Supermocarstwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trzy supermocarstwa w 1944 według Williama T.R. Foxa: USA (ciemnoniebieski), ZSRR (ciemnoczerwony), Imperium Brytyjskie (cyraneczka)
Dwa supermocarstwa (podczas rozpadu Imperium Brytyjskiego):

     ZSRR

Elvis Aaron Presley (ur. 8 stycznia 1935 r. w Tupelo, zm. 16 sierpnia 1977 r. w Memphis) – amerykański piosenkarz i aktor.Mikronezja, Sfederowane Stany Mikronezji (Micronesia) – państwo na Oceanie Spokojnym obejmujące większą część wysp Mikronezji, często używana jest dla tego kraju nazwa Federacja Mikronezji, lecz jest ona błędna.

     USA

Imperium Brytyjskie w 1921 r. – największe imperium w dziejach świata (34 mln km kw.)
Imperium Chińskie w 1820 r. – gospodarcze supermocarstwo (28,7% światowego PKB i 36,3% ludności świata)
Unia Iberyjska – Hiszpańskie i Portugalskie imperia kolonialne w l. 1581-1640. Hiszpania w XVI/XVII w. bywa określana jako 1. globalne supermocarstwo
Rozwój Imperium Mongolskiego- do XIX w. Drugiego największego imperium w dziejach (33 mln km.kw.)
Zasięg Imperium Rzymskiego w latach: 133 p.n.e. (czerwony), 44 p.n.e. (pomarańczowy – późna republika, zdobycze takich przywódców jak Pompejusz i Juliusz Cezar), 14 n.e. (żółty – zdobycze Oktawiana Augusta), 117 n.e. (zielony – zdobycze późniejszych cesarzy). W świadomości starożytnych dominowało w ówczesnym „świecie”

Supermocarstwo (ang. superpower) – państwo (mocarstwo) dysponujące największym potencjałem politycznym, militarnym oraz gospodarczym i mogące w skuteczny sposób kreować stosunki globalne, przez co ma większe znaczenie od pozostałych mocarstw.

Rock and roll lub rock ‘n’ roll (ang. „kołysz się i tocz”) – podstawowa forma leżąca u fundamentów wszystkich stylów rockowych. Samo określenie „rock and roll” zostało zaczerpnięte bezpośrednio z tradycji bluesa. Po raz pierwszy wyrażenie to w znaczeniu stylu muzycznego zostało użyte przez Alana Freeda w 1951 roku. Wywodzi się z uproszczonego i zredukowanego, do trzech lub czterech akordów, schematu bluesowego granego w szybkim tempie przy pomocy zelektryfikowanych instrumentów. Dodatkowo obejmuje wpływy rhythm and bluesa, country i tradycyjnego jazzu. Pierwszy raz został użyty w piosence Trixie Smith „My Man Rocks Me (With One Steady Roll)” 1922 r. Ingusze, nazwa własna ГӀалгӀай (Ghalghaj, ing. ghal – twierdza, ghai – mieszkańcy), lud zamieszkujący głównie Inguszetię oraz Osetię Północną w Federacji Rosyjskiej, ogółem ok. 300 tys. Posługują się językiem inguskim należącym do języków kaukaskich, wyznają islam sunnicki. Zajmują się sadownictwem i uprawą zbóż (na nizinach) oraz pasterstwem (w górach). Są blisko spokrewnieni etnicznie i językowo z Czeczenami, wraz z którymi bywają określani jako Wajnachowie.

Autorem terminu „supermocarstwo” jest William Fox, który w 1944 określił USA, ZSRR, Wielką Brytanię mianem „supermocarstw”, co rozumiał jako globalną pozycję wyższą od dotychczasowych mocarstw. Witold Orłowski uważa jednak że „supermocarstwo to państwo, którego siła wyraźnie dominuje nad siłami większości innych mocarstw świata” a jego siła państwa przekracza 20% siły świata. Alice Lyman Miller definiuje supermocarstwo jako „państwo, które ma zdolność rozszerzania dominacji i wpływów na skalę ogólnoświatową na więcej niż jeden region na globie w danym czasie i może osiągnąć status globalnego hegemona”.

