Syriza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Syriza lub Koalicja Radykalnej Lewicy (gr. Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς, ΣΥΡΙΖΑ) – grecka lewicowa, umiarkowanie eurosceptyczna partia polityczna, powstała jako koalicja radykalnie lewicowych, eurokomunistycznych, trockistowskich i alterglobalistycznych ugrupowań politycznych. Poglądy partii określane są jako demokratyczno-socjalistyczne i lewicowo-narodowe, a także ekosocjalistyczne i alterglobalistyczne.

Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Ruch alterglobalistyczny – ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie. Za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych, ekologicznych i społecznych, poprzez m.in. budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego.

Historia[ | edytuj kod]

Koalicja powstała w 2004 na potrzeby wyborów do Parlamentu Hellenów. Zawiązała ją grupa partii i organizacji społecznych, wśród których największą była Sinaspismos, a także m.in. grupa osób związanych poprzednio z Komunistyczną Partią Grecji. Do bloku przyłączały się kolejne stronnictwa, w 2007 Syriza liczyła ponad 10 kolektywnych uczestników.

Wybory parlamentarne w Grecji w czerwcu 2012 – przedterminowe wybory do greckiego parlamentu, Izby Deputowanych odbyły się 17 czerwca 2012 roku.Parlament Grecji (jęz. grec. Βουλή των Ελλήνων; transkrypcja: Wuli ton Ellinon ; wierny przekład: "Parlament Hellenów") – jednoizbowy parlament grecki mieszczący się w byłym pałacu królewskim, połozonym przy placu Syntagma w Atenach. Liczy 300 deputowanych, wybieranych na 4-letnią kadencję. W latach 1844-1863 i 1927-1935 był dwuizbowy i składał się z Izby Reprezentantów i Senatu.

W wyborach krajowych w 2004 koalicja otrzymała 3,3% głosów i 12 mandatów. Wkrótce doszło do kryzysu, na skutek czego Sinaspismos wystartowała samodzielnie do Europarlamentu w tym samym roku. Ostatecznie doszło do odnowienia koalicji, która w wyborach w 2007 zdobyła 5,0% głosów i 14 mandatów. Dwa lata później poparło ją 4,6% wyborców, co przełożyło się na 13 miejsc w parlamencie. W Parlamencie Europejskim w 2009 przedstawicielem Syrizy został Nikolaos Chundis, zasiadający w grupie Zjednoczonej Lewicy Europejskiej i Nordyckiej Zielonej Lewicy. W przedterminowych wyborach krajowych w maju 2012 koalicja z wynikiem blisko 17% zajęła drugie miejsce za Nową Demokracją, zdobywając 52 mandaty. W kolejnych wyborach przeprowadzonych w czerwcu tego samego roku z wynikiem prawie 27% (71 mandatów) ponownie uplasowała się na drugim miejscu.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu. Nowa Demokracja (gr. Νέα Δημοκρατία, Nea Dimokratia, ND) – grecka partia konserwatywno-liberalna, centroprawicowa.

Strona internetowa Syrizy wymieniała kilkanaście współtworzących ją ugrupowań socjaldemokratycznych, maoistowskich, komunistycznych, reprezentujących nurty ekosocjalistyczne i tzw. socjalizm demokratyczny. W maju 2012 Syriza złożyła do Sądu Najwyższego wniosek o zarejestrowanie jej jako jednolitej partii politycznej.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Komunistyczna Partia Grecji (nwgr. Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας ΚΚΕ / Kommounistikό Kόmma Elládas, ΚΚΕ) – grecka partia polityczna, założona w 1918 (do 1924 pod nazwą Socjalistyczna Partia Robotnicza Grecji) jako sekcja Międzynarodówki Komunistycznej. Zdelegalizowana w 1936, wskutek zamachu stanu, przeprowadzonego, z poparciem monarchy, przez propagującego faszyzm generała Ioannisa Metaksasa. Bezpośrednią przyczyną zamachu stała się możliwość wejścia posłów KPG w koalicję, tworzącą przyszły rząd. Rozwiązano parlament, w praktyce uniemożliwiona została też działalność związkowa, strajki tłumiono przy użyciu dużych oddziałów wojska, czasem też ostrej amunicji. Członkowie KPG podlegali pobiciom i więzieniu, jednak proponowano im zwolnienie, w zamian za publiczne wyrażenie skruchy i zobowiązanie się do zaprzestania krytyki władz. Antykomunistyczne represje nie przybrały ówcześnie skrajnych form, znanych z Niemiec czy Hiszpanii, mimo identycznej, typowo faszystowskiej zewnętrznej szaty władzy oraz faszystowskiej propagandy.

W maju 2014 Syriza wygrała wybory europejskie, uzyskując około 26,6% głosów (6 mandatów). W styczniu 2015 zwyciężyła natomiast w przedterminowych wyborach parlamentarnych – otrzymała ponad 36,3% głosów i 149 mandatów w 300-osobowym parlamencie. 26 stycznia tegoż roku jej lider Aleksis Tsipras został zaprzysiężony na stanowisku premiera. W lipcu 2015 zdecydowana większość deputowanych Syrizy głosowała za ustawą o reformach oszczędnościowych będących warunkiem kredytodawców udzielenia Grecji kolejnej pomocy, jednakże przeciwko tej decyzji głosowali m.in. były minister finansów Janis Warufakis, minister energetyki Panajotis Lafazanis i przewodnicząca parlamentu Zoi Konstandopulu. W sierpniu 2015 Panajotis Lafazanis rozpoczął tworzenie nowego ugrupowania pod nazwą Jedność Ludowa, do którego przystąpiło 25 posłów Syrizy.

