Synagoga w Sardes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Synagoga w Sardesruiny starożytnej synagogi znajdujące się w greckim mieście Sardes na terenie dzisiejszej Turcji.

Sardes (gr. Σάρδεις) – starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, położone na zboczach góry Tmalos, nad rzeką Paktol (w pobliżu jej ujścia do rzeki Hermus).Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.

W połowie II wieku n.e. w Sardes wybudowano kompleks łaźni połączonej z gimnazjonem. W późniejszym okresie przebieralnia została przekształcona w synagogę. Budowla została zniszczona podczas najazdu perskiego w 616 roku. W czasie wykopalisk prowadzonych od 1958 roku odkryto na terenie synagogi ponad 80 greckich i 8 hebrajskich inskrypcji.

Afrodyzja, gr. Ἀφροδισιάς, Aphrodisiás (bizant. Stauropolis, tur. Geyre) – starożytne miasto w Azji Mniejszej, w Karii (w południowo-zachodniej Anatolii). Lokalny ośrodek kultu bogini-matki utożsamianej przez starożytnych Greków z Afrodytą. Pozostałości jońskiej świątyni bogini pochodzą z epoki hellenistycznej; kolumnowy dziedziniec z propylejami dobudowano w latach 117-123 za panowania cesarza Hadriana. W VI wieku świątynię Afrodyty przekształcono w kościół.Polichromia – wielobarwna ozdoba malarska ścian, sufitów, podniebienia sklepień, rzeźb stosowana do dekoracji wewnętrznych i zewnętrznych. Polichromie wykonywano nie tylko na materiałach kamiennych i tynkach, ale także na drewnie, wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń w budownictwie sakralnym i świeckim.

Synagoga w Sardes znajduje się w tureckiej prowincji Manisa (starożytna Magnezja). W starożytności Sardes było stolicą królestwa Lidii w Zachodniej Anatolii, a tym samym było też miastem legendarnego króla Krezusa (595-547 p.n.e.), który jako pierwszy bił monetę. Sardyjscy Żydzi są wspominani przez historyka Józefa Flawiusza, osiedlali się oni w Sardes od III w. p.n.e.

Prowincja Manisa (tur.: Manisa ili) – jednostka administracyjna w zachodniej Turcji (Region Egejski – Ege Bölgesi). Zajmuje obszar starożytnej Lydii.Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

Od 1958 Uniwersytet Harvarda oraz Uniwersytet Cornella sponsorowały prace archeologiczne w Sardes. Wykopaliska ukazały wyjątkowe znalezisko wśród antycznych synagog poza terenem Izraela oraz ponad osiemdziesiąt greckich i siedem hebrajskich inskrypcji, jak też niezliczone mozaiki podłogowe. Znaleziska te zmieniły uprzedni sposób postrzegania judaizmu w późnym Antyku. Wraz z odkryciem inskrypcji o „bojących się Boga” (theosebeis) z Afrodyzji, dostarczają one niekwestionowanych dowodów na stałą żywotność wspólnoty żydowskiej w Azji Mniejszej, jej integrację z ogólnym biegiem życia społecznego imperium rzymskiego, jak również jej znaczny rozmiar i rolę, podczas gdy wcześniejsi historycy uważali, że w czasach tych chrześcijaństwo przysłoniło judaizm. Owe inskrypcje dostarczają też informacji na temat liczebności społeczności żydowskiej, szacowanej na około pięć do dziesięciu tysięcy osób, czyli stanowiła ona od czterech do ośmiu procent liczącej sto dwadzieścia tysięcy populacji (ok. 123 r. n.e.) Sardes.

Porządek dorycki (styl) – jeden z najbardziej znanych porządków architektonicznych czasów starożytnych. Charakteryzuje się on ciężkimi proporcjami, surowością i monumentalizmem. Walory artystyczne ustępowały w nim miejsca funkcjonalizmowi.Synagoga, bożnica, bóżnica (z stgr. συναγωγή synagoge - zgromadzenie, miejsce zebrań) – żydowski dom modlitwy. W judaizmie miejsce modlitw i zgromadzeń religijnych, również miejsce zebrań społecznych gminy żydowskiej.

