Socjalizm naukowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Socjalizm naukowy – jedna z trzech części składowych marksizmu, głosząca, że socjalizm stanowi konieczne stadium rozwoju społecznego.

Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.Socjalizm jako zorganizowany ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych rozpoczął się wraz z rozwojem utopijnego socjalizmu na początku XIX wieku, następnie był ściśle powiązany z założoną w 1876 Socjalistyczną Partią Pracy, i założoną w 1901, Socjalistyczną Partią Ameryki. Partii Socjalistycznej w całej historii działalności udało się wystawić setki kandydatów na różne stanowiska w całym kraju, lecz w wyniku surowych represji rządowych ostatecznie podupadła w 1920. Socjalistyczna Partia Pracy nie odnotowała sukcesów zbliżonych do Partii Socjalistycznej, ale udało się jej działać do końca XX wieku.

Karol Marks i Fryderyk Engels ukuli ten termin, aby zdystansować się od tzw. socjalizmu utopijnego (tym mianem zwykło się określać nurty socjalizmu, które pojawiły się w pierwszej połowie XIX wieku). Autorzy ci, spoglądając z wyższością na próby poprzedników, chcieli w ten sposób eksponować „naukowość” własnej koncepcji.

Walka klas – pojęcie utworzone przez François Guizota, francuskiego polityka XIX wieku, zaadaptowane przez Karola Marksa.Grigorij Jeruchimowicz Glezerman (ros. Григо́рий Ерухи́мович Глезерма́н; ur. 13 stycznia 1907 w Twerze, zm. 30 maja 1980 w Moskwie) – radziecki filozof, uhonorowany tytułem „Zasłużony Działacz Nauki RFSRR”. W latach 1926–1930 studiował na Wydziale Ekonomicznym Moskiewskiego Instytutu Gospodarki Narodowej im. Gieorgija Plechanowa, następnie był wykładowcą filozofii.
.mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

Socjalizm utopijny ... nie umiał wyjaśnić istoty niewolnictwa najemnego przy kapitalizmie, ani odkryć praw jego rozwoju, ani znaleźć tej siły społecznej, która zdolna jest stać się twórcą nowego społeczeństwa.

Poznańska szkoła metodologiczna (szkoła poznańska)- polski nurt marksizmu który odrzucał tzw. "humanistyczną interpretację marksizmu" starając się inkorporować do filozofii marksistowskiej elementy pozytywizmu i osiągnięcia szkoły lwowsko-warszawskiej. Szkoła poznańska koncentrowała się na zagadnieniach epistemologicznych i metodologicznych - w obręb jej zainteresowań wchodziła jednak przede wszystkim epistemologia historyczna, metodologia nauk humanistycznych i filozoficzne podstawy humanistyki (rozpatrywane z punktu widzenia marksizmu za pomocą metod analitycznych). Obok filozofów "szkoła poznańska" objęła więc także wielu historyków i metodologów historii. Do rozwoju filozofii analitycznej w UAM przyczynił się Kazimierz Ajdukiewicz. Główni reprezentanci szkoły byli jego sukcesorami - należeli do nich Jerzy Giedymin, Jerzy Kmita, Leszek Nowak i Jerzy Topolski.W ujęciu Karola Marksa klasa społeczna przechodzi dwie fazy kształtowania, nazywane "klasą w sobie" i "klasą dla siebie".
Włodzimierz Lenin, Trzy źródła i trzy części składowe marksizmu

Podstawowa cecha charakterystyczna marksistowskiego socjalizmu naukowego polega na tym, że opiera się on nie na pobożnych życzeniach, lecz na zrozumieniu prawidłowości rozwoju społecznego. Konieczność przekształcenia społeczeństwa kapitalistycznego w socjalistyczne Marks wyprowadził nie z jakichś utopijnych założeń, lecz z obiektywnych praw rozwoju społeczeństwa kapitalistycznego. W miejsce marzeń utopistów pojawiła się nauka o społeczeństwie komunistycznym, do którego siłą konieczności prowadzą prawa historii, obiektywny proces rozwoju sił wytwórczych i stosunków produkcji, proces rozwoju walki klasowej. Marksizm nie tylko uzasadnił nieuchronność zastąpienia kapitalizmu przez socjalizm, lecz także wskazał na siłę społeczną mogącą to zadanie wykonać.

Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Socjalizm dhāmmiczny – nazwa wizji "Oświeconego Społeczeństwa" ("Społeczeństwa Nibbany") stworzonej przez tajskiego mnicha bhikkhu Buddhadasę w latach 70., także twórcy szkoły buddyjskiej Suan Mokkh.

Główną rzeczą w nauce Marksa jest wyjaśnienie światowej roli historycznej proletariatu, jako twórcy społeczeństwa socjalistycznego.

