• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Suahili



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.Ojcze nasz, Modlitwa Pańska, Modlitwa wzorcowa (łac. Oratio Dominica, Pater Noster) – najstarsza, a zarazem najważniejsza modlitwa chrześcijan, którą według Nowego Testamentu Jezus przekazał swoim uczniom. Jest to formuła chwaląca wspaniałość Boga, jednocześnie mająca formę błagalną. Według Ojców Kościoła stanowi ona wzór modlitwy chrześcijańskiej. Ojcze nasz jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym.
    Słownictwo[ | edytuj kod]

    Zasadniczy zasób leksykalny języka suahili opiera się na słownictwie bantu (72%), istnieje również spory procent naturalizowanych zapożyczeń z języka arabskiego (23%), a także w mniejszym stopniu z innych języków: angielskiego (2%), perskiego (1,6%), portugalskiego (1%) i hindustani (1%).

    Kilka słów (wymowa: y jak j, j jak dż, w jak ł, poza tym jak po polsku):

    Makrojęzyk (ang. macrolanguage) – termin stosowany w językoznawstwie. Kategoria wprowadzona przez międzynarodowy standard ISO 639 na określenie języków, które posiadają kilka odmian, nie zawsze wzajemnie zrozumiałych, ale które ze względów pozajęzykowych (kulturowych, politycznych, etnicznych, religijnych itd.) traktowane są jako warianty tego samego języka. Niektóre języki posiadają kilkadziesiąt takich wariantów (np. arabski 30, keczua 44, zapotecki aż 58).Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:
  • ja – mimi
  • ty – wewe
  • on – yeye
  • my – sisi
  • oni – wao
  • co? – nini?
  • kto? – nani?
  • który? – ipi?
  • dokąd? – wapi?
  • kiedy? – hini?
  • jak? – vipi?
  • dlaczego? – kwanini?
  • gdzie? – mahali gani?
  • Jedzenie:

  • maziwa – mleko
  • chai – herbata
  • mkate – chleb
  • nyama – mięso
  • pombe – piwo
  • siagi – masło
  • kahawa – kawa
  • baridi – zimne
  • moto – gorące
  • samaki – ryba
  • chakula – jedzenie
  • chumvi – sól
  • sukari – cukier
  • Zwierzęta:

  • simba – lew
  • duma – gepard
  • twiga – żyrafa
  • punda milia – zebra
  • nyani – małpa
  • tembo – słoń
  • kuku – kurczak, kura
  • mbwa – pies
  • Liczebniki:

    Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.Christopher Tin – amerykański kompozytor, znany ze swojego utworu „Baba Yetu”, wykorzystanego w grze Civilization IV z 2005 roku.
  • moja – jeden
  • mbili – dwa
  • tatu – trzy
  • nne – cztery
  • tano – pięć
  • sita – sześć
  • saba – siedem
  • nane – osiem
  • tisa – dziewięć
  • kumi – dziesięć
  • kumi na moja – jedenaście
  • kumi na mbili – dwanaście
  • ishirini – dwadzieścia
  • ishirini na moja – dwadzieścia jeden
  • thelathini – trzydzieści
  • arobaini – czterdzieści
  • hamsini – pięćdziesiąt
  • mia moja – sto
  • elfu moja – tysiąc
  • Inne:

    Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią. Stolicą Kenii jest Nairobi.Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią.
  • leo – dzisiaj
  • kesho – jutro
  • sasa – teraz
  • pole-pole – spokojnie, wolno
  • haraka – szybko
  • -enda – iść
  • -la – jeść
  • -ja – przyjść
  • kununua – kupić
  • kuuza – sprzedać
  • -nywa – pić
  • kulala – spać
  • kusimama – zatrzymać
  • barabara – droga
  • duka – sklep
  • fedha/pesa – pieniądze
  • hoteli – hotel
  • chumba – pokój
  • kitanda – łóżko
  • hospitali – szpital
  • polici – policja
  • bwana – pan
  • bibi – pani
  • bi – kobieta niezamężna
  • Zwroty w swahili:

