Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec (niem. Sozialdemokratische Partei Deutschlands, SPD) – najstarsza z działających w Niemczech partia polityczna, zarazem jedna z najstarszych i największych partii politycznych na świecie (w 2013 r. obchodziła 150. rocznicę utworzenia). Z liczbą ponad 500 tys. członków jest najliczniejszą partią współczesnych Niemiec. Założona w 1863 r., do 1891 r. działała pod nazwą Socjalistyczna Partia Robotnicza (SAP). Założenia i program polityczny oparte są na ideałach socjaldemokratycznych i neoliberalnych (szczególnie za rządów kanclerza Gerharda Schrödera). Członkowie partii, którzy nie ukończyli 35. roku życia, skupiają się w organizacji Jusos (Jungsozialisten in der SPD).

Neoliberalizm (ang. neoliberalism) - nurt w historii myśli ekonomicznej, poddający krytyce dominujące od czasu wielkiego kryzysu teorie keynesowskie, postulujący powrót do zasad wolnego rynku i ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę.Hermann Müller (ur. 18 maja 1876 w Mannheim, zm. 20 marca 1931 w Berlinie) – polityk niemiecki (SPD), w latach 1919-1920 minister spraw zagranicznych Republiki Weimarskiej i dwukrotnie (1920, 1928-1930) kanclerz Rzeszy.

Spis treści

  • 1 Profil partii
  • 1.1 Program
  • 1.2 Równouprawnienie w partii
  • 1.3 Członkostwo
  • 2 Struktura i działacze
  • 2.1 Aktualne prezydium SPD
  • 2.2 Liderzy SPD przed I wojną światową
  • 2.3 Przewodniczący SPD
  • 2.4 Kanclerze Niemiec z SPD
  • 2.5 Prezydenci Federalni z SPD
  • 3 Historia partii
  • 3.1 Geneza
  • 3.2 Pre-republika (1863–1918)
  • 3.2.1 Utworzenie partii, okres represji
  • 3.2.2 Działania w samorządzie i parlamencie
  • 3.2.3 Podział frakcyjny, I wojna światowa
  • 3.2.4 Rewolucja
  • 3.3 Pierwszy rząd SPD
  • 3.4 Republika Weimarska (1918–1933)
  • 3.4.1 Walka z nazistami
  • 3.5 Okres nazizmu (1933–1945)
  • 3.6 Po wojnie (1945–1949)
  • 3.6.1 W samorządach
  • 3.7 Zwrot w prawo
  • 3.8 Socjaldemokraci w Niemieckiej Republice Demokratycznej (1949–1989)
  • 3.9 Okres lat 60.
  • 3.9.1 Uczestnictwo w koalicji z prawicą
  • 3.10 Rządy socjaldemokratów – Brandt i Schmidt (1969–1982)
  • 3.11 Ponowna opozycja (1982–1998)
  • 3.12 Koalicja czerwono-zielona – Schröder (1998–2005)
  • 3.13 Druga wielka koalicja (2005–2009)
  • 3.14 W opozycji (2009–2013)
  • 3.15 Trzecia wielka koalicja (od 2013)
  • 4 Polityka międzynarodowa
  • 4.1 Pokojowe współistnienie
  • 4.2 Problemy Trzeciego Świata
  • 5 Struktury
  • 5.1 Liczebność
  • 5.2 Wyniki wyborcze
  • 5.3 Grupy partyjne
  • 6 Wyniki SPD w wyborach federalnych
  • 7 Prominentni członkowie
  • 7.1 Socjaldemokratyczni ministrowie w ostatnim rządzie
  • 7.2 Komisarze Europejscy
  • 7.3 Inni współcześni politycy SPD
  • 7.4 Inni dawni politycy SPD
  • 8 Poparcie
  • 9 Przypisy
  • 10 Linki zewnętrzne
  • Profil partii[ | edytuj kod]

    Program[ | edytuj kod]

    Willy-Brandt-Haus, siedziba SPD w Berlinie

    Aktualny program partii SPD został przyjęty w Hamburgu w 2007 roku i nazwany od tego miejsca programem hamburskim. Jako najstarsza niemiecka partia polityczna skupiająca wokół siebie robotników odwołuje się także do założeń z Bad Godesberg (program godesberski) z 1959 roku.

    Socjaldemokratyczna Partia Austrii (Sozialdemokratische Partei Österreichs – SPÖ) – jedna z największych austriackich partii politycznych, działająca od 1889 z przerwą w latach 1934-1945. Do 1934 nosiła nazwę Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Austrii (Sozialdemokratische Arbeiterpartei Österreichs – SDAPÖ), a w latach 1945-1991 Socjalistyczna Partia Austrii (Sozialistische Partei Österreichs – SPÖ).Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Jednym z najważniejszych założeń programowych SPD jest sprawiedliwość społeczna. Partia zakłada, że gospodarka narodowa powinna być wzmacniana przez państwo, a jej dobra powinny być sprawiedliwie rozdzielane, co przyczyni się do wzrostu zamożności całego społeczeństwa.

