• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stara Morawa



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Odkrywka – w górnictwie przypowierzchniowe złoże surowca, odsłonięte geologiczne, w sposób naturalny (erozja) lub sztuczny (przez człowieka).Ziemia Kłodzka (czes. Kladsko lub Hrabství kladské, niem. Glatzer Ländchen lub Grafschaft Glatz) – teren dawnego hrabstwa kłodzkiego, dziś powiatu kłodzkiego, kraina historyczna leżąca na południe od Dolnego Śląska obejmująca Kotlinę Kłodzką i otaczające ją tereny górskie (Góry Suche, Góry Stołowe, Góry Sowie, Góry Złote, Góry Bardzkie, Masyw Śnieżnika, Krowiarki, Góry Bialskie, Góry Bystrzyckie, Góry Orlickie).
    Historia[ | edytuj kod]

    Nazwa wsi[ | edytuj kod]

    W znanych dokumentach wieś figuruje pod różnymi nazwami: Miraw (1346), Altmohrau (1588), Klessemmohre (1614), Klesemoraw (1656), Moraw (1631), Mora Dorfel (1632/1633), Mora (1641), Alt Mohrau (1588, 1765, 1789–1945), Morawa (1945). Obecną nazwę nadała w 1946 r. Komisja Ustalania Nazw Miejscowości. Nazwa wsi nawiązuje do nazwy rzeki Morawki, dawniej nazywanej Morawą.

    Olga Tokarczuk (ur. 29 stycznia 1962 w Sulechowie) – polska pisarka, eseistka, autorka scenariuszy, poetka, psycholog, laureatka Nagrody Literackiej Nike (2008).Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”.

    Niemiecką etymologię nazwy rzeki wyprowadzano od indogermańskiego słowa Marahwa (moor = bagno, ahwa = stojąca woda). Nazwa Marahwa przekształciła się w gwarowe March, co z kolei jest odpowiednikiem słowiańskiego słowa Morava. Z kolei ta nazwa, według Klemenza, mogła przywędrować na ziemię kłodzką z północnych Moraw.

    Karol Maliszewski (ur. 27 lipca 1960 w Nowej Rudzie) – polski poeta, prozaik, krytyk literacki, literaturoznawca, doktor habilitowany. Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

    Zabytki[ | edytuj kod]

    Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest:

  • wapiennik, przy drodze Stronie – Kletno, z XVIII w.
  • Przynależność administracyjna[ | edytuj kod]

    Poprzednia przynależność administracyjna:

  • do połowy XVIII w. wieś należała do hrabstwa kłodzkiego (Grafschaft Glatz),
  • do 1818 r. do powiatu kłodzkiego (Kreis Glatz),
  • do 1945 r. do powiatu Bystrzyca Kłodzka (Kreis Habelschwerdt),
  • do 1973 r. do gromady w Bolesławowie, w powiecie Bystrzyca Kłodzka,
  • do 1975 r. w gminie Stronie Śląskie, w powiecie Bystrzyca Kłodzka,
  • do 1998 r. w gminie Stronie Śląskie, w rejonie Bystrzyca Kłodzka, w województwie wałbrzyskim.
  • Powstanie i rozwój[ | edytuj kod]

    Wieś prawdopodobnie powstała jako osada leśna. Wzmiankowana była już w 1364 roku. Podaje się też, że wieś wymieniona została w dokumencie z 14 lutego 1346 r. wydanym w Pradze przez księcia Jana Luksemburskiego, na podstawie którego nadano lenno dóbr karpieńskich wraz z wsią Morawa. W 1588 lub 1605 r. w kontekście działającej tu huty żelaza należącej do państewka karpieńskiego. Huta zajmowała się przerabianiem rud z okolicznych złóż w Górach Bialskich dostarczanych tu tzw. Suchą Drogą (dawniej zwaną Drogą Górmistrza), biegnącą z Wielkiego Rozdroża w okolicy Przełęczy Suchej ponad Młynowcem, a dochodzącej do wsi od wschodu w okolicy skrzyżowania z szosą do Kletna. Z czasem przy hucie rozwinęła się zabudowa. Podobnie jak w całej okolicy, górnictwo i hutnictwo podupadło tu w czasie wojny trzydziestoletniej.