Włodzimierz Lenin, Losy historyczne nauki Karola Marksa

Engels pisał, iż socjalizm naukowy nie jest niczym innym, jak odzwierciedleniem w myśleniu ludzkim konfliktu między nowymi siłami wytwórczymi a kapitalistycznymi stosunkami produkcji, odzwierciedleniem w umysłach robotników, którzy cierpią wskutek tego konfliktu.

Syjonizm socjalistyczny (hebr. ציונות סוציאליסטית, tsionut sotsialistit), inaczej syjonizm pracy – główny nurt lewego skrzydła ruchu syjonistycznego. Przez wiele lat był główną tendencją w całym ruchu, jako ideologia dominująca w wielu organizacjach syjonistycznych. W przeciwieństwie do tzw. "syjonizmu politycznego", stworzonego przez Theodora Herzla i popieranego przez Chaima Weizmanna, syjonizm socjalistyczny odrzucał twierdzenie, iż państwo żydowskie może powstać w wyniku nakłonienia do jego powołania społeczności międzynarodowej lub mocarstwa takiego jak Wielka Brytania, Niemcy czy Imperium osmańskie. Nurt ten postulował stworzenie państwa poprzez konstrukcję postępowego żydowskiego społeczeństwa żyjącego w wiejskich kibucach i moszawach, w którym znaczną rolę odgrywałby także miejski proletariat.Materializm historyczny — marksistowska teoria, będąca zastosowaniem materializmu dialektycznego na obszarze historii i nauk społecznych. Według materializmu historycznego, stosunki ludzi w procesie produkcji są stosunkami podstawowymi i pierwotnymi, określającymi wszystkie inne stosunki społeczne, a mianowicie: stosunki polityczne i ideologiczne.

Według niektórych historyków, wszystkie odmiany socjalizmu zawierają w sobie zarówno pierwiastki naukowe, jak i utopijne.

W latach 60. XX wieku teoria socjalizmu naukowego została przekształcona przez ideologów radzieckich w dyscyplinę naukowego komunizmu.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Lenin Trzy źródła i trzy części składowe Marksizmu ↓.
  2. Lenin Karol Marks (Krótki szkic biograficzny wraz z wykładem marksizmu) ↓.
  3. socjalizm naukowy – Poradnia językowa PWN, Słownik języka polskiego PWN [dostęp 2020-08-25].
  4. dr Michał Urbańczyk: Socjalizm i komunizm. Marksistowska teoria państwa jako elementu panowania klasowego (pol.). W: Współczesne ideologie polityczne. Zajęcia nr 4 [on-line]. Katedra Doktryn Polityczno-Prawnych i Filozofii WPiA UAM. [dostęp 2020-08-25].
  5. Lenin Trzy źródła i trzy części składowe Marksizmu ↓, s. 50.
  6. Bielakow i in. 1964 ↓, s. 315.
  7. Afanasjew i in. 1978 ↓, s. 34.
  8. Bielakow i in. 1964 ↓, s. 269.
  9. Afanasjew i in. 1978 ↓, s. 36.
  10. Włodzimierz Lenin. Losy historyczne nauki Karola Marksa (Po raz pierwszy opublikowane w gazecie "Prawda" Nr. 50, 1 marca, 1913 r.)
  11. Bielakow i in. 1964 ↓, s. 179.
  12. Stanisław Filipowicz: Historia myśli polityczno-prawnej. Gdańsk: Arche, 2006, s. 293. ISBN 83-88445-44-8.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Wiktor Afanasjew, Karen Brutenc, Fiodor Burłackij, Grigorij Glezerman, Jurij Krasin, i in.: Naukowy komunizm. Pod redakcją Piotra Fiedosiejewa, tł. Mirosław Skwiecińskii. Wyd. II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1978.
  • Aleksiej Bielakow, Fiodor Burłacki, Jurij Melwil, Abram Milejkowski, Sołomon Wygodzki, i in.: Podstawy marksizmu-leninizmu : podręcznik (Tyt. oryg.: Osnovy marksizma-leninizma). Pod redakcją Otto Kuusinena, tłumacz Regina Hekker i in.. Wyd. IV na podstawie II wydania rosyjskiego. Warszawa: Książka i Wiedza, 1964. (pol.)
  • W.I. Lenin: Trzy źródła i trzy części składowe Marksizmu. W: Włodzimierz Lenin: Karol Marks (Krótki szkic biograficzny wraz z wykładem marksizmu); Trzy źródła i trzy części składowe Marksizmu. Wstępem opatrzył Stanisław Rainko. Warszawa: Książka i Wiedza, 1979, s. 45-52, seria: Popularna biblioteka klasyków marksizmu-leninizmu.
  • W.I. Lenin: Karol Marks (Krótki szkic biograficzny wraz z wykładem marksizmu). W: Włodzimierz Lenin: Karol Marks (Krótki szkic biograficzny wraz z wykładem marksizmu); Trzy źródła i trzy części składowe Marksizmu. Wstępem opatrzył Stanisław Rainko. Warszawa: Książka i Wiedza, 1979, s. 1-44, seria: Popularna biblioteka klasyków marksizmu-leninizmu.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Albert Weisbord: XVII. SCIENTIFIC SOCIALISM. W: Albert Weisbord: The Conquest of Power. New York: Covici-Friede, 1937.
  • Socjalizm rynkowy jest systemem politycznym, w którym łączy się własność publiczną z mechanizmem rynkowym, a więc środki produkcji są albo własnością publiczną albo są wspólnie posiadane i eksploatowane w celach zarobkowych w gospodarce rynkowej. Wypracowany w ten sposób zysk stanowi bezpośrednie źródło dochodów pracowników lub jest źródłem finansów publicznych.Leninizm, czasem określany jako marksizm-leninizm (ros. марксизм-ленинизм) lub bolszewizm, to doktryna polityczna i ekonomiczna, powstała na bazie wcześniej istniejącego marksizmu, którego filozoficznym źródłem był materializm dialektyczny opracowany przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa.




