Statek szpitalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Statek szpitalny USNS „Mercy”
Statek szpitalny „Jenisej” w porcie w Sewastopolu

Statek szpitalny lub okręt szpitalny (w przypadku jednostek wojskowych), a także Szpital Wodnyjednostka pływająca zaprojektowana lub przystosowana do użytku jako pływający szpital, znajdująca zastosowanie zwłaszcza podczas konfliktów zbrojnych.

Statek wodny – dość szerokie i nie do końca sprecyzowane pojęcie, zawężające określenie jednostki pływającej do takich jednostek, które mogą poruszać się samodzielnie, lub też, w myśl innych definicji, są wykorzystywane ogólnie jako środek transportu (z własnym napędem lub bez). Przykładowo w rozumieniu międzynarodowego prawa drogi morskiej statek oznacza wszelkiego rodzaju urządzenie pływające, nie wyłączając urządzeń bezwypornościowych i wodnosamolotów, używane lub nadające się do użytku jako środek transportu wodnego.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Podczas I wojny światowej do funkcji statków szpitalnych przystosowywano brytyjskie pasażerskie liniowce, takie jak HMHS „Britannic”, RMS „Mauretania” i RMS „Aquitania”. Podczas II wojny światowej funkcję tę pełniła tylko RMS „Aquitania”, bo „Britannic” zatonął w 1916 po wpłynięciu na minę niemiecką, a „Mauretania” została zezłomowana w 1934.

ORP "Wodnik" (nr burtowy 251) – okręt szkolny projektu 888, typu Wodnik, który został zbudowany w gdańskiej Stoczni Północnej. Podniesienie bandery nastąpiło 28 maja 1976 roku.Statek pasażerski – statek przeznaczony do przewozu osób. Statkami pasażerskimi mogą być także statki zarabiające przede wszystkim przewozem towarów. Już w 1948 r. w przepisach Konwencji Londyńskiej określono, że statkiem pasażerskim jest każdy statek handlowy zabierający na pokład i mający miejsca kabinowe dla ponad 12 pasażerów. Przez następne lata utarł się podział na statki pasażerskie zabierające powyżej 100 pasażerów oraz pasażersko-towarowe mogące pomieścić od 12 do 100 osób. Coraz bardziej upowszechniała się żegluga promowa, pojawiły się też nowe typy statków np. poduszkowce, szybkie statki pasażerskie (tzw. HSC). Sam czas podróży zaczął się skracać i statkami pasażerskimi już są dzisiaj statki zabierające na pokład, a nie do kabin 12 pasażerów.

Współczesne okręty szpitalne opatrzone są Czerwonym Krzyżem lub Czerwonym Półksiężycem, co zgodnie z postanowieniami konwencji genewskich daje im ochronę definiowaną przez przepisy międzynarodowego prawa humanitarnego. Zaboru jednostek szpitalnych zabroniła X konwencja haska z 1907 o zastosowaniu do wojny morskiej zasad konwencji genewskiej. Inna konwencja haska z 1904 nakazuje w czasie wojny zwalniać je od wszelkich podatków i opłat, nakładanych na statki w portach stron.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Pryz (fr. prise - zdobycie) – w prawie morskim: zdobycz wojenna w postaci skonfiskowanej cywilnej jednostki, pływającej pod banderą nieprzyjacielskiego państwa, lub jednostki państwa neutralnego wiozącej niedozwolony ładunek (przemyt) do państwa, będącego drugą stroną w konflikcie zbrojnym. Łupem jest również ładunek jednostki. W przypadku, gdy mienie (statek lub ładunek) nie jest własnością państwa, lecz prywatną, po wojnie łup należy zwrócić właścicielowi lub zrównoważyć odszkodowaniem. W przypadku przemytu właściciel najczęściej traci nie tylko ładunek, ale i statek.

Największymi na świecie, nadal pełniącymi służbę okrętami szpitalnymi są należące do Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych USNS „Mercy” i USNS „Comfort”. Oba okręty to przebudowane zbiornikowce.

Obecnie Marynarka Wojenna RP nie posiada żadnego okrętu stale pełniącego funkcję pływającego szpitala. Podczas I wojny w Zatoce Perskiej jako okręt szpitalny służył przebudowany w tym celu okręt szkolny ORP „Wodnik”.

