Standard Oil

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Standard Oil Co. Inc. – byłe amerykańskie przedsiębiorstwo petrochemiczne, którego działalność obejmowała wydobycie i przerób ropy naftowej i gazu ziemnego, a także ich transport, dystrybucję i marketing. Standard Oil było także producentem wyrobów chemicznych. Założone w 1870 przez Johna D. Rockefellera jako korporacja w Cleveland, w stanie Ohio. W swoim czasie było największym przedsiębiorstwem rafineryjnym na świecie. Jego długa i kontrowersyjna historia jako pierwszej oraz największej wielonarodowej korporacji zakończyła się w 1911 roku, kiedy to Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych wydał wyrok w sprawie działań przedsiębiorstwa sprzecznych z obowiązującym prawem antymonopolowym. Ważną rolę w tej sprawie odegrała książka Idy M. Tarbell The History of the Standard Oil Company, która ukazała się w 1904.

II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.Bitków (ukr. Битків) – osiedle typu miejskiego w rejonie nadwórniańskim w południowo-zachodniej części Ukrainy, położone 12 km na zachód od Nadwórnej pomiędzy rzekami Bystrzycą Sołotwinską a Bystrzycą Nadwórnianską u przedproża pasma Gorganów (obwód iwanofrankowski).

Działalność[ | edytuj kod]

Standard Oil zostało założone jako spółka w skład której wchodził dobrze znany przemysłowiec John D. Rockefeller, jego brat William Rockefeller, Henry Flagler, chemik Samuel Andrews oraz nieoficjalnie, Stephen V. Harkness i Oliver Burr Jennings, który poślubił siostrę żony Williama Rockefellera. Standard Oil uzyskało osobowość prawną w 1870 roku w stanie Ohio. Z początkowych 10000 akcji, John D. Rockefeller posiadał 2667, Harkness – 1334, William Rockefeller, Henry Flagler i Samuel Andrews – po 1333, Jennings – 1000 oraz firma Rockefeller, Andrews&Flagler – 1000. Stosując efektywne taktyki biznesowe, później krytykowane przez opinię publiczną, przedsiębiorstwo w szybkim czasie zniszczyło lub wykupiło inne konkurencyjne przedsiębiorstwa w Cleveland w ciągu 2 miesięcy roku 1872, a następnie stało się największym przedsiębiorstwem w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych.

Stephen Vanderburgh Harkness (ur. 18 listopada 1818 w Fayette, zm. 6 marca 1888 w Punta Gorda) – amerykański biznesmen z Cleveland, współzałożyciel Standard Oil Company (wraz z Johnem D. Rockefellerem), do swojej śmierci dyrektor tego przedsiębiorstwa. Piaseczna (ukr. Пісочна) – wieś na Ukrainie. Należy do rejonu mikołajowskiego w obwodzie lwowskim i liczy 2554 mieszkańców.

We wczesnych latach, John D. Rockefeller był jedyną najistotniejszą figurą w kształtującym się dopiero przemyśle naftowym. Szybko rozdzielał uprawnienia i zadania narzucone przez politykę działania swojej firmy systemowi oddziałów, pozostając ich największym udziałowcem. Władza w firmie była scentralizowana w głównej siedzibie spółki w Cleveland, ale decyzje w biurze były podejmowane wspólnie.

