Stawiacz min

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Polski duży stawiacz min ORP „Gryf”

Stawiacz min – klasa okrętów, przeznaczonych specjalnie do stawiania min morskich (w odróżnieniu od okrętów innych klas, mogących stawiać miny jako pomocnicze zadanie). Obecnie praktycznie zanikła.

Mina kotwiczna – typ miny morskiej stosowany powszechnie od końca XIX wieku do końca II wojny światowej. Mina kotwiczna jest przykładem miny kontaktowej, czyli miny, która wybuchała na skutek kontaktu z okrętem. Mina kotwiczna miała dodatnią pływalność i aby ustawić ją pod wodą musiała być wyposażona w kotwicę (obciążenie) oraz linę (minlinę), która utrzymywała minę na żądanej głębokości.Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także potocznie: duży statek.

Charakterystyka[ | edytuj kod]

Stawiacze min różniły się wielkością i konstrukcją, wspólne miały jedynie przeznaczenie, wyróżniające tę klasę. Oprócz specjalnie budowanych stawiaczy min, część okrętów tej klasy powstawała z przebudowanych przestarzałych okrętów innych klas, głównie krążowników, niszczycieli lub kanonierek, albo przebudowanych statków (radziecki duży stawiacz min „Marti” powstał nawet z przebudowanego jachtu carskiego). Specjalnie budowane stawiacze min miały wyporność od kilkuset ton, przez okręty średniej wielkości o wyporności 1500–2000 ton, do dużych okrętów 6000-tonowych.

Mina morska to środek walki morskiej, przeznaczony do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu lub statku. Składa się z ładunku materiału wybuchowego umieszczonego w kulistym lub cylindrycznym kadłubie wodoszczelnym, wyposażonego w urządzenia zapalające i zabezpieczające.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
Widoczne wyloty torów minowych w pawęży rufowej stawiacza min z okresu II wojny światowej (niemiecki „Brummer” – oryginalnie norweski „Olaf Tryggvason”)

Podstawowym uzbrojeniem stawiaczy min są miny morskie, przede wszystkim kontaktowe miny kotwiczne, stawiane w formie zagród minowych. Miny na okręcie były ustawiane i przemieszczane na torach minowych, a stawiane (zrzucane do wody) były zwykle z rufy okrętu. Większe stawiacze min miały specjalny zakryty pokład minowy, mniejsze miały tory minowe umieszczone na odkrytym pokładzie górnym. Najmniejsze okręty zabierały kilkadziesiąt min morskich, większość jednostek zabierała 100–300 min, nieliczne duże stawiacze min zabierały nawet do 600. Niektóre duże stawiacze min nazywane były też krążownikami minowymi (np. francuski „Pluton”). Część średnich i dużych stawiaczy min miała ponadto porównywalne z niszczycielami silne uzbrojenie artyleryjskie, składające się z kilku dział kaliber 102–140 mm. Szybkość większości stawiaczy min nie przekraczała jednak 20 węzłów.

Krążownik minowy - historyczna klasa okrętów walki minowej. Łączyła cechy stawiaczy min (przystosowanie do zabierania i stawiania dużej liczby min) i krążowników (duże rozmiary, spora prędkość, dość silne uzbrojenie, czasami opancerzenie).Od 1898 do 1904 roku Port Artur (Port Arthur, obecnie Lüshun) w Chinach był główną, ufortyfikowaną bazą morską rosyjskiej floty wojennej Oceanu Spokojnego. Podczas wojny rosyjsko-japońskiej 1904-1905 eskadra rosyjska bazująca w Port Artur brała udział w głównych zmaganiach morskich pierwszej fazy wojny, a od lipca 1904 do stycznia 1905 o samą fortecę toczyły się ciężkie walki lądowe.

