Spatha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Replika spathy z II wieku n.e.

Spathamiecz dłuższy niż gladius, używany przez jazdę rzymską w czasach republiki i cesarstwa. Prawdopodobnie wywodził się od miecza celtyckiego.

Gladius (łac., plur. gladii – miecz) – krótki miecz rzymski. Jego żelazna głownia była obosieczna z ością przez środek i ostro zarysowanym szczytem. Rękojeść, często o kwadratowym lub ośmiokątnym przekroju, posiadała kulistą (popularny kształt obok owalnych i innych) głowicę z drewna lub kości (zdarzały się nawet kamienne czy z okładzinami metalowymi), z mało wydatnym pudełkowatym jelcem.Broń drzewcowa – to broń, w której istnienie drzewca determinuje możliwość jej skutecznego użycia oraz w której drzewce są znacznie dłuższe niż wynikałoby to z roli uchwytu. Używana zarówno przez piechotę jak i jazdę od czasów starożytnych do niemal nam współczesnych. W dzisiejszych czasach broń drzewcowa używana jest najczęściej jako broń paradna.

Spatha była cięższa od gladiusa i charakteryzowała się wykształconą i typową rękojeścią mieczową o długości średniej, grubym i prostym jelcu oraz głowicą która wydawałoby się jest zmniejszoną formą jelca. Głownia spathy była obosieczna. W przeciwieństwie do gladiusa dostosowanego przede wszystkim do użycia w ciasnym szyku pieszym pod osłoną dużej tarczy zwanej scutum spatha lepiej nadawała się dla jazdy oraz walki w szyku luźniejszym. Popularny pogląd jakoby szermierka nią była niemożliwa jest całkowicie mylny i opiera się na doświadczeniach ze współczesnej szermierki sportowej mającej całkiem inne cele niż walka na śmierć i życie w warunkach bitewnych.

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy – miecz prosty może być tylko obosieczny – jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od rodzaju, miecz trzymany był jedną ręką lub dwoma rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Szermierka spathą opierała się o wykorzystanie szybkich i silnych uderzeń zadawanych we wszystkich kierunkach. Dla kawalerzysty walczącego przeciw piechocie ten styl szermierki był bardziej odpowiedni niż szybkie, skryte pchnięcia gladiusem. Uderzenia spathą pozwalały złamać broń drzewcową, obcinać kończyny lub też ogłuszyć przeciwnika nawet wtedy, gdy nie przerąbało się hełmu. Sposób zadawania uderzeń i wyważenie spathy pozwala przypuszczać, że dawała użytkownikom dużą przewagę nad żołnierzem piechoty uzbrojonym w krótki miecz, stwarzała też większe szanse w starciu wręcz przeciw broni drzewcowej. Charakterystyczna rękojeść dawała solidne podparcie dla nadgarstka i pewny uchwyt, co sugeruje bardzo dynamiczny i agresywny sposób walki, zaś cechy wyważenia pozwalają przypuszczać, że celem szermierczym było rozstrzygnięcie starcia pierwszym lub drugim uderzeniem. Obosieczna prosta głownia sprzyja silnym ciosom we wszystkich kierunkach.

Bellona – dom wydawniczy, specjalizujący się w literaturze historycznej oraz militarnej. W jego ofercie znajdują się także kryminały, powieści historyczne i fantastyczne, oraz albumy, kalendarze, bajki i inna literatura dziecięca i wszelkiego rodzaju poradniki pomocne w życiu codziennym.Głownia, brzeszczot, (z niem.) klinga, (staropol.) żelazo – jedna z dwu podstawowych części każdej broni białej, drugą częścią jest rękojeść. Głownia jest zasadniczą (główną – stąd etymologia), roboczą częścią broni tego typu. Służy do zadawania i odparowywania ciosów. Stanowi przeważającą większość długości i masy całego narzędzia lub broni. Jest to wydłużona płaska część, prosta lub lekko zakrzywiona, najczęściej metalowa, której jedna lub obie krawędzie są ostre. Również koniec głowni jest ostry. Przy określaniu obszarów całego narzędzia mówi się, że głownia biegnie od rękojeści w dół. Głownia jest tylko częścią większego elementu, którego początek wnika w rękojeść, lub może stanowić jednocześnie także zasadniczą część rękojeści. Często między głownią a rękojeścią znajduje się jelec.

Doświadczenia z rekonstrukcją walki konnej przeprowadzone przez Wojciecha Zabłockiego w latach 80. XX wieku wykazały, że starcie kawalerzystów w galopie nie daje czasu na wymianę ciosów dłuższą niż jedno, najwyżej dwa uderzenia. W warunkach bitwy nie było zaś możliwości powtórzenia ataku. Zatem to, co dla wielu teoretyków wydaje się słabością spathy czy podobnych wczesnych form miecza, było tak naprawdę doskonałym dostosowaniem do warunków pola walki.