Chevron Corporation – amerykańska, międzynarodowa korporacja branży energetycznej, z siedzibą w San Ramon w Kalifornii. Ma swoje oddziały w przeszło 180 państwach na świecie, zaangażowana jest w każdy aspekt przemysłów: naftowego, gazowego, geotermalnego, w tym w wydobycie oraz produkcję, rafinację, marketing oraz transport, wytwarzanie oraz sprzedaż chemikaliów, wytwarzanie energii. Firma należy do szóstki największych korporacji paliwowych świata. Przez ostatnie pięć lat była corocznie umieszczana na liście 5 największych amerykańskich korporacji rankingu Fortune 500.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Przedsiębiorstwo Standard Oil Company zdominowało rynek produktów ropopochodnych, początkowo dzięki integracji poziomej w sektorze rafineryjnym, a następnie zastosowaniu integracji pionowej. Przedsiębiorstwo wprowadziło do zarządzania organizacjami biznesowymi pojęcie trustu, jako połączenie wielu niezależnych przedsiębiorstw pod wspólnym kierownictwem jednego zarządu. Standard Oil Trust usprawniło produkcję i logistykę, obniżyło koszty oraz zmniejszyło ilość konkurentów na rynku. Krytycy antytrustowi oskarżyli Standard Oil o używanie agresywnych polityk cenowych w celu wytępienia konkurencji oraz stworzenie monopolu, który wystraszył konsumentów.

Stacja benzynowa (stacja paliwowa, dawniej, potocznie benzynówka) – miejsce sprzedaży paliw płynnych – głównie benzyn, także oleju napędowego oraz gazu płynnego (LPG).Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

W odpowiedzi na legislację stanową próbującą ograniczać skalę działalności firmy, Rockefeller i jego wspólnicy wynaleźli nowy innowacyjny typ organizacji biznesu, aby móc efektywnie zarządzać swoimi szybko rosnącymi nieskoordynowanymi przedsiębiorstwami. 2 stycznia 1882 roku, połączyli oni w jedną całość różne kombinaty działające niezależnie w kilkudziesięciu stanach pod jednym zarządem. Poprzez tajne porozumienie, 37 udziałowców przeniosło swoje prawa (w zaufaniu) na 9 członków zarządu. Byli to John i William Rockefeller, Olivier H. Payne, Charles Pratt, Henry Flagler, John D. Archbold, William G. Warden, Jabez A. Bostwick i Benjamin Brewster. Organizacja (trust) stworzona przez Standard Oil Company była na tyle efektywna, iż inne przedsiębiorstwa zaczęły również adaptować ją w swoich strukturach.

Ustawa Shermana (ang. Sherman Antitrust Act lub Sherman Act) − amerykańska ustawa z 1890 roku, przyjęta po serii połączeń, jaka miała miejsce wśród wielkich amerykańskich korporacji.Henry Morrison Flagler, amerykański przemysłowiec, ur. 2 stycznia 1830 w Hopewell, w hrabstwie Ontario w stanie Nowy Jork, zm. 20 maja 1913 w Palm Beach na Florydzie, współzałożyciel korporacji Standard Oil.

W 1885 roku Standard Oil of Ohio przeniósł swoją siedzibę z Cleveland do Nowego Jorku na ulicę Broadway 26. Równocześnie, członkowie zarządu Standard Oil of Ohio zarejestrowali spółkę, Standard Oil Company of New Jersey (SOCNJ), aby móc korzystać z zalet mniej restrykcyjnego prawa korporacyjnego stanu.

Dywidenda (łac. dividendum – rzecz do podziału) – część zysku netto (po opodatkowaniu podatkiem dochodowym) spółki kapitałowej przeznaczona dla jedynego wspólnika albo akcjonariusza lub podziału pomiędzy wspólników lub akcjonariuszy.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

W 1890 roku Kongres Stanów Zjednoczonych przegłosował ustawę antytrustową Shermana, która była źródłem amerykańskiego ustawodawstwa antymonopolowego. Ustawa zabraniała zawierać jakiekolwiek kontrakty, umowy lub projekty jawne lub niejawne mające na celu powstrzymywanie wolnego handlu. Standard Oil Company w niedługim czasie zostało oskarżone o łamanie prawa antymonopolowego, a pozew przeciw firmie wniósł prokurator generalny stanu Ohio, David K. Watson.