    Języki bantu – rodzina języków afrykańskich, zaliczana do wielkiej rodziny nigero-kongijskiej. W rodzinie tej wyróżnia się ponad 400 języków, którymi posługuje się około 150 mln mówiących na terenie niemal całej Czarnej Afryki z wyjątkiem większości Afryki Zachodniej, Rogu Afryki oraz południowo-centralnej Namibii i zachodniego RPA. Najważniejsze języki z tej grupy to: suahili, rwanda, lingala, niandża, makua, bemba, tonga, szona, xhosa, zulu.Cywilizacja Suahili – grupa kultur przedkolonialnej Afryki Wschodniej, powstałych około X w. n.e. w wyniku przemieszania się kultur Bantu z Kuszytami i napływową ludnością muzułmańską z Półwyspu Arabskiego i znad Zatoki Perskiej. W czasie swojego największego rozkwitu wpływy cywilizacji Suahili sięgały od Rogu Afryki (tereny dzisiejszej Somalii) aż po tereny północnego Mozambiku. Była to cywilizacja o charakterze handlowym – z Afryki Wschodniej eksportowano towary (gł. kość słoniową, skóry zwierząt, płody rolne i niewolników), importowano zaś płótno, metale, ceramikę, cukier i zboża z Bliskiego Wschodu, Indii i Chin. Suahilczycy byli też pierwszym ludem Czarnej Afryki, który zdobył broń palną. Głównymi suahilijskimi ośrodkami handlowymi były miasta Lamu, Zanzibar, Malindi, Pate, Kilwa i wyspa Mozambik, nigdy nie doszło jednak w tym rejonie do wytworzenia większych struktur państwowych. Kres cywilizacji położyły w XIX wieku wojny Masajów, którzy przybyli wówczas na te tereny uciekając przed powtarzającymi się wówczas suszami, a także europejska kolonizacja na przełomie XIX i XX stulecia.
  • jambo – cześć [czyt. dżambo]
  • hakuna matata – nie martw się
  • una karibishwa – witam
  • habari? – jak się masz?
  • mzuri tu – nawet dobrze
  • na wewe, je? – a ty?
  • mbaya – źle/zły
  • tafadhali – proszę
  • asante [sana] – dziękuję [bardzo]
  • samahani – przepraszam
  • vipi? – cześć / co u Ciebie?
  • mzuri – dobrze (najczęstsza odpowiedź)
  • asabuhi njema – dzień dobry
  • habari ya asubuhi – dzień dobry (do 12.00)
  • habari ya mehana – dzień dobry (po 12.00)
  • habari ya jioni – dobry wieczór
  • kwaheri – do widzenia
  • lala salama – dobranoc
  • karibu ndani tafadhali – proszę wejść
  • keti tafadhali – proszę usiąść
  • ume kuja kutoka wapi? – skąd pochodzisz?
  • nime toka... – pochodzę z...
  • jina lako nani? – jak masz na imię?
  • jina langu ni... – na imię mam...
  • waweza kuongea kiswahili? – mówisz w suahili?
  • ndiyo – tak
  • hapana – nie
  • kidogo tu – tylko trochę
  • waonaje...? – jak ci się podoba w...?
  • hapa napenda – podoba mi się
  • hewa hapa in joto, sivyo? – jest gorąco, prawda?
  • ndiyo, kidogo – tak, owszem
  • una kwenda wapi? – dokąd idziesz/jedziesz?
  • nakwenda... – idę/jadę do...
  • geuka kulia – skręcić w prawo
  • geuka kushoto – skręcić w lewo
  • enda moja kwa moja – iść prosto
  • simama hapa tafadhali – proszę, zatrzymaj się tutaj
  • ngapi? – ile?
  • inagharimu pesa ngapi? – ile to kosztuje?
  • waweza kupunguza – drogo
  • nita nunva – kupię to
  • sawa – ładny
  • ngoja kidogo – poczekaj chwilę
  • ni badilishe pesa kwanza – muszę rozmienić pieniądze
  • wapi choo? – gdzie jest toaleta?
  • naweza kupata wapi kinywaji? – gdzie mogę się czegoś napić?
  • kikombe kimoja cha kahawa – filiżanka kawy
  • hoteli iko wapi? – gdzie jest hotel?
  • njia hii ina-enda wapi? – dokąd prowadzi ta droga?
  • tafadhali nisaidie kusukuma gari – proszę mi pomóc popchnąć samochód
  • tafadhali badilisha gurudumu hili – proszę zmienić koło
  • Ciekawostki[ | edytuj kod]

