Styl artystyczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Styl artystyczny, styl literackistyl właściwy dla literatury pięknej, oparty na dominacji funkcji estetycznej (poetyckiej). Może się cechować występowaniem różnych środków językowych właściwych danej epoce (onomatopeje, porównania, metafory, epitety, rym, rytm), bogactwem słownictwa, środków obrazowania, obecnością elementów innego stylu itp.

Literatura piękna – typ piśmiennictwa (także dzieł ustnych), do którego zalicza się wszystkie teksty o dominującej funkcji estetycznej języka, a więc dzieła literackie, w odróżnieniu od tekstów o charakterze informacyjnym, publicystycznym, naukowym etc. (literatura użytkowa). Zakres literatury pięknej jest zależny od kryteriów obowiązujących w danej epoce historycznej. Granice między taką literaturą a innym typem piśmiennictwa (i tekstów ustnych), np. użytkowym, nie są łatwe do wyznaczenia przez badaczy, ze względu na występujące licznie gatunki pograniczne.Definicja intuicyjna: Porównanie to zestawienie wskazujące na podobieństwo pod jakimś względem dwóch przedmiotów lub zjawisk przy użyciu słów typu jak (jakby, na podobieństwo...), np. "on jest (głupi) jak osioł".

Nie istnieje jednolity model stylu artystycznego, a jego właściwości są różnie ujmowane. Według Jonathana Cullera można wyróżnić pięć charakterystycznych cech określających specyfikę literatury artystycznej:

  1. Literatura kładzie akcent na sam charakter języka;
  2. Literatura łączy różne jednostki językowe, budując między nimi skomplikowane korelacje;
  3. Literatura przedstawia świat fikcyjny;
  4. Literatura jest oderwana od kontekstów praktycznych, jej celem jest wywołanie przyjemności estetycznej;
  5. Literatura jest konstruktem autorefleksyjnym funkcjonującym w stałym dialogu z innymi tekstami.

Henryk Markiewicz również zwrócił uwagę na obrazowość literatury, ujmując ją jako język emotywny, wyrażający postawy, emocje i ewaluacje, a także podkreślił niejednoznaczność przekazu jako sztandarową cechę tekstów artystycznych.

Funkcja poetycka - funkcja wypowiedzi dotycząca samej jej formy. Funkcja poetycka dochodzi do głosu w każdym momencie, w którym wypowiedź odbiega od neutralnego toku. Tekst, w którym funkcja poetycka jest nadrzędna w stosunku do innych może być pełen porównań, metafor, może mieć specyficzny układ rytmiczny. Funkcja poetycka tekstu nie ogranicza się tylko do poezji. Z funkcją tą spotykamy się w przemówieniach, prozie, w różnego typu żartach, przysłowiach itp. Przejawia się często w rozmowach potocznych, korespondencji, żargonach zawodowych, uczniowskich, a więc wszędzie tam, gdzie dąży do odświeżenia języka, przełamania szablonu.Rym – powtórzenie jednakowych lub podobnych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów, zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania.

Zbiór tekstów uznawanych za artystyczne oraz pełniących funkcję estetyczną cechuje się znaczną heterogenicznością, a samo rozumienie pojęcia tekstu artystycznego jest zmienne i zależne od kontekstu historyczno-kulturowego.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • język artystyczny
  • język literacki
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Stanisław Urbańczyk (red.), Język polski: poprawność, piękno, ochrona, t. 4, Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 1969 (Prace popularnonaukowe), s. 209.
    2. Mareš 2017 ↓.
    3. Culler 2000 ↓, s. 28–33.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Petr Mareš, UMĚLECKÝ STYL, [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 [zarchiwizowane z adresu 2020-02-09] (cz.).
  • Henryk Markiewicz, Aspekty literatúry, Pavol Winczer (red.), t. 12, Slovenský spisovateľ, 1979 (Edicia Studia litteraria) (słow.).
  • Jonathan D. Culler, Literary theory: a very short introduction, Oxford: Oxford University Press, 2000, ISBN 0-19-285383-X, OCLC 43822298 (ang.).
  • Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Epitet – wyraz (przymiotnik, rzeczownik lub imiesłów) określający rzeczownik: "brzydkie kaczątko", "słodki cukierek" ,"zły bandyta", "tętniące myśli". Jest figurą stylistyczną stosowaną w retoryce i poezji.




    Warto wiedzieć że... beta

    Język literacki – odmiana danego języka używana przez wykształcone grupy społeczeństwa, instytucje publiczne i państwowe oraz szkoły (szczególnie ponadpodstawowe) i uczelnie. W takim rozumieniu język literacki utożsamia się z językiem ogólnym jako "kulturalną" odmianą języka narodowego przeciwstawiają się jego odmianom środowiskowym i terytorialnym. W innym znaczeniu język literacki to jedna z dwóch odmian języka ogólnego, obejmująca przede wszystkim język ogólny pisany, bardziej staranny; drugą jest język potoczny rozumiany jako język mniej staranny, przede wszystkim mówiony.
    Metafora (gr. μεταφορά), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów, np. "od ust sobie odejmę", "podzielę się z wami wiadomością" lub "złote serce".
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Środki stylistyczne – środki używane w szeroko pojętej sztuce, mające na celu wywołanie u odbiorcy pożądanych emocji,
    Marek Nekula (ur. 4 marca 1965 w Brnie) – czeski językoznawca. Współautor i redaktor publikacji Příruční mluvnice češtiny (1995) i Encyklopedický slovník češtiny (2002); współautor dwutomowego podręcznika Tschechisch kommunikativ (2007). Autor bądź współautor pięciu monografií oraz stu artykułów naukowych w recenzowanych zbiorach i czasopismach. Od roku 1998 wykłada lingwistykę, historię kultury i teorię kultury jako profesor bohemistyki i slawistyki zachodniej na Uniwersytecie w Ratyzbonie. Członek rad redakcyjnych czasopism „Slovo a slovesnost” i „Naše řeč”. Do jego zainteresowań naukowo-badawczych należą m.in.: kontakty językowe, polilingwizm, polityka językowa.
    Henryk Markiewicz, pierwotnie Herman Markiewicz (ur. 16 listopada 1922 w Krakowie, zm. 31 października 2013 tamże) – polski teoretyk i historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
    Onomatopeja (harmonia naśladowcza, wyraz dźwiękonaśladowczy) – figura retoryczna, używana w poezji jako środek stylistyczny polegający na takim dobieraniu wyrazów (istniejących w mowie lub neologizmów albo glosolalii), aby naśladowały one swym brzmieniem opisywane zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot.

    Reklama