będzie siła rozstrzygająca, a nie miażdżąca. Przyszłe operacje będą walką o informację i środki informacji. Jednak teoretycy wojskowości przestrzegają: Siły nie da się zastąpić informacją - najpotężniejszy komputer w świecie nie zastąpi dobrze uzbrojonej i dobrze wyszkolonej armii, rozmieszczonej na odpowiednim obszarze i w odpowiednim czasie, samoloty nie latają w cyberprzestrzeni, a wojska lądowe nie posuwają się autostradą informacyjną.

Wojny napoleońskie – seria konfliktów zbrojnych pomiędzy Francją i państwami z nią sprzymierzonymi a zmieniającą się koalicją innych państw Europy, w czasach supremacji Napoleona Bonaparte. Były one kontynuacją wojen między I Republiką Francuską a państwami I i II koalicji, które wybuchły z powodu rewolucji francuskiej i trwały – z inicjatywy i dzięki finansowaniu przez Wielką Brytanię – przez cały okres Konsulatu i I Cesarstwa. Historycy nie są zgodni co do tego, kiedy dokładnie należy datować ich początek. Niektórzy uważają, że należy je liczyć od momentu, gdy w listopadzie 1799 roku Napoleon przejął władzę we Francji. Inni uznają, że konflikty okresu 1799-1802 należy zaliczać jeszcze do wojen okresu rewolucji francuskiej i za punkt początkowy „wojen napoleońskich” uważają zerwanie pokoju w Amiens i wypowiedzenie Francji wojny w 1803 r. przez Brytanię. Obecnie w historiografii zachodniej coraz częściej nazywa się je „wojnami Koalicji”, ponieważ faktycznie zostały one narzucone Napoleonowi przez kolejne koalicje. Wojny te – dzięki talentom dowódczym Napoleona początkowo zwycięskie, co zaowocowało pobiciem w polu armii większości dawnych mocarstw europejskich – zakończyły się przegraną Francji i najpierw abdykacją, a po ostatniej kampanii, znanej jako "100 dni Napoleona", zesłaniem cesarza na wyspę św. Heleny. Za ich końcową datę uznaje się 20 listopada 1815 r. – po ostatecznej klęsce Napoleona w bitwie pod Waterloo i podpisaniu drugiego traktatu paryskiego w 1815 r.


Podstrony: 1 [2] [3]




Reklama