Strajk (ang. strike, niem. Streik) - forma nacisku i protestu społecznego stosowanego przez różne grupy społeczne, głównie jednak przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących.Integracja horyzontalna w mikroekonomii i zarządzaniu strategicznym to pojęcie opisujące rodzaj posiadania i kontroli. Jest to strategia wykorzystywana w biznesie czy korporacji, która ma na celu sprzedanie danego produktu na jak największej ilości rynków. Integracja horyzontalna jest znacznie bardziej popularna w marketingu od integracji wertykalnej w produkcji. Integracja horyzontalna może być osiągnięta poprzez wewnętrzną bądź zewnętrzną ekspansję, opierającą się na fuzjach i przejęciach firm działających w tych samych branżach, na tym samym poziomie łańcucha wartości, oferujących podobne produkty i usługi, np. wytwórca samochodów łączy się z innym wytwórcą samochodów.

W okresie od 1882 do 1906 roku Standard Oil wypłaciło 548 436 000 dolarów dywidend na poziomie 65,4% przychodu całkowitego. Całkowity przychód w tym czasie wyniósł 838 783 800 dolarów. Wypłaty dywidend przekroczyły tym samym wartość re-inwestycji, które osiągnęły poziom 290 347 800 dolarów.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Trust – jest to forma monopolu, w którym przedsiębiorstwa tworzą oligopol, powstający na drodze łączenia się samodzielnych dotąd przedsiębiorstw tej samej branży. Dotychczasowi ich właściciele stają się udziałowcami powstającego trustu, na którego czele stoi zarząd kierujący produkcją i zbytem, wyznaczający ceny, określający podział zysków.

W 1909 roku amerykański Departament Sprawiedliwości pozwał Standard Oil w ramach federalnego prawa antymonopolowego Sherman Antitrust Act z 1890 r. i zarzucił firmie utrzymywanie monopolu w handlu międzynarodowym i krępowanie konkurencji.

Standard Oil Trust było kontrolowane przez małą grupę kilku rodzin. Rockefeller wyznał w 1910 roku: Sądzę, że prawdą jest iż rodziny Pratt, Payne-Whitney (akcje pułkownika Payne’a), Harkness-Flagler (którzy weszli do spółki razem) oraz rodzina Rockefellerów kontrolowały większość udziałów spółki w trakcie całej jej historii aż do teraz.

Integracja wertykalna w mikroekonomii i zarządzaniu to pojęcie opisujące styl kontrolowania zarządzania, poprzez połączenie technologicznie odrębnych faz produkcji, dystrybucji, sprzedaży lub innych procesów gospodarczych w obrębie jednej firmy. Zintegrowane wertykalnie firmy są zjednoczone poprzez hierarchię, na której czele stoi wspólny właściciel. Na ogół każdy członek hierarchii wytwarza innego rodzaju produkt czy usługę, mające na celu zaspokoić wspólną potrzebę.Przemysł petrochemiczny (przemysł rafineryjny) - przemysł przerobu ropy naftowej w rafineriach i zgromadzonych wokół nich instalacjach chemicznych. Produkuje przede wszystkim benzynę i inne paliwa ropopochodne, surowce dla ciężkiej syntezy organicznej (m.in. etylen, tlenek etylenu, propylen, toluen, fenol, aceton) oraz tworzywa sztuczne: polietylen, polipropylen i inne. Gazy techniczne odgrywają kluczową rolę w wielu procesach produkcyjnych w przemyśle petrochemicznym. Wykorzystywane są one m.in.: w procesach przetłaczania i dozowania palnych cieczy lub gazów, do ochrony substancji chemicznych przed utlenianiem a także do osłonowania rurociągów.