    Województwo wałbrzyskie – istniejące w latach 1975-1998 województwo, jednostka administracyjna najwyższego szczebla, położone w południowo-zachodniej Polsce o powierzchni 4169 km², składające się z 15 gmin miejskich i 30 gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. Graniczyło na zachodzie z województwem jeleniogórskim, na północy z legnickim i wrocławskim, na wschodzie z opolskim, a na południu z Czechosłowacją (później Czechami). Siedziba władz wojewódzkich znajdowała się w Wałbrzychu. Z dniem 1 stycznia 1999 r. terytorium województwa weszło w skład nowo powstałego województwa dolnośląskiego.Pomnik przyrody – prawnie chroniony twór przyrody, szczególnie cenny ze względów naukowych, zabytkowych, kulturowych i innych.

    Nowa kuźnica postawiona po wojnie pracowała do 1665 r. produkując armaty i kule armatnie. W 1661 r. odnotowano, że niejaki H. Hundorf z Nysy był tu właścicielem huty miedzi. Okres hutnictwa ostatecznie zakończył się w Starej Morawie około 1680 r.

    W 1684 r. wieś nabyli Althannowie, później Walisowie, za czasów których, w 2 połowie XVIII w. wieś zaczęła się rozwijać. W 1786 r. Stara Morawa weszła w skład klucza strońskiego przechodząc kolejne zmiany własnościowe wraz z pozostałymi wsiami klucza. W XVIII w. i ok. 1825 r. wieś była już łańcuchówką o niewielkiej zabudowie. W tym okresie we wsi działał wapiennik przerabiający złoża marmuru i dolomitu z kopalni odkrywkowych w okolicy Kletna i Stronia Śląskiego. W latach 1883–1912 układ przestrzenny wsi pozostał bez większych zmian.

    Hrabstwo kłodzkie (niem. Grafschaft Glatz) – dawna kraina historyczna ze stolicą w Kłodzku, istniejąca na obszarze obecnego powiatu kłodzkiego w latach 1459-1816, funkcjonująca jednak żywo w świadomości nie tylko mieszkańców aż do wysiedlenia w 1945 r. Pojęcie odrębności Grafschaft Glatz pozostało w nazwach, zwyczajach czy podporządkowaniu administracji kościelnej.Krzyżnik (dawniej niem. Kreuzberg, po 1945 r. również Góra Krzyżatka) – góra ze szczytem na wysokości 710 m n.p.m. znajdująca się w Masywie Śnieżnika w Sudetach w pobliżu Stronia Śląskiego.

    Pod koniec XIX w. wieś pełniła również funkcje letniskowe. W 1840 r. na północnym krańcu Starej Morawy wybudowano przeciwpowodziową zaporę wodną z suchym zbiornikiem retencyjnym. W latach 30. XX wieku w jednym z budynków w południowej części wsi funkcjonował ośrodek Hitlerjugend.

    Po 1945 r. Stara Morawa przeszła całkowitą wymianę narodowościową ludności, jednak większość zabudowy wsi uległa dewastacji w wyniku niezamieszkania lub rozszabrowania. Na krótki czas uruchomiono w Starej Morawie niewielki zakład należący do huty szkła w Stroniu Śląskim. Przez dłuższy czas działała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna „Pod Śnieżnikiem” zajmująca budynki dawnego folwarku. Wybudowano również ujęcie wody zaopatrujące Stronie Śląskie. W zachodniej części wsi przy drodze do kamieniołomów na górze Krzyżnik, w betonowo-ziemnym bunkrze magazynowano materiały wybuchowe na potrzeby okolicznych kopalni. Obecnie bunkier wraz z wieżą strażniczą zaadaptowano na nietypowe miejsce noclegowe dla turystów (gospodarzami są właściciele wapiennika). Od lat 70. XX w. w Starej Morawie działał ośrodek wczasowy fabryki obrabiarek „Jotes” z Łodzi zlokalizowany w dwóch budynkach przy skrzyżowaniu drogi do Kletna.

    Kąpielisko – oznakowany fragment wód powierzchniowych, wykorzystywany przez dużą liczbę osób kąpiących się. Najczęściej znajdują się na brzegu jeziora, morza lub rzeki. Na strzeżonych kąpieliskach o bezpieczeństwo osób kąpiących się dbają ratownicy.Kletno (dawniej niem. Klessengrund) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Stronie Śląskie. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

    Współczesność[ | edytuj kod]

    Od lat 90. XX wieku zabudowa wsi rozwija się. Powstają nowe zabudowania, zwłaszcza przy drodze do Kamienicy na lewym brzegu Morawki. Konsekwencją wzmagającego się od lat 80. XX wieku ruchu turystycznego związanego z powstaniem w okolicy licznych atrakcji turystycznych, jest rozbudowywanie się wsi o nowe domy letniskowe i bazę noclegowo-gastronomiczną.