Synagoga była częścią dużego kompleksu łaźni-gimnazjonu, który był w użyciu przez około 450-500 lat. Został on zbudowany około roku 200 n.e. między palestrą (szkołą boksu i zapasów) a główną drogą miasta, zorientowana ze wschodu na zachód. Początkowo, czyli w połowie II w. n.e. w pomieszczeniach zajmowanych potem przez synagogę, znajdowały się przebieralnie. Obecnie częściowo odbudowana, prezentuje się jako duży budynek w stylu bazyliki (zadaszony budynek spotkań, czy do transakcji handlowych, z przestrzenią podzieloną kolumnadami, główną nawą zakończoną absydą), podzielony na trzy części:

Cornell University (pol. Uniwersytet Cornella) – Jeden z najbardziej prestiżowych uniwersytetów amerykańskich, należący do tzw. Ligi Bluszczowej (Ivy League). Uczelnia została założona w 1865 roku przez Ezrę Cornella (biznesmena i pioniera telegrafii) oraz Andrew Dicksona White’a (naukowca).Bazylika – w architekturze typ chrześcijańskiej świątyni wielonawowej (niezależnie od pełnionych funkcji kanonicznych) z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego). Kościół z nawą główną wyższą od naw bocznych, lecz bez okien to pseudobazylika.
  • wejściowy ganek, zwrócony w stronę otaczających ulicę kolumnad,
  • przedsionek otoczony kolumnami (perystyl),
  • długi główny hol zakończony absydą.
  • Kolumnada perystylu została ponownie wzniesiona, ustawiono również replikę krateru (dużej wazy) uprzednio znajdującej się w środku fontanny. Na północnej ścianie, powyżej marmurowych paneli można zobaczyć odnowione przykłady zdobień dodanych w V-VI w. n.e.: niskie pilastry (płaskie filary, występujące nieznacznie przed lico ściany), na których znajduje się wzór w gołębie i wazy, na tle ściany pokrytej czerwoną zaprawą – wcześniej zaprawa ta była pokryta freskami. Między trzema drzwiami prowadzącymi z przedsionka do głównego holu znajdują się dwie małe kapliczki, jedna w stylu doryckim, druga – w późnym korynckim, zwrócone w stronę absydy. Główny hol był podzielony na siedem części (zatoczek) przy pomocy sześciu filarów. W końcu części zachodniej znajduje się absyda, wzdłuż której stoją trzy marmurowe ławy. Wyposażenie rytualne składało się z ogromnego marmurowego stołu wspartego na orłach na reliefie, oraz otoczonego dwiema parami lwów, zwróconych tyłem do siebie. Podłogi zarówno przedsionka, jak i głównego holu, pokryte były mozaikami w geometryczne wzory, datowanymi na IV w. n.e. Ściany były pokryte polichromowanym marmurem. Zdobienia architekturalne, włącznie z imionami darczyńców, zostały odnowione w jednej zatoczce od strony południowej i w jednej zatoczce od strony północnej. Przykłady odnowionych paneli marmurowych znajdują się na ścianie południowej. Kompleks został zniszczony w 616 r. n.e. przez perską dynastię Sasanidów.

    Inskrypcja (łac. inscriptio = napis) – napis wyryty w twardym materiale (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na nagrobkach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją inskrypcji zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.Uniwersytet Harvarda (ang. Harvard University) powstał 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • The Princeton Encyclopedia of Classical Sites




  • Warto wiedzieć że... beta

    Gimnazjon (gr. γυμνάσιον gymnasion) – w starożytnej Grecji był to zespół tylko częściowo krytych budowli, które były przeznaczone do ćwiczeń fizycznych. Jego centralną część stanowił kompleks bieżni, boisk i portyków. W gimnazjonie znajdowały się też palestra i stadion. Plan gimnazjonu zrekonstruowano na podstawie wykopalisk prowadzonych w Delfach, na Delos, Epidauros, Aleksandrii i Olimpii.
    Lidia (gr. Λυδία Lydia) – historyczna kraina w zachodniej Azji Mniejszej leżąca w dorzeczu rzek Kaystros i Hermos, oraz nazwa starożytnego państwa, ze stolicą w Sardes, istniejącego do 546 r. p.n.e.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie, ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja – stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym).
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    naszej ery - "n.e.", wyrażenie i skrót stosowane w języku polskim, oznaczający datę od początku ery chrześcijańskiej, której początek wiązany jest z datą narodzenia Jezusa Chrystusa (zgodnie z kalendarzem gregoriańskim). Odpowiada łacińskiemu skrótowi A.D. lub AD (anno Domini - "roku Pańskiego") i angielskiemu C.E. (Common Era).
    Relief (płaskorzeźba) – kompozycja rzeźbiarska wykonana na płycie kamiennej, metalowej lub drewnianej z pozostawieniem na niej tła. Dzieło uzyskuje się poprzez rzeźbienie, kucie lub odlewanie. Pomimo że płaskorzeźby powstawały jako dekoracja architektoniczna, to często stanowią odrębne, pełnowartościowe dzieło sztuki.

    Reklama