    Były kanclerz z SPD Gerhard Schröder w 2003 roku przedstawił społeczeństwu niemieckiemu plan reform gospodarczo-społecznych nazwanych Agenda 2010.

    Carlo Mierendorff, właściwie Carl Mierendorff (ur. 24 marca 1897 w Großenhain, zm. 4 grudnia 1943 w Lipsku) – niemiecki polityk (SPD), socjolog, ekonomista, opozycjonista antyhitlerowski w okresie III Rzeszy związany z Kręgiem z Krzyżowej. Otto Braun (ur. 28 stycznia 1872, zm. 15 grudnia 1955) – niemiecki polityk socjaldemokratyczny, trzykrotny premier Prus w okresie Republiki Weimarskiej. Był także ostatnią osobą faktycznie pełniącą tę funkcję.

    Agenda 2010 obejmowała cięcia w sferze bezpieczeństwa socjalnego (opieka zdrowotna, zasiłki dla bezrobotnych, system emerytalny), obniżkę podatków i zmniejszenie regulacji prawa pracy. Po wyborach w 2002 roku SPD zaczęła tracić poparcie. Agenda 2010, która zaczęła się jako program trzeciej drogi (wspólny projekt z Tonym Blairem i Billem Clintonem), stała się w oczach społeczeństwa procesem likwidacji państwa opiekuńczego.

    Socjalizm dhāmmiczny – nazwa wizji "Oświeconego Społeczeństwa" ("Społeczeństwa Nibbany") stworzonej przez tajskiego mnicha bhikkhu Buddhadasę w latach 70., także twórcy szkoły buddyjskiej Suan Mokkh.Sigmar Gabriel (ur. 12 września 1959 w Goslar) – niemiecki polityk należący do Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD), minister środowiska w rządzie Angeli Merkel od 2005 do 2009.

    Równouprawnienie w partii[ | edytuj kod]

    W celu wyrównania szans kobiet i mężczyzn w partii, w 1988 roku swoją działalność zapoczątkowała tak zwana Grupa Płciowa. Grupa ta zapowiedziała, że wszystkie oficjalne stanowiska partyjne oraz mandaty w parlamencie muszą być porozdzielane równo, po 50% dla każdej płci.

    Gustav Noske (ur. 9 lipca 1868 roku w Brandenburgu - zm. 30 listopada 1946 roku w Hanowerze) niemiecki działacz polityczny (SPD) i minister rządu Rzeszy. W latach 1919-20 był ministrem Reichswehry w rządzie Rzeszy – pierwszym ministrem obrony Republiki Weimarskiej.Wspólnota Europejska, WE (fr. Communauté Européenne, CE; ang. European Community, EC) – powołana do życia 1 stycznia 1958 na mocy traktatów rzymskich jako Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), a istniejąca do 30 listopada 2009 historyczna organizacja ponadnarodowa. Pierwszy filar Unii Europejskiej wraz z Europejską Wspólnotą Energii Atomowej (Euratom), a do 2002 również z Europejską Wspólnotą Węgla i Stali. W 1992 na podstawie traktatu z Maastricht zmieniono nazwę EWG na Wspólnota Europejska, miał to być wyraz pragnienia państw narodowych rozszerzenia współpracy na obszary inne niż tylko gospodarka.

    Podobną grupę utworzyła młodzieżówka SPD – Jusos. Zgodnie z rozporządzeniami Jusos, 10% mandatów w Bundestagu powinno być zarezerwowane dla młodszych członków partii, którzy nie ukończyli jeszcze 35 lat. Propozycja ta nie została przyjęta przez kongres partii.

    Członkostwo[ | edytuj kod]

    Socjaldemokratyczna Partia Niemiec ma obecnie 545 223 członków (stan na koniec września 2007). Ta liczba pokazuje, że SPD stanowi najsilniejszą partię obywatelską w Niemczech, przed Unią Chrześcijańsko-Demokratyczną (CDU) i Unią Chrześcijańsko-Społeczną (CSU). Członkiem SPD może zostać każdy, kto ukończył 14. rok życia i zadeklaruje swoje poparcie dla partii (nie może być członkiem żadnej innej partii politycznej). Oznacza to, że członkiem partii może zostać zarówno Niemiec, jak i obcokrajowiec, mieszkający w Niemczech. 43% członków SPD ma więcej niż 60 lat, 8% jest młodszych niż 35 lat. Trzy czwarte członków to mężczyźni. Blisko połowę stanowili pracownicy i robotnicy, 12% gospodynie domowe lub gospodarze, 11% – urzędnicy.

