Skrajna prawica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Joseph de Maistre, lider skrajnego, reakcyjnego nurtu legitymistów w czasie rewolucji francuskiej
Członkowie NSDAP i skrajnie prawicowej Niemieckiej Narodowej Partii Ludowej w okresie działania Frontu Harzburskiego

Skrajna prawica – termin używany na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się radykalnym programem lub metodami działania. W sprawach gospodarczych skrajna prawica zazwyczaj opowiada się za neoliberalnym kapitalizmem lub korporacjonizmem. Osoby o skrajnie prawicowych poglądach najczęściej dążą do wyróżnienia swojego narodu na tle innych. Niekiedy występują przeciwko zjawisku imigracji. Większość ugrupowań skrajnej prawicy łączy również autorytaryzm i antykomunizm.

Front harzburski (niem. Harzburger Front) – koalicja antyrepublikańskiej opozycji prawicowej w Republice Weimarskiej. Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).

Historia i podział skrajnej prawicy[ | edytuj kod]

Pojęcie to pojawiło się po rewolucji francuskiej i mianem skrajnej prawicy określano ugrupowania, które odmawiały przyjęcia republiki, a domagały się powrotu do monarchii. Współcześnie ze skrajną prawicą wiążą się ruchy nacjonalistyczne, monarchistyczne, ksenofobiczne, rasistowskie, religijnie fundamentalistyczne czy też reakcyjne. Skrajna prawica sama w sobie zawiera troistość, tzn. ma „swoją” prawicę, „swoje” centrum i „swoją” lewicę, oraz ekstrema.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Niemiecka Narodowa Partia Ludowa (niem. Deutschnationale Volkspartei – DNVP, niemieckonarodowi) – partia nacjonalistyczno-konserwatywna działająca w Niemczech w czasach Republiki Weimarskiej.

Określenie „skrajna prawica” jest też używane do opisania ideologii faszyzmu, neofaszyzmu, narodowego socjalizmu i neonazizmu. Nazizm jest szczególną formą konserwatyzmu, a jego rasistowska doktryna ma swoje korzenie w pismach myślicieli związanych z prawicą francuską (Arthur de Gobineau).

Rewolucja konserwatywna – szeroki nurt intelektualny w Republice Weimarskiej. Jego przedstawiciele reprezentowali często bardzo odmienne stanowiska polityczne i ideologiczne, łączył ich jednak nacjonalizm, antymarksizm i antyliberalizm. Choć wielu rewolucyjnych konserwatystów wspierało intelektualnie narodowy socjalizm, po roku 1933 ich znaczenie było marginalne.Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (niem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP) – niemiecka partia polityczna, zwana potocznie nazistowską, sprawująca totalitarną władzę w III Rzeszy w latach 1933–1945 z Adolfem Hitlerem jako kanclerzem Rzeszy (od 30 stycznia 1933), a od sierpnia 1934 Führerem i kanclerzem Rzeszy. Podczas norymberskich procesów korpusu kierownictwa politycznego została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.

Poszczególne odmiany faszyzmu charakteryzuje się jako skrajnie prawicowe ze względu na przekonanie, że rzekomo określona grupa ludności jest lepsza od innej i ma prawo dominować nad innymi grupami, które są jej zdaniem gorsze od nich. Sam twórca ideologii faszystowskiej Benito Mussolini określał ruch jako prawicowy. Takiej klasyfikacji sprzeciwia się część konserwatystów, którzy klasyfikują ten nurt polityczny jako hybrydowy czy tercerystyczny.

Skrajna lewica (radykalna lewica, ultralewica, ekstremizm lewicowy, rewolucyjna lewica) – postawa społeczno-polityczna, obejmująca lewicowe nurty polityczne charakteryzujące się postawami antykapitalistycznymi i jednocześnie rewolucyjnymi, takie jak:Neofaszyzm – termin używany do opisania szeregu ugrupowań wyłaniających się po II wojnie światowej, które reprezentują znaczną część ideologii faszyzmu. Faszyzm, zapoczątkowany we Włoszech w latach 20. XX wieku, rozprzestrzenił się w Europie w okresie pomiędzy I wojną światową i II wojną światową. Często utożsamiany z neonazizmem.

Zdaniem Jacka Bartyzela (byłego działacza skrajnych ugrupowań prawicowych) w latach 30. XX wieku nazwę prawica skrajna upowszechniły środowiska lewicujące określając nim ideologie i ruchy radykalne łączące idee socjalizmu i nacjonalizmu (faszyzm i nazizm) − przez co obniżyły rangę samego pojęcia prawica. Sam nazizm określany jest przez niego jako wróg prawicy.

