Sok trzustkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przewód trzustkowy i jego ujście do dwunastnicy

Sok trzustkowy – przeźroczysta, bezbarwna, płynna wydzielina zewnątrzwydzielniczej (gruczołowej) części trzustki, jeden z soków trawiennych. Jego podstawową rolą jest trawienie składników pokarmowych: białek, węglowodanów i tłuszczów (przy udziale żółci). Trawienie odbywa się za pomocą obecnych w wydzielinie trzustki enzymów trawiennych. Z uwagi na swój zasadowy charakter (pH 7,1–8,4), neutralizuje kwaśną treść pokarmową dostającą się z żołądka do dwunastnicy, co zapewnia optymalne pH dla działania enzymów.

Proenzym, dawna nazwa zymogen, preenzym, enzymogen – nieaktywny prekursor enzymu, wymagający do uaktywnienia jakiejś nieodwracalnej zmiany (np. proteolizy fragmentu cząsteczki przesłaniającej centrum aktywne enzymu). Przykładami proenzymów są:Cholecystokinina (CCK, dawniej znana również jako pankreozymina; ATC: V04 CK02) – rodzina hormonów peptydowych, działających w obrębie układu pokarmowego oraz ośrodkowego układu nerwowego.

W ciągu doby trzustka produkuje ok. 2 litrów soku trzustkowego. W okresie pomiędzy posiłkami wydzielanie wynosi ok. 0,2–0,3 ml/min, ale w wyniku bodźców stymulujących może wzrosnąć do ponad 3 ml/min. Dostaje się on do dwunastnicy przez przewód trzustkowy główny (Wirsunga) i dodatkowy (Santoriniego). Wydzielanie soku trzustkowego pozostaje pod kontrolą mechanizmów hormonalno-nerwowych. Dwa najważniejsze hormony mające wpływ na regulację jego produkcji to sekretyna i cholecystokinina. Ważnym bodźcem do ich wydzielania jest przedostanie się do dwunastnicy kwaśnej treści żołądka pH poniżej 4,5–5. Część przywspółczulna autonomicznego układu nerwowego, przede wszystkim za pomocą nerwu błędnego także wpływa na wydzielanie trzustkowe i koordynację mechanizmów trawienia na różnych piętrach przewodu pokarmowego.

Sok żołądkowy – jeden z soków trawiennych, który jest wydzieliną gruczołów trawiennych znajdujących się w błonie śluzowej żołądka. Płyn bezbarwny, przezroczysty, o kwaśnym odczynie.Lipaza trzustkowa (EC 3.1.1.3) – enzym odpowiedzialny za hydrolizę triglicerydów do di-, monoglicerydów i kwasów tłuszczowych.

Amylaza i lipaza są produkowane w postaci aktywnej, ale enzymy proteolityczne – jako nieczynne proenzymy, które ulegają uczynnieniu dopiero w świetle jelita. Patologiczne uczynnienie tych enzymów jeszcze w obrębie trzustki prowadzi do ciężkiej, niekiedy śmiertelnej choroby – ostrego zapalenia trzustki.

Chymotrypsyna - proteolityczny enzym trawienny, produkowany przez trzustkę (jako proenzym chymotrypsynogen) i wchodzący w skład soku trzustkowego. Zostaje uczynniony przez trypsynę. Wykazuje maksimum aktywności przy pH 8-9. Od trypsyny odróżnia go to, że nie powoduje krzepnięcia krwi.Kwas moczowy (2,6,8-trioksypuryna) – organiczny związek chemiczny, pochodna puryny. Tworzy białe kryształy trudno rozpuszczalne w wodzie. Kryształy kwasu moczowego w temperaturze 400 °C rozkładają się, wydzielając cyjanowodór. Łatwo ulega tautomerii keto-enolowej.