Zjednoczona Lewica Europejska - Nordycka Zielona Lewica (ang. European United Left - Nordic Green Left, GUE/NGL, ZLE/NZL) – frakcja polityczna w Parlamencie Europejskim grupująca partie eurokomunistyczne, socjalistyczne oraz ekosocjalistyczne.Wybory parlamentarne w Grecji w styczniu 2015 – wybory do greckiego parlamentu zostały przeprowadzone 25 stycznia 2015. Były to wybory przedterminowe, rozpisane w związku z niemożnością wyboru greckiego prezydenta przez grecki parlament w trzech głosowaniach w grudniu 2014. 21 partii, 4 koalicje wyborcze i niezależny kandydat złożyli wniosek o uczestnictwo w wyborach. Sąd Najwyższy zadecydował o tym, że w wyborach może brać udział 18 partii i 4 koalicje wyborcze. Aleksis Tsipras został zaprzysiężony na premiera Grecji w dniu 26 stycznia 2015 po osiągnięciu koalicyjnego rządu z Niezależnymi Grekami.

We wrześniu tegoż roku odbyły się przedterminowe wybory, które Syriza ponownie wygrała (35,5% głosów i 145 mandatów). Jej lider po miesiącu powrócił wówczas na urząd premiera. W maju 2019 partia utrzymała 6 mandatów w wyborach do PE, jednak została pokonana przez Nową Demokrację, co skutkowało rozpisaniem przez premiera przedterminowych wyborów krajowych. W wyniku głosowania z lipca tegoż roku Syrizę poparło 31,5% głosujących (86 mandatów). Nowa Demokracja uzyskała wówczas większość, w związku z czym partia Aleksisa Tsiprasa przeszła do opozycji.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Aleksis Tsipras (gr. Αλέξης Τσίπρας, ur. 28 lipca 1974 w Atenach) – grecki polityk, lider Koalicji Radykalnej Lewicy (SYRIZA) oraz wchodzącej w jej skład partii Synaspismós od 2008. Deputowany do Parlamentu Grecji od 2009.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Michael Ray: Euroskepticism (ang.). britannica.com. [dostęp 2015-01-30].
  2. The paradox of nationalism: the common denominator of radical left and radical right Euroscepticism (ang.). academia.edu. [dostęp 2015-05-16].
  3. Parties and Elections in Europe: Greece (ang.). parties-and-elections.eu. [dostęp 2019-07-08].
  4. Συνιστώσες (gr.). syriza.gr. [dostęp 2012-03-25].
  5. Ενιαίο πολιτικό κόμμα έγινε ο ΣΥΡΙΖΑ (gr.). newsbeast.gr, 22 maja 2012. [dostęp 2012-05-22].
  6. Ευρωεκλογές Μαιος 2014 (gr.). ekloges.ypes.gr. [dostęp 2014-05-31].
  7. Parliamentary Elections January 2015 (ang.). ekloges.ypes.gr. [dostęp 2015-01-25].
  8. Syriza's Tsipras sworn in after Greek government formed with rightwingers (ang.). theguardian.com, 26 stycznia 2015. [dostęp 2015-01-26].
  9. Greek crisis: MPs approve bailout measures, after clashes in Athens – as it happened (ang.). theguardian.com, 16 lipca 2015. [dostęp 2015-07-16].
  10. Rozłam w Syrizie. Opozycja chce sformować nowy grecki rząd. forsal.pl, 21 sierpnia 2015. [dostęp 2015-08-21].
  11. Προβάδισμα Ζαγοράκη για την 8η θέση της ΝΔ (gr.). liberal.gr, 29 maja 2019. [dostęp 2019-06-01].
WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Socjaldemokracja – lewicowy ruch społeczny wywodzący się z ruchu robotniczego, który za główny cel stawia sobie budowę ustroju i społeczeństwa socjalistycznego drogą demokratycznych reform.




Warto wiedzieć że... beta

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Zoi Konstandopulu, gr. Ζωή Κωνσταντοπούλου (ur. 8 grudnia 1976 w Atenach) – grecka polityk i prawniczka, w 2015 przewodnicząca Parlamentu Hellenów. Córka Nikosa Konstandopulosa.
Partia polityczna ("partia" od łac. pars, część) – dobrowolna organizacja społeczna o określonym programie politycznym, mająca na celu jego realizację poprzez zdobycie i sprawowanie władzy lub wywieranie na nią wpływu.
Sinaspismos lub Koalicja Ruchów Lewicy i Ekologii (gr. Συνασπισμός της Αριστεράς των Κινημάτων και της Οικολογίας, Συνασπισμός lub ΣΥΝ) – grecka partia polityczna o profilu demokratyczno-socjalistycznym i ekosocjalistycznym.
Eurosceptycyzm – potoczne pojęcie stosowane w różnych znaczeniach, zwykle dla pejoratywnego opisania poglądów osób krytycznych wobec różnych elementów bieżącej polityki oraz systemu prawnego Unii Europejskiej.
Wybory parlamentarne w Grecji we wrześniu 2015 – przedterminowe wybory do Parlamentu Grecji przeprowadzone 20 września 2015. Były to drugie wcześniejsze wybory parlamentarne w Grecji w tymże roku, po poprzednich ze stycznia 2015.
Socjalizm demokratyczny opowiada się za socjalizmem jako ustrojem gospodarczym i demokracją jako formą rządów w państwie. Postuluje, aby środki produkcji były w posiadaniu całej populacji, a władza w rękach ludu kontrolującego w sposób demokratyczny procesy gospodarcze. Demokratyczni socjaliści preferują republikański ustrój państwowy.

Reklama