  • Język suahili obecny jest w filmie Król Lew w imionach bohaterów – między innymi Simba oznacza lwa, Sarabi – fatamorganę, Rafiki – przyjaciela, Kovu – skazę, Vitani (Vita ni) – trwającą wojnę, Nuka – cuchnącego, Zira – nienawiść, Pumba – zakurzonego lub tępego, Shenzi – nieokrzesanego. Istnieje także piosenka Hakuna matata, której tytuł tłumaczy się jako „Żadnych zmartwień”.
  • Pojawił się też w muzycznym motywie przewodnim gry komputerowej Civilization IV (2005) poprzez skomponowany przez Christophera Tina utwór „Baba Yetu”, będący w istocie modlitwą Ojcze nasz w języku suahili.
  • Język wehikularny - język używany w czasie podróży i kontaktów handlowych w obszarach o dużej różnorodności językowej. W różnych rejonach świata funkcję taką pełnią np. suahili w Afryce Wschodniej, hausa w Afryce Zachodniej, hindi na dużych obszarach Indii, język malajski w Azji Południowo-Wschodniej, bislama na wyspach Pacyfiku, rosyjski w krajach byłego Związku Radzieckiego i rozmaite języki typu pidżin w innych miejscach świata, na przestrzeni wielu wieków. Język portugalski pełnił rolę języka wehikularnego w Afryce i Azji, zwłaszcza w XV i XVI wieku. Chiński mandaryński spełnia rolę wspólnego języka dla osób mówiących rozmaitymi dialektami języka chińskiego.Przedrostek, prefiks – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany po lewej stronie do słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Uganda – państwo we wschodniej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem Południowym, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą, kraj słabo rozwinięty.
    Dialekt (stgr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Eugeniusz Rzewuski – polski afrykanista, specjalista od języka suahili, były ambasador RP w Luandzie (Angola), przez pewien czas sprawował też funkcję polskiego Chargé d’affaires w Tanzanii. Doktorat obronił w 1972 roku, w latach 1977-1983 pracował na Uniwersytecie Eduardo Mondlane w Maputo w Mozambiku, gdzie utworzył ośrodek badań nad językami tego kraju. Obecnie jest pracownikiem Katedry Języków i Kultur Afryki w Wydziale Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Jest autorem szeregu książek i artykułów poświęconych językom i kulturom Afryki.
    Bantu – grupa plemion zaliczonych do rasy czarnej. Zamieszkująca tereny przede wszystkim stepowe w środkowej i południowej Afryce. Liczą łącznie ok. 100 mln. ludzi, trudnią się głównie rolnictwem i hodowlą. Ich organizacje plemienne zostały rozbite w XIX w. przez europejskich kolonizatorów.
    Zanzibar – autonomiczna część Tanzanii (podmiot federacji). Zajmuje powierzchnię 2643 km². Istnieją tu liczne plantacje goździkowca i palmy kokosowej. Stolicą autonomii, a zarazem jej największym portem jest Zanzibar. W skład autonomii wchodzi archipelag Zanzibaru na Oceanie Indyjskim, w którego skład wchodzą 2 większe wyspy, Zanzibar i Pemba oraz kilka mniejszych. Od stałego lądu Zanzibar oddzielony jest Kanałem Zanzibarskim.
    Związek zgody (kongruencja) – relacja między powiązanymi elementami zdania wymagająca, aby jeden miał taką samą formę jak drugi – zwykle jeden z nich ma pewną niezmienną formę, drugi natomiast może występować w wielu różnych formach i przyjmuje formę wyrazu nadrzędnego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.