Etap służby w charakterze jednostki szpitalnej ma za sobą m.in. holenderski jednokominowy motorowiec pasażerski „Oranje II” (ok. 20.000 BRT, w swoim czasie najszybszy motorowiec świata), zbudowany w Amsterdamie w 1939 roku dla Stoomvaart Mij. 'Nederland'. Służba „Oranje II” pod znakami czerwonego krzyża trwała od 31 lipca 1941 roku do 19 lipca 1946 roku; w tym czasie statek przepłynął prawie 400 000 Mm i przewiózł na swoich pokładach prawie 33 000 pacjentów (przy maksymalnie 750 miejscach). W pierwszą podróż z rannymi statek wyruszył z Suezu do Sydney w sierpniu 1941 roku, w ostatnią – z repatriantami z japońskich obozów jenieckich – pod koniec listopada 1945 roku z Melbourne przez Perth, Semarang i Batawię do Southampton.

Konwencje genewskie – szereg umów z zakresu prawa międzynarodowego i pomocy humanitarnej podpisanych w Genewie w Szwajcarii, będący częścią międzynarodowego prawa humanitarnego. Konwencje były rezultatem działalności i zabiegów politycznych Henriego Dunanta. Można spotkać się także z pojęciem "prawa genewskiego", czyli prawa opartego na tych konwencjach.RMS Aquitania (w okresie dwóch wojen światowych także HMHS Aquitania) – statek parowy należący do linii Cunard, który został przekształcony w statek szpitalny (podobnie jak HMHS Britannic). Jego nazwa pochodzi od nazwy rejonu Akwitania we Francji. Był statkiem, który odrzucił pierwszą klasę – nie znaczy to jednak, że pierwsza klasa została całkowicie zlikwidowana – po prostu zredukowano liczbę miejsc dla jej pasażerów. Miał cztery kominy i dwa maszty oraz cztery śruby napędowe. Jego bliźniacze statki to RMS Mauretania i RMS Lusitania.

Podczas I wojny światowej służbę statku szpitalnego pod znakami Marynarki Cesarskiej pełniła (przez sześć miesięcy) m.in. pierwsza jednostka nazwana imieniem gen. G J D von Scharnhorsta (1755-1813) – ok. 8400-tonowy parowy statek pasażerski NDLu, zbudowany w 1904 roku w Geestemuende.

I wojna w Zatoce Perskiej – konflikt zbrojny zapoczątkowany 2 sierpnia 1990 roku zbrojnym najazdem Iraku na Kuwejt, zakończony wyzwoleniem Kuwejtu przez międzynarodową koalicję wiosną 1991 roku, w ramach wojskowej operacji Desert Storm („Pustynna Burza”).I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

W II wojnie światowej pod znakami Kriegsmarine służyło ok. 60 regularnych – tj. odpowiednio zgłoszonych stosownym władzom – jednostek szpitalnych; w tym takie duże statki pasażerskie, jak „Pretoria” (około 17 000 BRT), „Robert Ley” (ok. 27 300 BRT), „Strassburg” (zdobyczny holenderski „Baloeran”, 17 000 BRT), czy młodsza siostrzyca „Steubena” – „Stuttgart” (13 300 BRT). Ten ostatni został w dniu 9 października 1943 roku zbombardowany przez alianckie samoloty w Gotenhafen (Gdyni) i niemal kompletnie spłonął z ciężkimi stratami wśród rannych i personelu medycznego; wypalony wrak statku został następnie zatopiony w wodach Zatoki Gdańskiej.

Jednostka pływająca – pojęcie szersze w stosunku do statku wodnego. Jest to każda konstrukcja zdolna do samodzielnego unoszenia się na powierzchni wody lub do czasowego przebywania pod jej powierzchnią, z napędem własnym ew. cudzym (holowana lub pchana), lub też zakotwiczona na stałe, o jednym lub wielu z niżej wymienionych przeznaczeń:Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

Od 22 września 1939 roku do 19 listopada 1940 roku służbę statku szpitalnego pełnił także słynny motorowiec „Wilhelm Gustloff” (ok. 25 500 BRT), zbudowany w Hamburgu w 1938 roku dla KdF. W tym czasie na pokładzie motorowca ponad 3100 razy udzielono pomocy rannym i chorym, przeprowadzono ponad 1700 badań aparatem rentgenowskim i w czterech rejsach przetransportowano z Norwegii do Niemiec prawie 2000 rannych.