Skład[ | edytuj kod]

Składa się przede wszystkim z wody, wodorowęglanów, elektrolitów oraz enzymów trawiennych (niektóre w postaci nieaktywnych proenzymów):

  • lipaza trzustkowa
  • α-amylaza
  • trypsyna
  • chymotrypsyna A i B
  • nukleazy
  • elastaza
  • karboksypeptydazy A i B
  • fosfolipaza A i B
  • esterazy (np. esteraza cholesterolu)
  • Sok trzustkowy zawiera także:

  • wodę
  • wodorowęglany
  • jony sodowe, potasowe, wapniowe, magnezowe
  • niewielkie ilości mocznika, kwasu moczowego
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • sok żołądkowy
  • sok jelitowy
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Gastroenterologia Nettera t. 2. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 548–550. ISBN 978-83-7609-185-3.
  • Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

    Żołądek (łac. ventriculus, stomachus, gr. gaster) – narząd stanowiący część przewodu pokarmowego, którego zasadniczą rolą jest trawienie zawartych w pokarmie białek (nie zachodzi trawienie tłuszczów, a trawienie cukrów jest wręcz hamowane przez niskie pH żołądka). Żołądek wydziela sok żołądkowy zawierający enzymy trawienne:Żółć (łac. bilis lub fel, gr. chole) – płynna wydzielina wątroby, jedna z substancji wspomagających soki trawienne.




    Warto wiedzieć że... beta

    Mocznik (karbamid, E927b), CO(NH2)2 – organiczny związek chemiczny, diamid kwasu węglowego. W wyniku kondensacji podczas ogrzewania tworzy biuret.
    Trypsyna (EC 3.4.21.4) – enzym trawienny wytwarzany przez część zewnątrzwydzielniczą trzustki. Jest wydzielany w postaci proenzymu - trypsynogenu, który wchodzi w skład soku trzustkowego. W dwunastnicy pod wpływem niewielkich nawet ilości innego enzymu - enterokinazy dochodzi do aktywacji trypsynogenu. Dzięki autokatalitycznej zdolności trypsyny szybko dochodzi do pełnego uczynnienia wydzielonego trypsynogenu.
    Dwunastnica (łac. duodenum) – u człowieka rurowaty narząd długości 25–30 cm, wychodzący z żołądka i stanowiący początkowy odcinek jelita cienkiego. Początkowy odcinek dwunastnicy łączy się z odźwiernikiem żołądka, końcowy przechodzi w jelito czcze. Dwunastnica leży na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego. W kształcie przypomina literę C, a raczej podkowę zwróconą wypukłą częścią ku stronie prawej, wklęsły obwód obejmuje głowę trzustki. Do zstępującego odcinka dwunastnicy uchodzą wspólnie przewód żółciowy i przewód trzustkowy. Długość dwunastnicy w IV w p.n.e Herofilus określił na 12 szerokości palców, stąd nazwa tego odcinka jelita.
    Tłuszcze – zwyczajowa nazwa grupy lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych, głównie triacylogliceroli. Reszty kwasowe występujące w cząsteczkach tłuszczów zawierają zwykle od 12 do 18 atomów węgla.
    Amylazy, diastazy (EC 3.2.1) – grupa enzymów zaliczanych do hydrolaz, rozkładających skrobię i inne polisacharydy. Występują w soku trzustkowym (amylaza trzustkowa) i w ślinie (amylaza ślinowa). Amylazy są także syntezowane w owocach wielu roślin podczas dojrzewania (powoduje to, że stają się one słodsze) oraz podczas kiełkowania ziaren zbóż. Amylaza z ziaren ma istotne znaczenie przy produkcji słodu.
    Sok jelitowy – sok trawienny składający się ze złuszczonych komórek nabłonka jelitowego oraz roztworu izotonicznego zawierającego enzymy trawienne takie jak proteazy rozkładające białka i oligopeptydy na aminokwasy.
    Estrazy (EC 3.1) - to ogólne określenie na grupę enzymów (hydrolaz) rozkładających wiązania estrowe w cząsteczkach tłuszczów przy udziale wody czyli po prostu trawiące tłuszcze.

    Reklama