    Rewolucja listopadowa w 1918 (niem. Novemberrevolution) – całokształt wystąpień o charakterze rewolucyjnym w Niemczech, w roku 1918.Rewizjonizm (łac. revisio – ponowne widzenie) – dążenie do zmiany określonego stanu rzeczy, poglądów. Ponowne rozpatrywanie ustalonych wniosków, ocenianie faktów według innych kryteriów. Rewizjonizm danego zagadnienia następuje po pewnym czasie (najczęściej jedno lub więcej pokoleń).

    Struktura i działacze[ | edytuj kod]

    Aktualne prezydium SPD[ | edytuj kod]

  • Przewodniczący: wakat (od 3 czerwca 2019)
  • Zastępcy: Hannelore Kraft, Peer Steinbrück (od 2007)
  • Sekretarz Generalny: Hubertus Heil (od 2005)
  • Skarbnik: Barbara Hendricks
  • Liderzy SPD przed I wojną światową[ | edytuj kod]

  • August Bebel
  • Wilhelm Liebknecht
  • Karl Kautsky
  • Eduard Bernstein
  • Róża Luksemburg
  • Przewodniczący SPD[ | edytuj kod]

    W Cesarstwie Niemieckim oraz Republice Weimarskiej:

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Wybory parlamentarne w Niemczech odbyły się 18 września 2005 roku w 298 z 299 okręgów wyborczych. W okręgu nr 160 (Drezno I) wybory przeprowadzono dopiero 2 października z powodu śmierci kandydatki z partii NPD.
  • August Bebel oraz Paul Singer, 1892–1911
  • August Bebel oraz Hugo Haase, 1911–1913
  • Friedrich Ebert oraz Hugo Haase, 1913–1917,
  • Friedrich Ebert oraz Philipp Scheidemann, 1917–1919
  • Otto Wels oraz Hermann Müller, 1919–1931, po 1922 również Arthur Crispien
  • Otto Wels oraz Arthur Crispien, 1928–1931
  • Otto Wels, Arthur Crispien oraz Hans Vogel, 1931–1933
  • Na uchodźstwie:

    Szlezwik-Holsztyn (niem. Schleswig-Holstein, dolnoniem. Sleswig-Holsteen, fryz. Slaswik-Holstiinj, duń. Slesvig-Holsten) – najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec. Dawna nazwa w języku angielskim to Sleswick-Holsatia (obecnie używa się nazwy niemieckiej). Stolicą jest Kilonia (Kiel). Obecny premier Szlezwika-Holsztynu to Torsten Albig.Nelson Rolihlahla Mandela (wymowa xhosa: [xoˈli:ɬaɬa manˈde:la]; ur. 18 lipca 1918 w Mvezo, zm. 5 grudnia 2013 w Johannesburgu) – południowoafrykański polityk, prezydent Republiki Południowej Afryki w latach 1994–1999, jeden z przywódców ruchu przeciw apartheidowi, działacz na rzecz praw człowieka, mąż stanu, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. W Republice Południowej Afryki nazywany również „Madiba” (nazwa jednego z klanów ludu Xhosa), a także „tata”, co często rozpisywano jako: „Ojciec Narodu”. Był zarówno najstarszym (złożył urząd w wieku 81 lat), jak i najdłużej żyjącym prezydentem RPA (zmarł mając 95 lat).
  • Otto Wels oraz Hans Vogel, 1933–1939
  • Hans Vogel, 1939–1945
  • Po wojnie:

  • Otto Grotewohl przewodniczący Komitetu Centralnego, przewodniczący SPD w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec, po połączeniu się z KPD, utworzyły partię SED w 1946.
  • Kurt Schumacher, przewodniczący SPD w brytyjskiej strefie okupacyjnej Niemiec.
  • Przewodniczący w Niemczech Zachodnich:

  • Kurt Schumacher, 1946–1952
  • Erich Ollenhauer, 1952–1963
  • Willy Brandt, 1964–1987
  • Hans-Jochen Vogel, 1987–1991
  • Przewodniczący Partii Socjaldemokratycznej w NRD:

    Termin zjednoczenie Niemiec (niem. Deutsche Wiedervereinigung) – oznacza przyłączenie Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz Berlina Zachodniego do Republiki Federalnej Niemiec. Zjednoczenie Niemiec stało się faktem 3 października 1990 roku na mocy porozumienia zawartego 12 września podczas moskiewskiej konferencji dwa plus cztery. Układ ten podpisały obok NRD i RFN cztery dawne mocarstwa okupacyjne: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i Związek Radziecki.Socjalliberalizm (liberalizm socjalny, w USA nazywany jako nowoczesny liberalizm, w Wielkiej Brytanii nazywany jako nowy liberalizm, a w Niemczech jako lewicowy liberalizm) – zdefiniowana przez Leonarda T. Hobhouse’a doktryna polityczna, głosząca wolność społeczną przy jednoczesnym zachowaniu pewnego stopnia interwencjonizmu państwowego w mechanizmy wolnego rynku (aby dać zabezpieczenie socjalne najbiedniejszym) oraz dopuszczeniu możliwości posiadania przez państwo przedsiębiorstw użyteczności publicznej.
  • Ibrahim Böhme, 1989–1990
  • Markus Meckel, 1990, połączona z SPD z Niemiec Zachodnich w październiku 1990
  • Od Zjednoczenia Niemiec:

