• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stadion - miara

    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Diaulos (gr. δίαυλος) – dyscyplina sportowa uprawiana w starożytnej Grecji, bieg rozgrywany na dystansie dwóch stadionów – „bieg tam i z powrotem”. Po raz pierwszy wprowadzony do programu XIV igrzysk olimpijskich w 724 p.n.e. Pierwszym zwycięzcą był Hypenos z Elidy.
    Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.

    Stadion (gr. στάδιον, łac. stadium) – grecka miara długości, powstała w starożytnej Grecji.

    Była równa 600 stopom. Długość stopy w greckich miastach się różniła, np. stopa olimpijska przeliczona na współczesny system metryczny daje 0,3205 m, stopa attycka – 0,296 m, zaś stopa eginecka – 0,333 m. Bardzo zróżnicowana była więc długość stadionu (wartości te różnią się w wielu opracowaniach). Na przykład w Olimpii było to 192,27 m (192,28 m), w Delfach – 177,36 m lub 177,55 m, w Atenach – 181,30 lub 184,30 m, w Epidauros – 177,55 m lub 181,30 m, w Milecie – 177,36, w Priene – 184,95 m lub 191,39 m, w Delos 167 m, zaś w Istmii jedynie 165 m.

    Epidauros (dawny polski egzonim: Epidaur) – starożytne greckie miasto w Argolidzie na Peloponezie nad Zatoką Sarońską, obecnie stanowisko archeologiczne w miejscowości Ligurio w gminie Epidawros.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Grecy wierzyli, że dystans jednego stadionu to odległość, jaką można było przebiec w najszybszym tempie bez odpoczynku, lub na jednym oddechu. Według nich, takim wzorcowym biegaczem miał być Herakles (wzmiankę o jego biegu wspomina m.in. Izydor z Sewilli).

    Stadion dał również podstawę dla innych większych miar odległości, np. dla konkurencji diaulos.

    Izydor z Sewilli (ur. ok. 560 w Cartagenie, zm. 4 kwietnia 636 w Sewilli) – arcybiskup Sewilli, święty Kościoła katolickiego, doktor Kościoła.John Louis Emil Dreyer (ur. 13 lutego 1852 w Kopenhadze, zm. 14 września 1926 w Oxfordzie) - irlandzki astronom pochodzenia duńskiego.

    Do pomiarów obwodu Ziemi, stadionów (stadiów) używał choćby Eratostenes z Cyreny. Jeśli uznać (za irlandzkim astronomem Johnem Dreyerem), że stadion miał 157,5 m, to promień i obwód Ziemi wyliczone przez Eratostenesa są tylko o nieco ponad 1% mniejsze od obecnie znanych.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Dariusz Słapek: Sport i widowiska w świecie antycznym. Kraków–Warszawa: Wydawnictwo Homini, 2010, s. 637. ISBN 978-83-61568-60-5.
    2. Marian Michalik (red.): Kronika Sportu. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, 1993, s. 40. ISBN 83-900331-8-6.
    3. Wojciech Lipoński: Historia sportu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 96. ISBN 978-83-01-17002-8.
    4. Eratostenes z Cyreny, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2018-01-06].
    Delos, Dilos (gr. Δήλος Dḗlos) – w starożytności zwana początkowo Ortygią, mała, skalista grecka wysepka w archipelagu Cykladów na Morzu Egejskim, na południowy wschód od Grecji kontynentalnej.Eratostenes (gr. Ἐρατοσθένης Eratosthenes; ur. 276 p.n.e. w Cyrenie, zm. 194 p.n.e.) – grecki matematyk, astronom, filozof, geograf i poeta.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wojciech Lipoński (ur. 16 grudnia 1942 w Sosnowcu) – polski anglista, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu. Wykładowca wielu uczelni zagranicznych, m.in. State University of Florida w Gainesville (USA) i Hanyang (Korea Płd.), a także wykładowca i supervising professor Międzynarodowej Akademii Olimpijskiej.
    Grecy początkowo mierzyli przedmioty porównując je do długości rozmaitych części ciała. Przed VII w. p.n.e. doszło do powiązania tych poprzednio niezależnych od siebie jednostek w jeden zwarty system. Podstawą jego była stopa (pous), której wielkość była różna: powszechnie używana w architekturze = 0,294 - 0,296 m i 0,326 m; olimpijska = 0,320 m; eginecka = 0,333 m. Stopę dzielono na cztery szerokości dłoni (palaistē lub palastē) i 16 szerokości palca (daktylos). Przy pospolicie używanej w Attyce stopie równej 0,296 m, dłoń = 0,074 m, a palec = 0,0185 m. Rzadziej spotykamy inne jednostki budzące zainteresowanie metrologów i przez nich głównie wzmiankowane, ale mające mniejsze zastosowanie praktyczne: kondylos (członek palca) = 2 palcom, dichas = (pół stopy) = dwie szerokości dłoni; lichas (odległość między kciukiem a czubkiem palca wskazującego przy otwartej dłoni) = 10 palcom; spithamē (odległość od czubka małego palca do czubka kciuka przy rozpostartych palcach) = 12 palcom; pygmē (od łokcia do nasady palców) = 18 palcom; pygōn (od łokcia do pierwszych kostek przy dłoni zamkniętej) = 20 palcom.
    Priene (Priena) – miasto jońskie leżące u ujścia rzeki Meander (ruiny niedaleko współczesnej wsi Güllübahçe), w czasach przedjońskich zwane Kadme, obecnie stanowisko archeologiczne w Turcji.
    Delfy (gr. Δελφοί Delfoi, łac. Delphi) – prastare miasto i świątynia grecka u stóp Parnasu, 13 km od Zatoki Korynckiej, na drodze z Termopilów na Peloponez. Aktualnie Delfy, to nazwa miejsca archeologicznego i nazwa gminy, odległych o 165 km od Aten.
    Olimpia (nowogr. Αρχαία Ολυμπία, Archea Olimbia) – miejscowość w Grecji, na Peloponezie, w administracji zdecentralizowanej Peloponez, Grecja Zachodnia i Wyspy Jońskie, w regionie Grecja Zachodnia, w jednostce regionalnej Elida. Siedziba gminy Olimpia. W 2011 roku liczyła 835 mieszkańców.
    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
    Milet (gr. Mílētos) – miasto jońskie na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander (obecnie Menderes), współcześnie stanowisko archeologiczne w pobliżu miejscowości Balat w Turcji.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.729 sek.