W 1911 r. przedsiębiorstwo zostało uznane za monopol i zostało zmuszone do podziału na mniejsze spółki. Na mocy wyroku Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych. Standard Oil Company, prowadzona w formie trustu, została podzielona na 34 mniejsze spółki, w tym:

  • Standard Oil of New Jersey (SONJ) – lub Esso (fonetyczne S.O.) – zmieniona na Exxon, dzisiaj ExxonMobil.
  • Standard Oil Nowy Jork – lub SOcoNY, w 1931 połączone z Vacuum Oil Company – przemianowane na Mobil, dzisiaj ExxonMobil.
  • Standard Oil of California – lub SOcal – zmienione na Chevron Corporation, później ChevronTexaco, dzisiaj Chevron.
  • Standard Oil Indiana – lub Stanolind, później Amoco (American Oil Co.) – sprzedana do BP (British Petroleum).
  • Standard Oil Kentucky – lub KySO został kupiony przez Standard Oil California – dzisiaj Chevron.
  • Standard Oil Ohio – lub SOhio, sprzedany BP (British Petroleum) w 1987 r.
  • Ohio Oil Company – lub The Ohio, zmieniła później nazwę na Marathon Petroleum.
  • We wrześniu 1913 roku około 1200 górników wspomaganych przez Zjednoczonych Robotników Kopalń zorganizowało strajk przeciwko niskim płacom, niebezpiecznym warunkom pracy i feudalnym stosunkom panującym w górniczych miasteczkach należących do przedsiębiorstwa Colorado Fuel & Iron Corporation powiązanego ze Standard Oil Trust. W kwietniu 1914 doszło do ataku prywatnej policji korporacyjnej Johna Rockefellera i oddziałów Gwardii Narodowej na protestujących górników w miejscowości Ludlow w stanie Kolorado. W wyniku masakry zginęło 26 górników i członków ich rodzin.

    Ida Tarbell (ur. 5 listopada 1857 w Amity Township w hrabstwie Erie w Pensylwanii, zm. 6 stycznia 1944 w Bridgeport w Connecticut) – amerykańska nauczycielka, pisarka i dziennikarka, pionierka dziennikarstwa śledczego. Masakra w Ludlow w Kolorado (kwiecień 1914) – była jedną z najkrwawszych w amerykańskiej historii walki o prawa pracy.

    Pełne międzynarodowe prawa do nazwy Standard Oil posiada firma ExxonMobil.

    Działalność w Polsce[ | edytuj kod]

    W 1920 Standard Oil Company, które dysponowało dobrze rozwiniętą siecią handlową w byłym zaborze pruskim, przejęło część akcji spółki Standard-Nobel S.A., działającej na terenie Polski i wydobywającej ropę w zagłębiu borysławskim. Pięć lat później dokonano fuzji z Olej Skalny S.A. i utworzono Standard-Nobel w Polsce S.A. Eksploatowano wtedy też złoża w zagłębiu bitkowskim i Piasecznej. Standard-Nobel w Polsce S.A. była pionierem w budowie sieci ulicznych stacji benzynowych na terenie kraju. W 1937 spółka została przejęta przez Vacuum Oil Company S.A.

    BP p.l.c. (LSE: BP , NYSE: BP), wcześniej British Petroleum, BPAmoco – brytyjskie przedsiębiorstwo naftowe założone na początku XX wieku. Obecnie BP jest trzecim co do wielkości przedsiębiorstwem petrochemicznym na świecie (po firmie ExxonMobil, oraz Royal Dutch/Shell). Spółka jest notowana na giełdach: londyńskiej i nowojorskiej.John Davison Rockefeller (ur. 8 lipca 1839 w Richford w stanie Nowy Jork, zm. 23 maja 1937 w Ormond Beach w stanie Floryda) – amerykański przedsiębiorca, filantrop i fundator Uniwersytetu Chicagowskiego. Obecnie uważany za najbogatszego człowieka w historii, którego majątek w chwili śmierci ocenia się na 663.4 mld dolarów (według przelicznika z 2007 roku).