Nintendo Company, Limited (jap. 任天堂, Nintendō) – firma założona 23 września 1889 przez Fusajirō Yamauchiego, w celu produkowania kart hanafuda do japońskiej gry o tej samej nazwie. W ciągu kilkudziesięciu lat firma zajęła się rynkiem gier konsolowych i stała się jednym z potentatów w tej dziedzinie.Biały Dom (z ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Nazwa ta została nadana budynkowi 14 września 1901 r. przez prezydenta Roosevelta. Wcześniej nazywany był Pałacem Prezydenckim, Domem Prezydenckim i Siedzibą Władz Wykonawczych.

Spis treści

  • 1 Cechy supermocarstwa
  • 1.1 Geograficzne
  • 1.2 Polityczne
  • 1.3 Militarne
  • 1.4 Demograficzne
  • 1.5 Ekonomiczne
  • 1.6 Kulturowe
  • 2 Przykłady supermocarstw
  • 3 XX wiek
  • 4 XXI wiek
  • 4.1 Stany Zjednoczone
  • 4.1.1 Czynnik geograficzny
  • 4.1.2 Czynnik polityczny
  • 4.1.3 Czynnik militarny
  • 4.1.4 Czynnik demograficzny
  • 4.1.5 Czynnik ekonomiczny
  • 4.1.6 Czynnik kulturowy
  • 4.2 Unia Europejska
  • 4.2.1 Czynnik geograficzny
  • 4.2.2 Czynnik polityczny
  • 4.2.3 Czynnik militarny
  • 4.2.4 Czynnik demograficzny
  • 4.2.5 Czynnik ekonomiczny
  • 4.2.6 Czynnik kulturowy
  • 4.3 Rosja
  • 4.3.1 Czynnik geograficzny
  • 4.3.2 Czynnik polityczny
  • 4.3.3 Czynnik militarny
  • 4.3.4 Czynnik demograficzny
  • 4.3.5 Czynnik ekonomiczny
  • 4.3.6 Czynnik kulturowy
  • 4.4 Chińska Republika Ludowa
  • 4.4.1 Czynnik geograficzny
  • 4.4.2 Czynnik polityczny
  • 4.4.3 Czynnik militarny
  • 4.4.4 Czynnik demograficzny
  • 4.4.5 Czynnik ekonomiczny
  • 4.4.6 Czynnik kulturowy
  • 4.5 Indie
  • 4.5.1 Czynnik geograficzny
  • 4.5.2 Czynnik polityczny
  • 4.5.3 Czynnik militarny
  • 4.5.4 Czynnik demograficzny
  • 4.5.5 Czynnik ekonomiczny
  • 4.5.6 Czynnik kulturowy
  • 4.6 Japonia
  • 4.6.1 Czynnik geograficzny
  • 4.6.2 Czynnik polityczny
  • 4.6.3 Czynnik militarny
  • 4.6.4 Czynnik demograficzny
  • 4.6.5 Czynnik ekonomiczny
  • 4.6.6 Czynnik kulturowy
  • 4.7 Brazylia
  • 4.7.1 Czynnik geograficzny
  • 4.7.2 Czynnik polityczny
  • 4.7.3 Czynnik demograficzny
  • 4.7.4 Czynnik ekonomiczny
  • 4.7.5 Czynnik kulturowy
  • 5 Przypisy
  • Cechy supermocarstwa[ | edytuj kod]

    Kryteria odpowiadające za to, które państwo można uznać za supermocarstwo, nie są jasne do zdefiniowania, a w praktyce mogą się różnić jedynie źródłem potęgi. Wymienione niżej czynniki nie są jedyne, ale konieczne i nie wyczerpują kryteriów odpowiadających za bycie supermocarstwem. Ich kolejność należy odczytywać jako przypadkową.

    Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.Sztuka – dziedzina działalności ludzkiej uprawiana przez artystów. Nie istnieje jedna spójna, ogólnie przyjęta definicja sztuki, gdyż jej granice są redefiniowane w sposób ciągły, w każdej chwili może pojawić się dzieło, które w arbitralnie przyjętej, domkniętej definicji się nie mieści. Sztuka spełnia rozmaite funkcje, m.in. estetyczne, społeczne, dydaktyczne, terapeutyczne, jednak nie stanowią one o jej istocie.

    Geograficzne[ | edytuj kod]

    Platforma wiertnicza na Morzu Północnym

    Państwo będące supermocarstwem charakteryzuje się rozległym terytorium oraz co ważne szerokim dostępem do morza, nad którym sprawuje kontrolę. Takie rozległe terytorium pozwala państwu mieć dostęp do bogatych złóż surowców mineralnych oraz produkcji żywności zwiększające niezależność. Jest to szczególnie istotny czynnik w czasie działań wojennych, ponieważ umożliwia takiemu państwu odwrót, reorganizację, jak i umieszczanie w odległych, niedostępnych terenach zakładów zbrojeniowych, radarów czy składów broni. Choć w epoce broni jądrowej ma to marginalne znaczenie, niemniej jednak nawet bogaty, ale niewielki obszarowo kraj jest bardziej narażony na zniszczenia w ewentualnym konflikcie zbrojnym.

    Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.Morze – naturalny zbiornik wodny, część oceanu, mniej lub bardziej wyraźnie oddzielona od pozostałych jego części brzegami kontynentu, wyspami lub wzniesieniem dna. Ze względu na utrudnioną wymianę wód morza charakteryzują się indywidualnymi cechami, zbiór tych cech nazywa się ustrojem hydrologicznym.

    Polityczne[ | edytuj kod]

    Wymagane jest funkcjonowanie systemu politycznego, który jest zdolny do mobilizacji ludzi, bogactw naturalnych oraz machiny gospodarczej i militarnej dla celów światowej polityki czy w efekcie ideologii, na której opiera się istnienie danego państwa.

    Luksemburg, Wielkie Księstwo Luksemburga (luks. Lëtzebuerg, Grousherzogdem Lëtzebuerg; niem. Luxemburg, Großherzogtum Luxemburg; fr. Luxembourg, Grand-Duché de Luxembourg) – państwo położone w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od południa, Niemcami od wschodu i z Belgią od zachodu i północy. Państwo członkowskie Unii Europejskiej oraz NATO.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Amerykańska próba jądrowa

    Militarne[ | edytuj kod]

    Gdzie kończy się polityka, zaczyna się argument siły, który jest zdolnością do powstrzymywania zagrożeń czy agresji nieprzyjaciela, ale jest również zdolnością do militarnego działania w skali światowej. Istotne znaczenie ma tu wielki arsenał broni nuklearnej.

    Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Wyspy Kurylskie (jap. クリル列島 – Kuriru Rettō albo 千島列島 – Chishima Rettō: Archipelag Tysiąca Wysp, ros. Курильские острова) – archipelag wysp wulkanicznych na Oceanie Spokojnym, pierwotnie zamieszkany przez Ainów. Położony między japońską wyspą Hokkaido a półwyspem Kamczatka. Składa się z ponad 30 większych i wielu mniejszych wysp. Ogólna powierzchnia ok. 10,5 tys. km². Wchodzą w skład obwodu sachalińskiego Federacji Rosyjskiej, południowa część archipelagu jest przedmiotem sporu prawnego pomiędzy Japonią a Rosją. Rosja proponowała w 1956, 2004 i 2006 roku oddanie Japonii dwóch z czterech spornych wysp, jednak Japonia nie przyjęła oferty.

