Stratyfikacja (archeologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stratyfikacja – nazwa pochodzi od łacińskich słów: stratum „warstwa” i facio „robię”. W archeologii oznacza proces tworzenia się warstw czyli tzw. proces stratyfikacyjny na stanowisku archeologicznym odzwierciedlający sekwencję zdarzeń, które miały na nim miejsce w przeszłości. Wykopaliska stratygraficzne mają na celu uzyskanie takiej sekwencji.

Stratygrafia – dział geologii historycznej zajmujący się ustalaniem wieku i przyczyn rozmieszczenia skał w skorupie ziemskiej.Cięcie – w archeologii tym terminem określa się jednostkę bezwarstwową (jama, dół posłupowy, studnia) nie mającą żadnej miąższości.

Podstawowe prawa stratyfikacji przejęte z geologii i zmodyfikowane dla potrzeb archeologii to:

  • Prawo superpozycji – w przypadku nienaruszonego stanowiska, przy zachowanym jego kontekście, warstwy młodsze zalegają na warstwach starszych. Nowo powstająca warstwa musiała być wcześniej zdeponowana na warstwie starszej.
  • Prawo pierwotnej ciągłości – każda warstwa znajdująca się w pozycji pierwotnej jest ograniczona ukształtowaniem podłoża na którym powstaje (jama, jaskinia, zagłębienie, wzniesienie) albo zanika w kierunku swoich krawędzi. Jeżeli krawędź warstwy jest odsłonięta jako płaszczyzna pionowa, to jej fragment musiał w takim razie zostać usunięty wcześniej w czasie prac ziemnych lub został zniszczony przez erozję.
  • Prawo pierwotnej horyzontalności – każda warstwa, która ma nieskonsolidowaną postać (popiół, pył, gleba) ma tendencję do horyzontalnego ułożenia. W przypadku, kiedy złoża są pochyłe oznacza to, iż zostały tak pierwotnie zdeponowane lub dostosowały się do kształtu podłoża.
  • Wyróżniamy trzy klasy jednostek stratyfikacji archeologicznej:

    Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.Warstwa w geologii to jedna z podstawowych części ośrodka skalnego skał osadowych (osadów). Cechą charakterystyczną warstwy jest stosunkowo niewielka, w przybliżeniu jednakowa miąższość i duża rozciągłość. Warstwa jest ograniczona od dołu i od góry mniej więcej równoległymi płaszczyznami (spągiem i stropem warstwy), które stanowią wyraźne granice. Granice te mogą być ostre lub stopniowe i wynikają ze zmiany cech skały, np. tekstury, struktury lub są powierzchniami nieciągłości.
  • Warstwy materiału zdeponowane poziomo lub o przebiegu zbliżonym do horyzontalnego. (wokół muru, jamy). Na stanowisku archeologicznym takie warstwy mogą być pochodzenia naturalnego lub być wynikiem działalności ludzkiej. Jeśli warstwy są dziełem człowieka, wtedy mają zazwyczaj przebieg poziomy – z racji funkcji jakie pełniły (drogi, podłogi domów).
  • Obiekty negatywowe, czyli przecinające warstwy (jamy, doły, fosy).
  • Obiekty pozytywowe – konstrukcje znajdujące się na powierzchni gruntu. Występuje wokół nich akumulacja warstw (wały, mury). Warstwy powstałe w wyniku działalności ludzkiej (antropogeniczne) są charakterystyczne, ponieważ nie mają żadnych analogii z warstwami w geologii.
  • Badanie sekwencji układu warstw jest bardzo ważne dla archeologa. Przykładowo, zabytki odnalezione w jednej warstwie prawdopodobnie pochodzą z tego samego okresu. Zabytki znalezione w warstwach niższych zazwyczaj są starsze od tych znalezionych w warstwach wyższych. Badając sekwencje układu warstw, można prześledzić historię danego stanowiska i je wydatować.

    Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.Geologia (gr. gḗ ‘Ziemia’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’) – jedna z nauk o Ziemi, zajmuje się budową, własnościami i historią Ziemi oraz procesami zachodzącymi w jej wnętrzu i na jej powierzchni, dzięki którym ulega ona przeobrażeniom. W szerszym znaczeniu geologia dotyczy również innych planet skalistych.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • stratygrafia
  • jednostka stratygraficzna
  • proces stratyfikacyjny
  • macierz Harrisa
  • obiekt archeologiczny
  • cięcie (archeologia)
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Dorota Ławecka, Wstęp do archeologii, Warszawa-Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003.
  • Colin Renfrew, Paul Bahn, Archeologia. Teorie, metody, praktyka, Warszawa: Wydawnictwo Prószyński i S-ka, 2002.
  • Andrew Colin Renfrew, Lord Renfrew of Kaimsthorn (ur. 25 lipca 1937 w Stockton-on-Tees) – brytyjski archeolog, znany ze swoich prac w dziedzinie datowania radiowęglowego, archeogenetyki i paleojęzykoznawstwa.Proces depozycyjny – w archeologii są to wszelkie przekształcenia jakim podlega ukształtowana w procesie stratyfikacji struktura stanowiska, aż do momentu jej odkrycia, część świadectw ulega zniszczeniu lub zostaje przekształcona. Nie jest to postać pierwotna lecz zredukowana pod względem jakości i ilości informacji w wyniku występowania różnych zjawisk. Podczas procesu depozycyjnego część informacji jest bezpowrotnie tracona.




    Warto wiedzieć że... beta

    Erozja – proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.

    Reklama