Skalskie (potok)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skalskie (Skalski Potok) – potok, lewobrzeżny dopływ Grajcarka o długości 4,14 km.

Smerekowa (słow. Vysoká) – drugi co do wysokości szczyt Pienin (1015 m n.p.m.), znajdujący się w grzbiecie głównym Małych Pienin pomiędzy Wysoką a Watriskiem. Mimo znacznej (jak na Pieniny) wysokości, jest to mało wybitny, słabo wyróżniający się szczyt. Przebiega przez niego granica polsko-słowacka, jednak szczyt leży po stronie słowackiej. W miejscu występowania dużego skupiska cisów Słowacy utworzyli rezerwat przyrody Kamieńskie Cisy o powierzchni 20,3 ha. Od 1997 r. wszedł on w skład PIENAP obejmującego cały obszar Małych Pienin po słowackiej stronie wzdłuż granicy. Sam wierzchołek jest skalisty od północnej strony i jest w nim charakterystyczna szpara na przestrzał, poza tym partie wierzchołkowe po południowej stronie są zalesione. Ze szczytu dobre widoki na Tatry i Beskid Sądecki. Po polskiej, północnej stronie poniżej szczytu znajduje się duża i ładna polana Zaskalskie.Dopływ – rzeka lub mniejszy ciek, który nie uchodzi bezpośrednio do zbiornika wodnego (morza, jeziora), ale do innego cieku. W zależności od tego, z której strony brzegu rzeki (patrząc od źródła) dopływ łączy się z nią, wyróżnia się dopływy lewe i prawe. Ponadto dopływy posiadają swoje własne dopływy – tworzą w ten sposób hierarchię sieci rzecznej: rzeka główna, dopływy pierwszego stopnia, drugiego, trzeciego, itd.
Czerwona Skała wznosząca się nad korytem potoku

Potok płynie Doliną Skalskie w Małych Pieninach. Jego źródła znajdują się na wysokości ok. 1000 m n.p.m. pod Smerekową. Głównym dopływem jest potok Spadnik. Spływa w większości lesistą doliną pomiędzy wzniesieniami Watrisko, Repowa, Skalskie i Pawłowska Góra. Uchodzi do Grajcarka w centrum Jaworek. W swoim środkowym biegu przepływa przez rezerwat przyrody Zaskalskie-Bodnarówka, w obrębie rezerwatu tworząc przełom pomiędzy dwoma wybitnymi skałami: Czerwoną Skałą i Dziurawą Skałą (tzw. brama skalna). Oprócz tych skał, znajdujących się zaraz na granicy lasu, w wielu miejscach wzdłuż potoku istnieją jeszcze inne odsłonięcia skalne. Na niedostępnych wapiennych skałach zachowały się resztki naturalnej roślinności. W niektórych miejscach potok tworzy głęboki wąwóz. Jego dno jest kamieniste, zarzucone dużymi głazami. Potok Spadnik spada do niego pochyłą skalną rynną, tworząc wodospad o wysokości ok. 15 m.

Skalskie – szczyt o wysokości 789 m n.p.m. w bocznym grzbiecie odbiegającym od grzbietu głównego Małych Pienin w północno-zachodnim kierunku. Pozostałe szczyty w tym grzbiecie to: Watrisko i Repowa. Skalskie wznosi się na południe od doliny Biała Woda. W jego zachodnich zboczach znajduje się rezerwat przyrody Zaskalskie-Bodnarówka. Zbocza te opadają do Doliny Skalskie, dnem której płynie Skalski Potok. W dolnej części Skalskiego tworzy on malowniczy przełom – bramę skalną złożoną z dwóch skał: Czerwonej Skały i Dziurawej Skały. Repowa – środkowy z trzech szczytów bocznego grzbietu odbiegającego od grzbietu głównego Małych Pienin na północny zachód. Pozostałe dwa to: Watrisko znajdujące się w pobliżu grzbietu głównego i Skalskie ponad doliną Biała Woda. Repowa ma wysokość 918 m n.p.m. i jest całkowicie zalesiona. U jej wschodnich podnóży płynie Potok Zimna Studnia, u zachodnich dnem doliny Skalskie Skalski Potok. Na zachodnich zboczach znajdują się charakterystyczne białe skały wapienne zwane Dziobakowymi Skałami. Nie prowadzą przez nią żadne szlaki turystyczne, ale z okolic przełęczy pod Watriskiem jej wschodnimi zboczami prowadzi droga leśna, doprowadzająca do Smolegowej Skały w rezerwacie przyrody Biała Woda.

Koryto potoku na znacznej długości stanowi równocześnie drogę transportową dla pojazdów ściągających drzewo. W górnej części potoku, pomiędzy jego korytem a korytem Bosiłskiego Potoku znajdują się dwa duże kompleksy polan; Bosiłskie Ubocze i Zaskalskie. Na zachodnich zboczach potoku bieleją w lesie zbudowane z wapienia Dziobakowe Skały.