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Exxon Mobil – Our history. corporate.exxonmobil.com. [dostęp 2016-08-15].
    2. Ida Tarbell, American journalist (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2017-02-04].
    3. Edward Dies: Behind the Wall Street Curtain. Ayer, 1969, s. 76.
    4. Daniel Yergin, The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power. New York: Simon & Schuster, 1991, s. 35.
    5. Hidy, Ralph W. and Muriel E. Hidy. Pioneering in Big Business, 1882–1911: History of Standard Oil Co. (New Jersey) (1955).
    6. David O. Whitten and Bessie Emrick Whitten, Handbook of American Business History: Manufacturing (Greenwood Publishing Group, 1990) s. 182.
    7. Matthew Josephson: The Robber Barons. Harcourt Trade, 1962, s. 277.
    8. George Irving Reed, Emilius Oviatt Randall, Charles Theodore Greve: Bench and Bar of Ohio: a Compendium of History and Biography. T. 2. Chicago: Century Publishing and Engraving Company, 1897, s. 257–258.
    9. Ron Chernow, Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr., London: Warner Books, 1998 (s.291).
    10. Standard Oil Co. of New Jersey v. United States, :: 221 U.S. 1 (1911) :: Justia US Supreme Court Center.
    11. Our history | ExxonMobil, www.exxonmobil.com [dostęp 2020-07-09] (ang.).
    12. Jarosław Durka, Korespondencja dyrekcji fabryki papieru w Myszkowie z zarządami Standard-Nobel w Polsce S.A. i Vacuum Oil Company S.A. w latach 1928–1939. Materiały do dziejów przemysłu paliwowego w Polsce, „Zeszyty Myszkowskie”, 1, 2014, s. 141–162, ISSN 2544-4549.
    13. Howard Zinn, Ludowa historia Stanów Zjednoczonych. Od roku 1492 do dziś, tłum. Andrzej Wojtasik, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2016, s. 460–462.
    Borysławsko-Drohobyckie Zagłębie Naftowe – największy rejon wydobycia ropy naftowej i wosku ziemnego na terenie Galicji, a później II Rzeczypospolitej.Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych (ang. Supreme Court of the United States) – głowa władzy sądowniczej w systemie trójwładzy funkcjonującym w Stanach Zjednoczonych, obok władzy wykonawczej (prezydenta) i ustawodawczej (Kongresu). Jest sądem najwyższej instancji w sprawach podlegających prawu federalnemu. Jego zadaniem jest zagwarantowanie, że wszystkie działania władzy wykonawczej i ustawodawczej są zgodne z konstytucją.




    Warto wiedzieć że... beta

    ExxonMobil Corporation – spółka paliwowa utworzona 30 listopada 1999 roku przez połączenie dwóch przedsiębiorstw Exxon i Mobil. Założona pośrednio przez Johna D. Rockefellera, który założył przedsiębiorstwo Standard Oil. ExxonMobil został utworzony 30 listopada 1999 r. w wyniku fuzji Exxon i Mobil, ma siedzibę w Irving, w Teksasie i powiązanie z Imperial Oil, która działa w Kanadzie.
    Akcjonariusz – posiadacz akcji spółki akcyjnej i tym samym podmiot praw i obowiązków wynikających ze statutu spółki.
    Gwardia Narodowa Stanów Zjednoczonych (ang. US National Guard) – formacja typu milicyjnego, mająca wspierać regularną armię USA.
    John Sherman (10 maja 1823 w Lancaster, Ohio – 22 października 1900 w Waszyngtonie) – amerykański polityk, przewodniczący pro tempore Senatu Stanów Zjednoczonych, sekretarz skarbu i stanu; republikanin.
    Monopol (z grec. monos – jeden i poleo – sprzedaję) – rynek, na którym produkuje i sprzedaje produkt tylko jedno przedsiębiorstwo. Posiada ono pozycję monopolistyczną, czyli dla innych przedsiębiorstw istnieją bariery wejściu na ten rynek uniemożliwiające podjęcie konkurencji. Realizuje ono politykę monopolistyczną prowadzącą do zdobycia i utrzymania pozycji monopolistycznej.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Jabez Abel Bostwick (ur. 23 września 1830, zm. 16 sierpnia 1892) – amerykański biznesmen, współzałożyciel Standard Oil Co.

    Reklama