Korporacjonizm - idea społeczno-ekonomiczna, stworzona w XIX wieku, rozwijana i wprowadzana w życie w pierwszej połowie wieku XX. Zakłada uspołecznienie procesu decyzyjnego i upaństwowienie interesów sektoralnych (branżowych). Chodzi o godzenie interesów gospodarczych – pracowników i pracodawców tak, aby poszerzyć polityczną kontrolę nad przemysłem i światem pracy.Prawica – zwyczajowe określenie sił politycznych, które charakteryzuje szacunek dla tradycji, autorytetów, religii, istniejącej hierarchii społecznej oraz wstrzemięźliwość przy dokonywaniu zmian w systemie społeczno-gospodarczym i politycznym. Poglądy prawicowe są przeciwstawiane lewicowym.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • skrajna lewica
  • podział dwuosiowy
  • alt-right
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Parsons, Craig and Timothy M. Smeeding, Immigration and the transformation of Europe (Cambridge University Press, 2006) s. 18.
    2. Hiliard, Robert L. and Michael C. Keith, Waves of Rancor: Tuning in the Radical Right (Armonk,New York: M.E. Sharpe Inc., 1999, s.43
    3. Davies, Peter, The Extreme Right in France, 1789 to the Present: From De Maistre to Le Pen. London, England; New York City, United States: Routledge, 2002. s. 40
    4. Carlisle, Rodney P., ed., The Encyclopedia of Politics: The Left and the Right, Volume 2: The Right (Thousand Oaks, California, United States; London, England; New Delhi, India: Sage Publications, 2005) s. 693
    5. Rafał Łętocha (red.): Religia – polityka – naród. Studia nad współczesną myślą polityczną. Kraków: Nomos, 2010, s. 47-69.
    6. Peter Davies, Derek Lynch: The Routledge Companion to Fascism and the Far Right. Londyn: Routledge, 2002, s. 2-5. ISBN 0-203-99472-8.
    7. Carlisle, Rodney P.,The Encyclopedia of Politics: The Left and the Right, cz.2: The Right (Thousand Oaks, California, United States; London, England; New Delhi, India: Sage Publications, 2005) s. 694.
    8. Horst, Junginger, "The Study of Religion Under the Impact of Fascism" w: Numen Book Series, cz. 117 (Brill, 2008) s. 273.
    9. Eatwell, Roger: "A 'Spectral-Syncretic Approach to Fascism', The Fascism Reader, Routledge, 2003 s. 71–80
    10. Roger Woods: The Conservative Revolution in the Weimar Republic. Londyn: Palgrave Macmillan, 1996, s. 62-65. ISBN 978-1-349-39646-7.
    11. Hanna Arendt: Korzenie totalitaryzmu. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008, s. 249-254. ISBN 978-83-61408-83-3.
    12. Woshinsky, Oliver H., Explaining Politics: Culture, Institutions, and Political Behavior (Oxon, England; New York City, United States: Routledge, 2008) s. 156.
    13. Benito Mussolini. Fascism: Doctrine and Institutions. (Rzym, Włochy: 'Ardita' Publishers, 1935) s. 26. Cytat z doktryny faszyzmu: „We are free to believe that this is the century of authority, a century tending to the 'right,' a fascist century.”
    14. J. Bartyzel, Próba teoretyzacji pojęcia „prawica”, [w:] Religia - polityka - naród. Studia nad współczesną myślą polityczną, red. R. Łętocha, Kraków 2010, s. 55.
    15. Michał Szymański: Odchylenie lewicowe na konserwatyzm.pl? konserwatyzm.pl (strona zarchiwizowana)
    16. Jacek Bartyzel: antysemita, ultrakatolik, monarchista, oko.press [dostęp 2021-10-07].




    Warto wiedzieć że... beta

    Neonazizm − doktryna mająca na celu przywrócenie lub ustanowienie ustroju opartego na niemieckiej wersji narodowego socjalizmu. Gloryfikuje własny naród (uznając go za najwyższe dobro) i jego pochodzenie etniczne (w tym elementy kulturowe takie jak etniczne wierzenia germańskie), oraz charakteryzuje się postawami rasizmu, antysemityzmu, kultem siły i darwinizmem społecznym. W niektórych odłamach przechodzi w skrajny nacjonalitaryzm, w innych zaś w "biały" internacjonalizm.
    Joseph Arthur, hrabia de Gobineau (ur. 14 lipca 1816 w Ville-d’Avray, zm. 13 października 1882 w Turynie) – francuski dyplomata, pisarz i filozof; uchodzi za twórcę doktryny rasizmu.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Autorytaryzm – system rządów bezpartyjnych, opartych na autorytecie charyzmatycznego przywódcy, a często także na armii. Szczególnie rozpowszechniony w Europie w pierwszej połowie XX wieku, powstawał najczęściej wskutek nieefektywnego funkcjonowania systemów demokratycznych lub ich kompromitacji w oczach społeczeństwa. W przeciwieństwie do systemów totalitarnych, nie opiera się na uniwersalnej ideologii ani na masowym terrorze, lecz ogranicza się jedynie do represjonowania tych, którzy otwarcie go krytykują i dążą do jego obalenia.
    Migracja, emigracja, imigracja – wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).
    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.
    Rewolucja francuska (nazywana też Wielką Rewolucją Francuską lub Wielką Rewolucją) – okres w historii Francji w latach 1789–1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych i obalenia monarchii Burbonów.

    Reklama