    Krzysztof Radosław Mazurski (ur. 13 sierpnia 1946 w Warszawie) – polski naukowiec, geograf, krajoznawca, podróżnik, działacz PTTK i autor przewodników turystycznych.Ogród japoński (jap. 日本庭園, nihon-teien) – ogród w tradycyjnym, japońskim stylu, spotykany przy domach prywatnych, w parkach, przy świątyniach buddyjskich i shintō oraz w pobliżu zabytków (np. zamków).

    W latach 2000–2006 w Starej Morawie wybudowano sztuczny zbiornik wodny o powierzchni 5,5 ha. W ramach zagospodarowania turystycznego utwardzono również asfaltem gruntową drogę ze Stronia Śląskiego od strony ul. Sportowej, wykonano pomosty, wieżę i kąpielisko, ustawiono ławki. Oficjalne otwarcie zbiornika dla celów rekreacyjnych nastąpiło 7 lipca 2007. W 2002 r. zatwierdzono plan zagospodarowania przestrzennego, który lokalizuje na terenach ponad sztucznym zbiornikiem wodnym nowe osiedle o charakterze wypoczynkowo-turystycznym.

    Wapiennik (także: piec wapienniczy lub piec wapienny) – piec szybowy, przeznaczony do wypalania wapna i skał wapiennych (kamień wapienny), w celu uzyskania z nich wapna palonego.Karol Fryderyk Schinkel (niem. Karl Friedrich Schinkel, także Carl Friedrich Schinkel; ur. 13 marca 1781 w Neuruppin, zm. 9 października 1841 w Berlinie) – niemiecki architekt, urbanista, projektant i malarz, jeden z wybitniejszych twórców klasycyzmu w Królestwie Prus, tworzący także w stylu arkadowym; szkołą Schinkla (niem. Schinkelschule) nazwano działalność grupy niemieckich architektów kontynuujących styl Schinkla.
    Przekaźnik telefonii komórkowej w górnej części wsi

    Turystyka[ | edytuj kod]

    Szlaki[ | edytuj kod]

    Wieś leży na trasie dwóch głównych kierunków ruchu turystycznego w gminie Stronie Śląskie:

  • do Jaskini Niedźwiedziej i podziemnej trasy turystycznej w starej kopalni uranu w Kletnie,
  • do stacji narciarskiej w Kamienicy i drogi do Czech przez Przełęcz Płoszczyna.
  • Znakowane piesze szlaki turystyczne omijają samą wieś przechodząc grzbiem górskim od zachodu oraz w pobliżu Bolesławowa. Przez Starą Morawę przechodzą dwie trasy rowerowe:

    Zabytek – w języku potocznym jest to każdy wytwór działalności człowieka, będący świadectwem minionej epoki (pamiątką przeszłości), posiadający wartość historyczną, artystyczną, naukową lub emocjonalną, przy czym kryterium czasu powstania, choć najważniejsze, nie przesądza o zdefiniowaniu zabytku. Nauki humanistyczne, a w szczególności historia sztuki nie stworzyły jednej, uniwersalnej definicji zabytku przydatnej wszystkim naukom.Sucha Droga (dawniej niem. Forstmeister-Bachmann-Straße, również Droga Góromistrza) – jedna z leśnych dróg w Górach Bialskich prowadząca ze Starej Morawy na Wielkie Rozdroże. Dawniej stanowiła istotne i często uczęszczane połączenie z Bielicami.
  • szlak rowerowy czarny nr 5725: pętla Gór Bialskich – zachodnia (Stronie Śląskie, Młynowiec, Przełęcz Dział, Przełęcz Sucha, Nowa Morawa, Bolesławów, Stara Morawa, Stronie Śląskie), długość 24,70 km, czas przejazdu ok. 3–4 h, stopień trudności średni,
  • szlak rowerowy czarny nr 5728: pętla Janowej Góry (Stronie Śląskie (miasto), Stronie Śląskie (wieś), Janowa Góra, Kletno, Stara Morawa, Stronie Śląskie), długość 14,20 km, czas przejazdu ok. 1,5–2 h, stopień trudności łatwa, trasa rekreacyjna.
  • Zalew w Starej Morawie[ | edytuj kod]

    Przy sztucznym zbiorniku wodnym w okresie letnim funkcjonuje strzeżone kąpielisko, wieża widokowa i pole namiotowe. We wsi oferowane są noclegi w kilku obiektach o różnych standardach: hotel „Morawa”, „Hotelik Orański”, pokoje gościnne i kilka gospodarstw agroturystycznych.