Typowym stawiaczem min średniej wielkości okresu II wojny światowej był norweski „Olav Tryggvason” o wyporności 1600 ton, przenoszący do 280 min. Był on uzbrojony w 4 działa 120 mm. Podobny był polski ORP „Gryf”, o wyporności 2250 ton, przenoszący 300 (maksymalnie 600) min, miał on jednak wyjątkowo silne uzbrojenie artyleryjskie złożone z 6 dział 120 mm. Jedną z ciekawszych i bardziej znanych konstrukcji były brytyjskie szybkie stawiacze min typu Abdiel z 1940 roku, o wyporności 2650 ton, przenoszące jedynie 150 min, za to uzbrojone w 6 dział kaliber 102 mm oraz osiągające szybkość 36 węzłów (służyły one w praktyce także jako szybkie transportowce wojska).

Okręt podwodny – wojskowa jednostka pływająca, konstrukcyjnie przystosowana do prowadzenia działań i operacji zarówno na powierzchni, jak i pod wodą; współcześnie jedna z głównych klas okrętów. Okręty podwodne zdolne są do samodzielnego zanurzenia i wynurzenia oraz kontrolowanego pływania pod wodą, a także do prowadzenia w tym środowisku walki oraz wykonywania zadań transportowych i rozpoznawczych.Podwodny stawiacz min – rozpowszechniony zwłaszcza w pierwszej połowie XX wieku okręt podwodny skonstruowany w sposób umożliwiający stawianie min morskich za pomocą wbudowanych urządzeń do podwodnego stawiania min. Miny przechowywane były w pionowych studniach lub gniazdach wbudowanych w zewnętrznych balastach bocznych (system francuski – mokry) bądź w studniach pochyłych (system niemiecki – półsuchy) albo w rurach poziomych wewnątrz okrętu (system niemiecki – suchy). Po II wojnie światowej okręty podwodne wyspecjalizowane w stawianiu min wyszły z użycia, w związku ze zmianą samej koncepcji użycia okrętów podwodnych, które w dotychczasowych działaniach wojennych nie sprawdzały się w roli defensywnej, zaś w roli ofensywnej znacznie lepiej sprawdzają się przy użyciu innych rodzajów uzbrojenia. Okręty podwodne jako klasa nie utraciły jednak całkowicie możliwości stawiania min, które w postaci samobieżnych min wyposażonych we własny układ napędowy, mogą być stawiane pomocą standardowych wyrzutni torpedowych.

Historia[ | edytuj kod]

Klasa specjalnych stawiaczy min pojawiła się wraz z rozwojem min morskich, w latach 90. XIX wieku. Po raz pierwszy zostały intensywnie użyte podczas obrony Port Artur (1904) w czasie wojny rosyjsko-japońskiej (zwłaszcza rosyjski stawiacz min „Amur”). W okresie obu wojen światowych marynarki wojenne większości państw posiadały po kilka stawiaczy min, nie była to jednak nigdy liczna klasa z uwagi na to, że miny mogły stawiać także okręty innych klas. Po II wojnie światowej klasa wyspecjalizowanych stawiaczy min w zasadzie zanikła. Jednymi z nielicznych współczesnych okrętów tej klasy są fińskie stawiacze min typu Hämeenmaa (do 150 min). Również Polska posiada obecnie okręty projektu 767, klasyfikowane jako transportowo-minowe, których jednak podstawowym zadaniem jest transport wojska.

Krążownik – klasa dużych, silnie uzbrojonych okrętów nawodnych, wyróżniana od II połowy XIX wieku do chwili obecnej. W miarę rozwoju techniki klasa krążowników ewoluowała i dzieliła się na liczne podklasy, różniące się od siebie charakterystykami, w tym wielkością. Najbardziej ogólnym podziałem, wiążącym się ze zmianą rodzaju uzbrojenia i zadań krążowników, jest podział na krążowniki klasyczne (artyleryjskie), dziś już nie występujące i współczesne krążowniki rakietowe.Stawiacze min typu Hämeenmaa – fińskie stawiacze min, które weszły do służby w 1992 roku. Zbudowano 2 jednostki tego typu.

Osobną klasę stanowiły podwodne stawiacze minokręty podwodne specjalnej konstrukcji, mogące stawiać kilkadziesiąt min morskich pod wodą (np. polskie typu Wilk).

