Spythko, tua virtus meritis coniuncta priori

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Spythko, tua virtus meritis coniuncta prioripolski średniowieczny wiersz po łacinie prawdopodobnie ku czci Spytka IV z Melsztyna, pochodzący z XV wieku.

Stemmat – wyróżniany przez niektórych badaczy rodzaj emblematu, wywodzący się z heraldyki. Podobnie jak emblemat składa się z obrazu - herbu (niekiedy zastępowanego opisem herbu), motta - zawołania herbowego oraz epigramu.Melsztyńscy herbu Leliwa – polski ród magnacki, gałąź Tarnowskich, których nazwisko pochodzi od ich głównej siedziby w miejscowości Melsztyn.

W opracowaniach utwór znany jest też jako Wiersz ku czci Spytka z Melsztyna. Autorem utworu mógł być bernardyn Jan z Jarosławia. Wiersz napisany jest heksametrem, nie zawsze jednak poprawnym (być może z winy kopisty).

Utwór zawiera przede wszystkim pochwałę rodu Melsztyńskich. Sam Spytko wspomniany jest tylko na początku i końcu tekstu. Autor sławi cnotę i zasługi bohatera. Mówiąc o jego przodkach, traktuje ich chwałę jako dar zesłany przez Boga, poruszonego wielką miłością przodków ku cnocie. Dalsza część utworu stanowi nawiązanie do kompozycji stemmatów, traktując symbolicznie elementy herbu Leliwa – gwiazda sławy rodu lśni na niebie między rogami księżyca. Nawiązania antyczne w wierszu (Olimp, muzy) świadczą o przenikaniu do poezji motywów renesansowych.

Leliwa (Leliwczyk, Leliwita) – polski herb szlachecki, noszący zawołanie Leliwa. Według najczęściej cytowanej w dawnych publikacjach opinii Jana Długosza herb ten wywodzi się z Niemiec. Opinii tej nie podziela jednak współczesny historyk Włodzimierz Dworzaczek. Jego zdaniem zarówno ród Leliwitów jak i sam herb ma polską proweniencję. Herb Leliwa występował głównie w ziemi krakowskiej, sandomierskiej oraz na terenie województwa poznańskiego. Spośród ponad 800 rodów używających podstawowej wersji herbu Leliwa do największego znaczenia politycznego oraz statusu majątkowego doszli Tarnowscy, Sieniawscy, Morsztynowie, Hlebowiczowie i Czapscy. Wpływowymi Leliwitami byli też Tyszkiewiczowie, ale im przysługiwała odmiana, Leliwa II. Potwierdzeniem statusu większości tych rodów było otrzymanie tytułów hrabiowskich i stosownych odmian w herbie (patrz sekcja odmiany, wersje arystokratyczne oraz alternatywne przedstawienia herbu). Leliwą pieczętował się także Juliusz Słowacki.Muzy (lm gr. Μοῦσαι Moûsai, łac. Musae, lp. gr. Μούσα Moúsa, łac. Musa) – w mitologii greckiej boginie sztuki i nauki. Ośrodkami kultu muz były Delfy, Parnas i Helikon w Beocji.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maciej Włodarski: Wstęp. W: Średniowieczna poezja łacińska w Polsce. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2007, s. LIII-LIV. ISBN 978-83-04-04605-4.
  • Teresa Michałowska: Literatura polskiego średniowiecza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 393. ISBN 978-83-01-16675-5.
  • Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.Olimp – (gr. Όλυμπος ; wymawiane, z akcentem na pierwszą literę, jako ΄Olimpos) – najwyższy masyw górski w Grecji, położony w północno-wschodniej części kraju. Jego najwyższy szczyt Mitikas wznosi się na wysokość 2918 m n.p.m. Inne szczyty to m.in. Skolio (2912 m n.p.m.), Stefani (2909 m n.p.m.), Skala (2866 m n.p.m.), Touba (2785 m n.p.m.). Masyw znajduje się między dolinami rzek Pinios i Aliakmon, nad Zatoką Termajską. Zbocza gór porośnięte są lasami iglastymi, liściastymi oraz makią. W wyższych partiach lasy przechodzą w łąki. Olimp jest ośrodkiem wypoczynkowo-turystycznym, z założonym w 1938 roku parkiem narodowym.




    Warto wiedzieć że... beta

    Renesans lub odrodzenie (z fr. renaissance – odrodzenie) – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).
    Literatura polska w okresie średniowiecza – epoka w historii literatury polskiej przypadająca na okres od X wieku do XV wieku.
    Bernardyni – zwyczajowa nazwa Prowincji Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Polsce. Źródłem tej nazwy zwyczajowej jest wezwanie pierwszego klasztoru: św. Bernardyna ze Sieny w Krakowie. W tym znaczeniu jest ona rozumiana na terenach Polski wchodzących w latach 1454-1795 w skład Korony Polskiej, a także na Litwie, Ukrainie i Białorusi.

    Reklama