Skalskie – dolina w północnych stokach Małych Pienin. Jej dnem płynie Skalski Potok uchodzący w Jaworkach do Grajcarka. Miejscami dolina ma charakter wąwozu. W środkowej części, pomiędzy zboczami wzniesień Skalskiego, Repowej i Pawłowskiej Góry dolina jest zalesiona. W pobliżu dolnej granicy lasu Skalski Potok tworzy przełom, po obu jego stronach znajdują się dwie duże skały; Czerwona Skała i Dziurawa Skała. W dolinie znajduje się więcej jeszcze skał, m.in. Podyrgałyłska (w lesie powyżej Dziurawej Skały), Mokra Skała, ostra igła skalna zwana Mizinką i duże Dziobakowe Skały w zachodnich zboczach Repowej. W części doliny o największych walorach przyrodniczych i krajobrazowych znajduje się rezerwat przyrody Zaskalskie-Bodnarówka (zwiedzanie wymaga zgody nadleśnictwa w Krościenku). Na wapiennych skałach, w niedostępnych dla ludzi miejscach zachowały się fragmenty pierwotnej roślinności. W lesie ciekawa fauna ptaków.Watrisko – skalisty szczyt o wysokości 960 m n.p.m. w Małych Pieninach (według Józefa Nyki wysokość szczytu wynosi 977 m n.p.m.). Znajduje się pomiędzy Smerekową i Wierchliczką, nie leży jednak tak jak te dwa szczyty w grzbiecie głównym Małych Pienin, lecz ok. 150 m na południe od niego. Od Watriska w północno-zachodnim kierunku biegnie niewielki boczny grzbiet Małych Pienin ze szczytami Repowa (919 m) i Skalskie (789 m). Watrisko i cały boczny grzbiet Repowej odwadniane są przez Skalski Potok i Potok Zimna Studnia.

W 2016 r. w dolinie potoku Skalskiego znaleziono torfowca ostrolistnego (Sphagnum capillifolium) – gatunek rzadkiego mchu podlegającego ochronie.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2017-07-14].
  2. Skalskie na mapie Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej >> Moduł: Obszary Dorzeczy (wynik wyszukiwania), Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej [dostęp 2017-07-14].
  3. Pieniny polskie i słowackie. Mapa turystyczna 1:25 000, Piwniczna: Agencja Wydawnicza „WiT” s.c., 2008.
  4. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna [dostęp 2021-10-25].
  5. Józef Nyka, Pieniny, wyd. IX, Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006, ISBN 83-915859-4-8.
  6. Grzegorz Vončina, Adam Stebel, Materiały do flory mchów (Bryophyta) pienińskiego pasa skałkowego (Karpaty Zachodnie), „Pieniny. Przyroda i człowiek”, 14, 2016, s. 79–89.
Małe Pieniny – wschodnia część pasma Pienin, ciągnąca się od Przełomu Dunajca do miejscowości Jarzębina na Słowacji. Nazwa pojawiła się dopiero w połowie XIX wieku, w dokumentach z XVIII w. występowała nazwa Szlachtowskie Góry. Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej – urząd administracji rządowej właściwy w sprawach gospodarowania wodami, zgodnie ze statutem "zapewnia obsługę Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (...) i działa pod jego bezpośrednim nadzorem i kierownictwem" (Dz. U. z dnia 27 czerwca 2006 r.). Pomimo swej nazwy Krajowy Zarząd pełni jedynie funkcję pomocniczą względem Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Ustawa Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 z późniejszymi zmianami) podobnie jak statut nie precyzuje szerzej zadań Krajowego Zarządu. We wspomnianej ustawie wyszczególniono natomiast zadania Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.




Warto wiedzieć że... beta

Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.
Rezerwat przyrody Zaskalskie-Bodnarówka – utworzony w 1961 rezerwat przyrody w Małych Pieninach. Ma powierzchnię 19,02 ha i utworzony został w celu ochrony krajobrazu, lasu i cennych naskalnych i ciepłolubnych zespołów roślinności porastających wapienne skały i strome zbocza. Podlega administracji Nadleśnictwa Krościenko.
Bosiłskie Ubocze – kompleks polan w Małych Pieninach pomiędzy Skalskim Potokiem i jego dopływem – Bosiłskim Potokiem, tuż powyżej lasu w górnej części doliny Skalskie.
Dziobakowe Skały – wapienne turnie wznoszące się na zachodnich zboczach Repowej w Małych Pieninach. Znajdują się w lesie, po wschodniej stronie płynącego dnem doliny Skalskiego Potoku. Po zachodniej jego stronie, powyżej Dziobakowych skał las kończy się i znajduje się polana Bosiłskie Ubocze, z której doskonale widać te skały. Poniżej nich znajduje się rezerwat przyrody Zaskalskie-Bodnarówka.
Główny Urząd Geodezji i Kartografii (GUGiK) – urząd obsługujący i działający pod bezpośrednim kierownictwem Głównego Geodety Kraju. Główny Geodeta Kraju kieruje Urzędem przy pomocy wiceprezesa, dyrektora generalnego oraz dyrektorów komórek organizacyjnych.
Pieniny (514.12) – pasmo górskie w południowej Polsce i północnej Słowacji, stanowiące najwyższą część długiego, porozdzielanego pasa skałek wapiennych (Pieniński Pas Skałkowy).
Jaworki – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie miejsko-wiejskiej Szczawnica.

Reklama