Szermierka (dawniej zwana fechtunkiem) – w szerszym sensie sztuka, praktyka władania bronią białą; w węższym sensie jej sportowa forma czyli dyscyplina sportowa, jeden ze sportów walki. Szermierka sportowa jest dyscypliną olimpijską (turnieje indywidualne i drużynowe) od 1896 roku, jedną z czterech dyscyplin sportowych (obok gimnastyki sportowej, lekkoatletyki i pływania), które były do tej pory rozgrywane na wszystkich nowożytnych igrzyskach olimpijskich. Szermiercza konkurencja szpady jest także jedną z konkurencji w pięcioboju nowoczesnym.Jelec – zwany także gardą, element broni białej służący do zabezpieczania ręki użytkownika przed ześlizgiwaniem się palców z rękojeści na głownię i do blokowania ciosów przeciwnika. Czasem terminem "jelec" lub "jelce" określano także całą rękojeść. Jelec miał różną formę w zależności od broni, na jakiej występował, i od rodzaju szermierki, do jakiej broń była wykorzystywana.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Juraj Hradský, Pavel Habáň, Czar broni białej, Zbigniew Mazurek (tłum.), Pavol Pevný (ilust.), Warszawa: Bellona, 2001, ISBN 83-11-09254-0, OCLC 297541669.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Wojciech Zabłocki (ur. 6 grudnia 1930 w Warszawie) – polski architekt, szermierz (olimpijczyk), znawca architektury sportowej, wykładowca w Instytucie Architektury Politechniki Łódzkiej i na Wydziale Architektury WSEiZ w Warszawie. Mąż aktorki, Aliny Janowskiej oraz ojciec poety i reżysera, Michała Zabłockiego.
    Piechota (lub infanteria) – wojsko walczące pieszo. Dawniej przemieszczało się pieszo, dzisiaj wykorzystuje inne środki transportu. Znane i wykorzystywane od starożytności do czasów współczesnych jako jeden z podstawowych składników armii. Piechota zawsze walczyła w najbliższej odległości wroga.
    Scutum (łac. tarcza) - tarcza piechoty rzymskiej. Duża (wymiary ok. 120 cm wysokości, 100 cm szerokości, do 19 mm grubości) i lekko wypukła. Jej kształt ewoluował od owalu (Republika) do prostokąta (Cesarstwo). Jej wprowadzenie było przypisywane legendarnemu Markowi Furiuszowi Kamillusowi. Spośród wyposażenia legionistów rzymskich była najbardziej wyróżniającym się elementem i stanowiła ich główne uzbrojenie ochronne. Piechurzy podczas walki nosili ją na lewej ręce, w marszu zawieszali ją na plecach za pomocą rzemienia.
    Rękojeść - część ręcznego narzędzia, przyrządu, instrumentu, broni ręcznej itp. służąca do uchwycenia i pewnego trzymania całą dłonią w celu posługiwania się danym urządzeniem. Rękojeści powinny być ergonomiczne, tzn. ich kształt winien odpowiadać anatomicznej budowie dłoni przewidywanego użytkownika danego urządzenia, oraz charakteru wykonywanych czynności, mogą być również wzbogacone o dodatkowe elementy, jak urządzenia sterujące czy osłony.
    Armia rzymska – armia starożytnego Rzymu. Siły zbrojne, które pozwoliły mu zdobyć, a potem utrzymać dominację w świecie antycznym. Taką rolę spełniała w republice oraz w okresie cesarstwa.
    Cesarstwo rzymskie – starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego, powstałe z przekształcenia republiki rzymskiej w system monarchiczny. Przyjmuje się, że początkiem cesarstwa był rok 27 p.n.e., kiedy Gajusz Oktawiusz otrzymał od senatu tytuł augusta (wywyższony przez bogów). Potwierdzało to pozycję Oktawiana jako najważniejszej osoby w państwie i przyniosło definitywny koniec republice rzymskiej.
    Republika rzymska – państwo powstałe w starożytnym Rzymie, istniejące w latach 509 p.n.e.–27 p.n.e., które rozwinęło się z niewielkiego, monarchicznego państwa-miasta Lacjum w środkowej części Półwyspu Apenińskiego do największej potęgi świata antycznego kontrolującej cały basen Morza Śródziemnego, by następnie przekształcić się w cesarstwo rzymskie.

    Reklama