Oprócz wyspecjalizowanych stawiaczy min, miny morskie mogły i wciąż mogą być stawiane w mniejszych ilościach przez okręty innych klas, posiadające na pokładzie tory minowe, przede wszystkim część trałowców i niszczycieli, ale także innych okrętów.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Ustawiacz min – pojazd przeznaczony do stawiania min na lądzie
  • Ustawiacz min – pojazd wojskowy, zwykle opancerzony i nieuzbrojony, przeznaczony do ustawiania zapór minowych, w postaci min przeciwpancernych i przeciwpiechotnych. Ustawiacze min mogą być zarówno pojazdami samobieżnymi, jak i holowanymi (przyczepy).Wojna rosyjsko-japońska – wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Cesarstwem Japonii toczona w okresie od 8 lutego 1904 do 5 września 1905 na Dalekim Wschodzie, zakończona traktatem z Portsmouth (5 września 1905) i zwycięstwem Japonii, która dzięki temu awansowała do grona światowych potęg. Japońska armia o stosunkowo małym doświadczeniu bojowym uzyskała miażdżące zwycięstwo nad siłami Rosji, co było dużym zaskoczeniem dla wielu obserwatorów konfliktu. Poniżający szereg klęsk armii rosyjskiej w ogromnym stopniu przyczynił się do niezadowolenia społecznego w Rosji i był główną przyczyną rewolucji w 1905.




    Warto wiedzieć że... beta

    Trałowiec – okręt specjalnie przeznaczony do oczyszczania akwenów żeglownych z min za pomocą holowanych trałów, a także do stawiania min, stąd oboczna nazwa minowiec.
    Kanonierka - historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości. Kanonierki przeznaczone były przede wszystkim do ostrzeliwania celów lądowych, przybrzeżnej służby patrolowej i dozorowej, obrony wybrzeża, stawiania min i innych zadań pomocniczych.
    Niszczyciel (zwany wcześniej kontrtorpedowcem) – szybki, wielozadaniowy okręt średniej wielkości, przeznaczony do takich zadań, jak ochrona własnych jednostek, zwalczanie lotnictwa, okrętów podwodnych i innych jednostek wroga.
    ORP Gryf – polski stawiacz min zbudowany w latach 1934−1938 we Francji, największy bojowy okręt Marynarki Wojennej II RP. Podczas krótkiej służby był wykorzystywany między innymi jako okręt szkolny. Po agresji niemieckiej 1 września 1939 roku wziął udział w nieudanej próbie postawienia zagrody minowej na Zatoce Gdańskiej (plan Rurka), zniweczonej w efekcie bitwy powietrzno-morskiej z bombowcami Luftwaffe. Zacumowany na stałe w porcie helskim, rankiem 3 września uczestniczył w pojedynku artyleryjskim z niemieckimi niszczycielami. Tego samego dnia został zbombardowany i zatopiony przez lotnictwo.
    Zagroda minowa – przeszkoda, którą stanowią miny morskie postawione według określonego schematu. Ze względu na charakter działania dzielą się też na aktywne zagrody minowe i obronne zagrody minowe.
    Okręty podwodne typu Wilk - typ polskich okrętów podwodnych, zbudowanych we Francji, składający się z trzech jednostek: ORP "Wilk", "Ryś" i "Żbik". W służbie w latach 1931-1955. Jednostki typu Wilk były powiększonymi wersjami francuskiego typu Saphir. We wrześniu 1939 roku, "Ryś" oraz "Żbik" zostały internowane w Szwecji, po zakończeniu drugiej wojny światowej powróciły do Polski, gdzie pełniły służbę w polskiej marynarce wojennej, a w latach 50. zostały pocięte na złom. Po rozpoczęciu działań bojowych ORP "Wilkowi" udało się opuścić Bałtyk i dopłynąć do Wielkiej Brytanii, gdzie pełnił rolę okrętu szkoleniowego. Po zakończeniu wojny powrócił do Polski i wraz z bliźniaczymi okrętami został pocięty na złom.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Reklama