RMS (ang. Royal Mail Steamer) Mauretania, (w czasie pierwszej wojny światowej także HMT Mauretania lub HMHS Mauretania), siostrzany statek Lusitanii i Aquitanii – parowiec transatlantycki, zbudowany w stoczni Swan w Newcastle, zwodowany 20 września 1906. Jego nazwa pochodzi od kraju Mauretanii. W tym czasie był największym, najszybszym, a także do momentu zbudowania Olympica i Titanica najbardziej luksusowym statkiem świata. Zaprojektowany przy współpracy specjalistów z Admiralicji, był pierwszym statkiem pasażerskim napędzanym turbiną parową i posiadającym specjalnie zaprojektowaną konstrukcję kadłuba. Pozwalało mu to na rozwijanie prędkości nawet do 27 węzłów.Szpital polowy - rodzaj tymczasowego szpitala, rozstawianego (w terminologii wojskowej - "rozwijanego") poza budynkami szpitala stałego, zazwyczaj przeznaczonego do leczenia ofiar działań wojennych, wielkich katastrof i klęsk żywiołowych.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • szpital polowy
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Obecnie II konwencja genewska 1949 o polepszeniu losu rannych, chorych i rozbitków sił zbrojnych na morzu (lista stron).
    2. Dz.U. 1936 nr 6 poz. 67 (lista stron) zastąpiona przez wspomnianą Konwecję z 1949.
    3. Dz.U. 1936 nr 60 poz. 439, (lista stron)
    4. W M Wachniewski, Z wojennych dziejów 'Oranje', Gazeta Morska Gdańsk, 17.01.1995, s. 4
    5. D. Jung, Die Schiffe der Kaiserlichen Marine 1914–1918 und ihr Verbleib, Bernard & Graefe, Bonn, 2004, s. 67
    6. C. Rothe, Deutsche Ozean-Passagierschiffe 1896–1918, Transpress Verlag, Berlin, s. 99
    7. E. Groener i inni, Die Schiffe der deutschen Kriegsmarine und Luftwaffe 1939-1945 und ihr Verbleib, Bernard & Graefe, Bonn, 2001, s. 66–67
    8. C. Rothe,Deutsche Ozean-Passagierschiffe 1919–1985, Transpress Verlag, Berlin 1987, s. 85
    9. H. Schoen, SOS 'Wilhelm Gustloff', Die groesste Schiffskatastrophe der Geschichte, Motorbuch-Verlag, Stuttgart 1998, s. 43–51

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Lesław Furmaga, Józef Wójcicki: Mały słownik morski. Gdynia: Mitel International Ltd, 1993. ISBN 83-85413-73-1.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Szpital – jedna z najważniejszych jednostek organizacyjnych w systemie opieki zdrowotnej. W szpitalu udziela się świadczeń zdrowotnych w warunkach zamkniętych. Najważniejszym zadaniem szpitali jest leczenie pacjentów, ale oprócz tego zajmują się opieką zdrowotną ludzi zdrowych, np. szpitale położnicze.
    United States Navy – marynarka wojenna Stanów Zjednoczonych; jeden z rodzajów amerykańskich sił zbrojnych odpowiedzialny za organizację, szkolenie oraz wyposażenie morskich sił zbrojnych – w tym Korpusu Piechoty Morskiej – do prowadzenia działań bojowych na morzu. W szczególności, zadaniem marynarki i piechoty morskiej Stanów Zjednoczonych jest poszukiwanie i niszczenie nieprzyjacielskich sił morskich oraz powstrzymywanie jego handlu morskiego; w celu zdobycia i utrzymania ogólnej przewagi morskiej; kontroli obszarów morskich o żywotnym znaczeniu, ochrony żywotnych linii żeglugowych; ustanowienia i utrzymania lokalnej przewagi (w tym powietrznej) w obszarze działań morskich; zajmowanie i obrona baz morskich; oraz przeprowadzanie operacji lądowych i powietrznych niezbędnych do prowadzenia kampanii morskich.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca (ang. International Red Cross and Red Crescent Movement) – międzynarodowy ruch humanitarny, zrzeszający około 97 milionów wolontariuszy na całym świecie, stworzony aby chronić ludzkie zdrowie i życie, zapewniać szacunek dla istoty ludzkiej, oraz by łagodzić i zapobiegać ludzkiemu cierpieniu, odrzucając jednocześnie dyskryminację opartą na pochodzeniu narodowościowym, rasowym, klasowym, przekonaniach religijnych, czy politycznych.

    Reklama