    Sucha Góra (dawniej niem. Dürrenberg) – przysiółek, kolonia wsi Stara Morawa w gminie Stronie Śląskie, powiat kłodzki, województwo dolnośląskie.Klucz stroński (klucz Stronie, niem. Herrschaft Seitenberg) – historyczna nazwa dóbr ziemskich we wschodniej części ziemi kłodzkiej, utworzonych w XVII w. przez hr. Michaela Wenzela von Althana, wzmiankowanych po raz pierwszy w dokumentach z 1743 r.

    Ciekawostki turystyczne[ | edytuj kod]

    Zabytkowy dom przysłupowy nr 22 z początku XX wieku
  • Pozostałości świerku Picea excelsa o kandelabrowym pokroju, który rósł przy skrzyżowaniu na Kletno, obok przystanku PKS. Był pomnikiem przyrody o obwodzie pierśnicy ok. 3 m i wieku 120–150 lat.
  • Dom z początku XX w. przy drodze do Bolesławowa (Stara Morawa 11) zaopatrzony w drewniany ryzalit w elewacji frontowej zwieńczony deskowanym, trójkątnym szczytem.
  • Wyrobisko podziemne nieczynnej odkrywkowej kopalni marmuru na stoku Krzyżnika z ciekawymi okazami skał i minerałów.
  • Grota Matki Boskiej Różańcowej i droga krzyżowa przy leśnej drodze na zachód od wsi datowana na początek XX w., a ufundowana prawdopodobnie jako wotum dziękczynne za szczęśliwy powrót z I wojny światowej synów jednego z mieszkańców wsi (droga krzyżowa odtworzona w 2007 r. z malowidłami pędzla Ewy Beyer).
  • Aleja lipowa przy drodze do Bolesławowa.
  • Galeria Wapiennik „Łaskawy Kamień”[ | edytuj kod]

    Tablica informacyjna przy wapienniku

    Ponad wsią, przy drodze do Kletna, znajduje się zabytkowy wapiennik. Budowla zaprojektowana przez Karla Friedricha Schinkela pochodzi z początku XIX w. Zbudowana jest z surowego kamienia i cegły na planie sześciokąta, zwężająca się ku górze, z wejściami u podstawy i wąskimi okienkami na dwóch przeciwległych ścianach. Zwieńczona tarasem niewielką rotundową nadbudówką z okienkami, nakrytą szerokim, ostrosłupowym daszkiem z zielonej blachy. Na szczyt prowadzą kręte schodki wewnątrz dawnego paleniska. Do wapiennika umiejętnie dobudowano dom mieszkalny z pracownią. Całość otoczono niewielkim parkiem z ogrodem japońskim, dzwonnicą i piramidą.

    Dzwonnica – budynek lub wydzielone pomieszczenie, w którym zawieszono dzwony, mający charakter sakralny lub świecki (np. beffroi przy ratuszu). Najczęściej w postaci wieży.Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.

    W odrestaurowanym starym wapienniku z końca XIX wieku działa autorska galeria artystyczna prof. Jacka Rybczyńskiego i jego rodziny, którzy osiedlili się tu w 1978 r. podnosząc wapiennik z ruiny. Oprócz własnych prac graficznych i malarskich, gospodarze prezentują także okazjonalne wystawy zaproszonych gości. Od czasu do czasu organizowane są sympozja, kursy, koncerty i inne wydarzenia artystyczne. Gośćmi „Wapiennika” byli m.in. Olga Tokarczuk, o. Jacek Bolewski, Arkady Radosław Fiedler.