    Demograficzne[ | edytuj kod]

    Supermocarstwo powinno mieć liczną oraz wyedukowaną populację z rozwiniętą na wysokim poziomie służbą zdrowia oraz ekonomiczną i kulturową zdolnością do kształtowania otaczającego środowiska i otoczenia. Temu służy inwestowanie w ludzi, ich edukację i zdrowie.

    Ekonomiczne[ | edytuj kod]

    Supermocarstwo charakteryzuje się wysokim produktem narodowym. Ekonomiczna potęga jest rozumiana m.in. przez dostęp do surowców, wielkość i chłonność krajowego rynku, oraz dobrą pozycję w światowym handlu, jak również w światowym rynku finansowym. Ponadto istotne znaczenie ma innowacyjność oraz technologiczne zaawansowanie, a także zdolność kumulowania kapitału. Ekonomiczną siłę charakteryzuje również eksploracja kosmosu, tak przynajmniej było w czasach zimnej wojny. Było to pole intensywnej rywalizacji przez wszystkie jej dekady. Podbój kosmosu jest także zdolnością do prowadzenia działań na szeroką skalę.

    Toshiba Corporation (jap. 株式会社東芝, Kabushiki-gaisha Tōshiba) – japońska firma wysokich technologii elektrycznych i elektronicznych, z siedzibą główną w Tokio. Spółka publiczna notowana na giełdzie tokijskiej.Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.

    Kulturowe[ | edytuj kod]

    Potęga ekonomiczna i polityczna przekłada się na wpływ w dziedzinie kultury światowej, a co za tym idzie filozofii i ideologii.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Agresja (łac. aggressio – napaść, natarcie) – w prawie międzynarodowym określenie zbrojnej napaści (najazdu, ataku) jednego lub kilku państw na inne. Państwo, które pierwsze dokonało aktu agresji na inne określa się mianem agresora. Agresja powoduje zazwyczaj rozpoczęcie wojny. Ofiara agresji ma prawo do samoobrony, w której mogą pomagać jej też inne państwa.
    Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego.
    Siła państwa (siła kraju, siła narodowa, potęga państwa, potęga narodowa) – jest określana jako suma wszystkich zasobów jakimi dysponuje naród lub państwo w osiąganiu narodowych celów. Według stanowiska wyrażanego przed przedstawicieli polskiej Akademii Obrony Narodowej, siła narodowa to dynamiczny zbiór czynników materialno-energetycznych, społecznych i kulturowych w wymiarze jednostkowym, narodowym (państwowym) i międzynarodowym, które - wzajemnie się przenikając - tworzą podstawę sukcesu narodu (państwa) w zakresie realizacji jego interesów i celów narodowych.
    Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych (skrót. OZPL; chiń. upr.: 全国人民代表大会; chiń. trad.: 全國人民代表大會; pinyin: Quánguó Rénmín Dàibiǎo Dàhuì; w skrócie 人大, Réndà) – parlament Chińskiej Republiki Ludowej.
    Dla kuchni japońskiej charakterystyczne jest użycie ryb (jedzonych także na surowo), rozmaitych owoców morza, w tym wodorostów oraz warzyw. Popularne są zupy gotowane bezpośrednio na stole, w specjalnym garnku podgrzewanym dawniej węglem drzewnym, a obecnie gazem, a także jedzenie zanurzanych we wrzątku mięs, ryb i warzyw.
    Socjalizm rynkowy jest systemem politycznym, w którym łączy się własność publiczną z mechanizmem rynkowym, a więc środki produkcji są albo własnością publiczną albo są wspólnie posiadane i eksploatowane w celach zarobkowych w gospodarce rynkowej. Wypracowany w ten sposób zysk stanowi bezpośrednie źródło dochodów pracowników lub jest źródłem finansów publicznych.
    Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.

    Reklama