    Warto wiedzieć że... beta

    Socjalliberalizm (liberalizm socjalny, w USA nazywany jako nowoczesny liberalizm, w Wielkiej Brytanii nazywany jako nowy liberalizm, a w Niemczech jako lewicowy liberalizm) – zdefiniowana przez Leonarda T. Hobhouse’a doktryna polityczna, głosząca wolność społeczną przy jednoczesnym zachowaniu pewnego stopnia interwencjonizmu państwowego w mechanizmy wolnego rynku (aby dać zabezpieczenie socjalne najbiedniejszym) oraz dopuszczeniu możliwości posiadania przez państwo przedsiębiorstw użyteczności publicznej.
    Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka) - międzynarodowa organizacja robotnicza założona 28 września 1864 roku w Londynie. Jej założycielami było 20 osób, m.in.: Henri Tolain, Friedrick Lessner, Hermann Jung, Karl Schapper, Konstanty Bobczyński, Ludwig Wolff. Za cel stawiała sobie koordynację działalności organizacji robotniczych z różnych krajów świata, miejsce wymiany doświadczeń i poglądów organizacji socjalistycznych oraz pomoc dla strajkujących i walczących o prawa robotnicze. Była forum, gdzie ścierały się osoby o bardzo zróżnicowanych poglądach od radykalnych działaczy anarchistycznych i komunistycznych do utopijnych socjalistów i umiarkowanych socjaldemokratów. Pierwszym przewodniczącym był Karol Marks a pierwszą siedzibą Londyn. Następnie siedziba została przeniesiona do Nowego Jorku.
    Socjalizm utopijny – ideologia mająca na celu zniesienie własności prywatnej jako źródła wyzysku i zamianę dotychczasowych stosunków wspólnotą majątkową i równością wszystkich obywateli.
    August Ferdinand Bebel (ur. 22 lutego 1840, zm. 13 sierpnia 1913), jeden z założycieli i wieloletni przywódca niemieckiej socjaldemokracji.
    Kapitał: krytyka ekonomii politycznej (niem. Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie) – główne dzieło Karla Marksa, w którym dał on wykład podstaw swych poglądów ekonomicznych i zaznaczył główne rysy krytyki współczesnego mu społeczeństwa oraz kapitalistycznego sposobu produkcji i jego następstw.
    Lew Dawidowicz Trocki, właśc. Лейба Давидович Бронштейн, Lejba Dawidowicz Bronsztejn (ur. 7 listopada [26 października st.st.] 1879 w Janówce w guberni chersońskiej, zm. 21 sierpnia 1940 w Meksyku) – rewolucjonista rosyjski, jeden z twórców i przywódców RFSRR i ZSRR. Przewodniczący Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego w Piotrogrodzie w czasie rewolucji październikowej, członek Biura Politycznego RKP(b) i WKP(b), komisarz ludowy spraw zagranicznych RFSRR, następnie komisarz ludowy wojny i marynarki wojennej w rządzie RFSRR i ZSRR (do 1925). Konkurent Józefa Stalina do objęcia władzy po śmierci Włodzimierza Lenina. L. Trocki został zamordowany z polecenia J. Stalina, Sekretarza Generalnego WKP(b).
    Awangarda klasy – pojęcie wywodzące się z teorii klas, myśli społecznej marksizmu. Jest to według tej teorii przodująca część danej klasy społecznej, jej siła kierownicza.

    Reklama