Sojombo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Sojombo (pismo))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Imię Bogdo Dzanabadzara, twórcy sojombo, zapisane w tym piśmie

Pismo sojombo (mong. Соёмбо бичг, Sojombo biczg) – pismo sylabiczne wymyślone w 1686 przez Bogdo Dzanabadzara, służące do zapisywania języka mongolskiego.

Cyrylica – pismo alfabetyczne służące do zapisu języków wschodniosłowiańskich, większości południowosłowiańskich i innych. Nazwa nawiązuje do apostoła Słowian – św. Cyryla, który wspólnie ze św. Metodym, prowadząc misję wielkomorawską wśród Słowian zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański. Do zapisu tego języka zostały stworzone dwa alfabety – głagolica i później cyrylica (pismo uproszczone na bazie dużego alfabetu greckiego – majuskuły oraz głagolicy, z której zostały przeniesione niektóre litery).Pismo – system umownych znaków, za pomocą których przedstawiany jest język mówiony. Jako jeden z ludzkich wynalazków intelektualnych jest środkiem porozumiewania się oraz odzwierciedleniem mowy i myśli. Zanim powstało pismo, do przekazywania mowy służyły obrazki, różne środki mnemotechniczne oraz zrozumiałe dla danej społeczności, przedtem uzgodnione i odpowiednio spreparowane, symbole. Pismo ewoluowało od najstarszego stadium – piktografii, poprzez ideografię, pismo analityczne, aż do najmłodszego – pisma fonetycznego.

Powstanie[ | edytuj kod]

Pismo sojombo jest czwartym z kolei mongolskim pismem. Zostało wynalezione zaledwie 40 lat po wynalezieniu trzeciego mongolskiego alfabetu, todo.

Legenda mówi, że dżawdzandamba (przywódca religijny Mongolii) Bogdo Dzanabadzar pewnej nocy ujrzał na niebie świetliste znaki. Szybko narysował je, a następnego ranka spojrzał na to, co napisał, i stwierdził, że znaki te są podobne do znaków pisma używanych w Indiach. Z zapisanych znaków Dzanabadzar stworzył swój własny alfabet, który nazwał sojombo od nepalskiego słowa swayyambah, które oznacza „stworzone samo z siebie”. W rzeczywistości Dzanabadzar przy tworzeniu alfabetu sojombo wzorował się na piśmie dewanagari, używanym w Indiach. Początkowo większość znaków zapożyczył z indyjskiego pisma lantsa, i zmodyfikował je, zapożyczając elementy z tradycyjnego pisma mongolskiego oraz z archaicznego alfabetu orchońskiego.

Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.Alfabet (nazwa pochodzi od starogreckich nazw pierwszych liter alfabetu: alfa i beta) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów).


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Godło Mongolii zostało przyjęte w 1992 roku, kiedy w związku ze zmianą nazwy państwa z Mongolska Republika Ludowa na Mongolia zmieniono symbole państwowe.
Język nepalski, nepali (dawne nazwy: gorkhali, khas kura) – język z grupy indoaryjskiej, z rodziny języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 17 mln ludzi – w tym ok. 11 mln (spis z 2001 r.) to mieszkańcy Nepalu (reszta to m.in. mieszkańcy północnych Indii – przede wszystkim okolic Dardżylingu) i Sikkimu.
Unicode – komputerowy zestaw znaków mający w zamierzeniu obejmować wszystkie pisma używane na świecie. Definiują go dwa standardy – Unicode oraz ISO 10646. Znaki obu standardów są identyczne. Standardy te różnią się w drobnych kwestiach, m.in. Unicode określa sposób składu.
Randźana, lantsa - alfabet sylabiczny wywodzący się ze starożytnego indyjskiego pisma brahmi, używany tradycyjnie do zapisywania języka newari w Nepalu, niekiedy także sanskrytu. Obecnie język newari stosuje pismo dewanagari, randźana wyszła z użycia w połowie XX w., lecz dokonuje się wysiłków w Nepalu, by zachować znajomość tego alfabetu. Jest używane raczej jako pismo ozdobne, w napisach, szyldach, do zapisywania mantr itd.
Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva "bóg" + nagari) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.
Todo biczig (pismo kałmucko-ojrackie, dosł. "jasne pismo") – system pisma, używany do zapisu języka kałmuckiego, stworzony w połowie XVII w przez mnicha buddyjskiego o nazwisku Zaja Pandita Oktorguin Dalai. Został zaadaptowany z klasycznego pisma mongolskiego. Wcześniej język kałmucki był zapisywany pismem ujgurskim. Todo biczig jest nadal używane w Chinach, natomiast Kałmucy zamieszkujący Rosję od 1924 roku posługują się cyrylicą.
Dżawdzandamba, Dżebdzun Damba, Dżebcun-damba (mong.: Жавзандамба, tyb.: རྗེ་བཙུན་དམ་པ་, Wylie: rje btsun dam pa, ZWPY: Jetsun Dampa, wym. Dziecün Dampa) – najwyższa rangą linia duchowych zwierzchników tulku buddyzmu tybetańskiego Mongolii. Przynależą oni do tradycji gelug. Dżawdzandambowie mianowani są tytułem chutuchty (protektora buddyzmu tybetańskiego; mong. хутагт, chutagt) z ramienia dalajlamów. Tulkowie ci są trzecimi w hierarchii gelug lamami buddyjskimi zaraz po dalajlamach i panczenlamach. W roku 1740 władcy dynastii Qing ustalili, że odnajdywanie następnych dżawdzandambów może następować jedynie w granicach Tybetu.

Reklama