    Suszyca (dawniej niem. Dürrerberg, Dürren Berg) – góra o wysokości 1047 m n.p.m. znajdująca się w Górach Bialskich w Sudetach, na terenie Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. Jest charakterystycznym wzniesieniem widocznym z leżącego w dolinie Stronia Śląskiego w kierunku południowo-wschodnim.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    W latach 1999–2000 w „Wapienniku” wydawane było pod egidą Związku Gmin Śnieżnickich nieregularne czasopismo „Stronica Śnieżnicka” zajmujące się kulturą, sztuką, przyrodą oraz historią tej części ziemi kłodzkiej (ISSN 1509-33-60). Redaktorem naczelnym czasopisma był Antoni Matuszkiewicz, a publikowali swoje teksty Wojciech Ciężkowski, Olga Tokarczuk, Karol Maliszewski, Michał Fostowicz. Wapiennik jest również siedzibą polsko-niemieckiego stowarzyszenia Wapiennik Gnadenstein, Deutsch-Polnischer Förderverein e.V.

    Wojciech Ciężkowski (ur. 15 maja 1952 w Lądku-Zdroju) – polski hydrogeolog, specjalizujący się w hydrogeochemii, hydrogeologii, wodach mineralnych oraz zagrożeniach środowiska wodnego; nauczyciel akademicki związany z Politechniką Wrocławską.Materiał wybuchowy – pojedynczy związek chemiczny lub mieszanina kilku związków chemicznych, która jest zdolna w odpowiednich warunkach do gwałtownej reakcji chemicznej o charakterze egzotermicznym, której towarzyszy wydzielenie wielkiej ilości produktów gazowych w postaci wybuchu (detonacji lub deflagracji).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bolesławów (niem. Wilhelmsthal) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Stronie Śląskie w dolinie pomiędzy Masywem Śnieżnika a Górami Bialskimi, u zbiegu rzek Morawka i Kamienica.
    Masyw Śnieżnika (332.62, krótko po 1945 Góry Śnieżne, czes. Králický Sněžník, niem. Glatzer Schneegebirge) – najwyższe pasmo górskie w polskiej części Sudetów Wschodnich, położone po obu stronach polsko-czeskiej granicy, na południowy wschód od Kłodzka.
    Gwara, gwara ludowa, gwara terytorialna – terytorialna odmiana języka, mowa ludności (zwłaszcza wiejskiej), wyodrębniona z języka ogólnego i gwar sąsiadujących poprzez odrębności fonetyczne i leksykalne. Podrzędna w stosunku do dialektu. Czasem wyodrębnia się również podrzędne w stosunku do dialektu zespoły gwarowe. Granice gwar, podobnie jak granice dialektów, wyodrębniane są w badaniach językoznawczych poprzez zestawianie językowych cech dystynktywnych (cech odróżniających) na określonych terytoriach i niejednokrotnie mają charakter umowny.
    Województwo dolnośląskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, ze stolicą we Wrocławiu. Zostało utworzone w 1999 roku z ziem poprzednich województw wrocławskiego, legnickiego, jeleniogórskiego, wałbrzyskiego i części leszczyńskiego oraz kaliskiego. Województwo to jest położone na południowym zachodzie Polski, obejmuje zachodnią część historycznego Śląska, czyli Dolny Śląsk, a także Ziemię kłodzką, wschodnie Łużyce Górne oraz niewielki skrawek historycznej Saksonii (Bogatynia i okolice).
    Szlak rowerowy — trasa wycieczkowa dla rowerzystów, oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi. Zgodnie z normami znakowania PTTK, szlaki rowerowe oznaczone są białymi kwadratami z czarnym symbolem roweru i paskiem koloru szlaku (szlaki krajowe), lub literą R i numerem szlaku (szlaki międzynarodowe). Można jednak spotkać w terenie oznaczenia nie trzymające się tych norm (zwłaszcza starsze szlaki) np. biały kwadrat z symbolem roweru w kolorze szlaku. Ze względu na częstsze niż w przypadku szlaków pieszych umieszczanie oznakowania na drogach publicznych, znaki szlaków rowerowych uznane zostały za dodatkowe znaki drogowe, uzyskując symbole R-1, R-1a, R-1b, R-2, R-2a i R-3.
    Komisja Ustalania Nazw Miejscowości przy Ministerstwie Administracji Publicznej (KUNM) – państwowy organ administracyjny powstały 1934 roku, a po wojnie reaktywowany w 1945, działający głównie na terenach tzw. Ziem Odzyskanych.
    Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach, stanowiący jego organiczną część.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.114 sek.