  • Hans-Jochen Vogel, 1990–1991
  • Björn Engholm, 1991–1993
  • Johannes Rau, 1993 (tymczasowo)
  • Rudolf Scharping, 1993–1995
  • Oskar Lafontaine, 1995–1999
  • Gerhard Schröder, 1999–2004
  • Franz Müntefering, 2004–2005
  • Matthias Platzeck, 2005–2006
  • Kurt Beck, 2006–2008
  • Franz Müntefering, 2008–2009
  • Sigmar Gabriel, 2009–2017
  • Martin Schulz, 2017–2018
  • Olaf Scholz, 2018 (p.o)
  • Andrea Nahles, 2018–2019
  • Malu Dreyer, Manuela Schwesig i Thorsten Schäfer-Gümbel 2019 (p.o)
  • Saskia Esken i Norbert Walter-Borjans od 2019
  • Kanclerze Niemiec z SPD[ | edytuj kod]

  • Friedrich Ebert 1918
  • Philipp Scheidemann 1919
  • Gustav Bauer 1919–1920
  • Hermann Müller 1920 oraz 1928–1930
  • Willy Brandt 1969–1974
  • Helmut Schmidt 1974–1982
  • Gerhard Schröder 1998–2005
  • Prezydenci Federalni z SPD[ | edytuj kod]

  • Friedrich Ebert 1919–1925
  • Gustav Heinemann 1969–1974
  • Johannes Rau 1999–2004
  • Frank-Walter Steinmeier (od 2017)
  • Sven Olof Joachim Palme (ur. 30 stycznia 1927 w Sztokholmie, zm. 28 lutego 1986 tamże) – polityk szwedzki, przewodniczący Szwedzkiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej 1969-1986, premier Szwecji 1969-1976 oraz 1982-1986. W latach 1958-1986 zasiadał w Riksdagu. W latach 1963-1965 był ministrem bez teki, następnie do 1967 ministrem komunikacji i w latach 1967-1969 ministrem odpowiedzialnym za oświatę.Państwo opiekuńcze (ang. welfare state), także: państwo dobrobytu, państwo bezpieczeństwa socjalnego – koncepcja państwa oraz społeczeństwa powstała pod wpływem tzw. ekonomii dobrobytu, ukształtowana po II wojnie światowej. Była głoszona w szczególności w latach 50.-80. XX wieku. Państwo opiekuńcze to państwo kapitalistyczne z silnym interwencjonizmem państwowym, będącym przeciwieństwem liberalizmu ekonomicznego, ma kłaść szczególny nacisk na rozwiązywanie problemów społecznych.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Maria Luise (Malu) Anna Dreyer (ur. 6 lutego 1961 w Neustadt an der Weinstraße) – niemiecka polityk, prawniczka i samorządowiec, minister w rządzie krajowym, a od 2013 premier Nadrenii-Palatynatu.
    Socjalizm utopijny – ideologia mająca na celu zniesienie własności prywatnej jako źródła wyzysku i zamianę dotychczasowych stosunków wspólnotą majątkową i równością wszystkich obywateli.
    Manuela Schwesig (ur. 23 maja 1974 we Frankfurcie nad Odrą) – niemiecka polityk. Od 17 grudnia 2013 minister do spraw rodziny, osób starszych, kobiet i młodzieży w trzecim rządzie Angeli Merkel.
    Helmut Heinrich Waldemar Schmidt (ur. 23 grudnia 1918 w Hamburgu) – niemiecki polityk należący do Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD), kanclerz Niemiec w latach 1974-1982, krótko także minister spraw zagranicznych.
    Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, OBWE (ang. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) – organizacja międzynarodowa uznawana za organizację regionalną w rozumieniu rozdziału VIII Karty Narodów Zjednoczonych. Jej celem jest zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie. Oprócz państw europejskich jej członkami są także Stany Zjednoczone, Kanada, Gruzja, Armenia, Azerbejdżan, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan, Mongolia. OBWE powstała 1 stycznia 1995 w wyniku przekształcenia Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w organizację.
    August Ferdinand Bebel (ur. 22 lutego 1840, zm. 13 sierpnia 1913), jeden z założycieli i wieloletni przywódca niemieckiej socjaldemokracji.
    Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).

    Reklama