Skalna brama

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skalna brama (ang. rock gate, rock arch, natural bridge, niem. Felsentor, Felsbogen, czes. skalní brána) – jest to wyraźne zwężenie doliny, utworzone ze skał litych, często wapieni, dolomitów, piaskowców. Zwykle sklepione, choć czasami używa się nazwy skalna brama dla zwężenia doliny pozbawionego sklepienia. Dno skalnej bramy znajduje się na poziomie doliny, w przeciwieństwie do okna skalnego.

Skały – duże skupiska minerałów jednorodnych lub różnorodnych. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się skały magmowe, osadowe i metamorficzne.Most skalny – naturalna forma skalna, która swoim kształtem przypomina most. Smuklejszą formę nazywa się łukiem skalnym.

W przypadku stosunkowo dużej szerokości przy wąskim przykryciu mówimy o moście skalnym.

Skalne bramy występują na obszarach krasowych lub w górach płytowych. Powstają na drodze różnych mechanizmów, np. przez poszerzenie szczelin przez erozję płynącej wody, przez zachowanie części stropu jaskini po zawaleniu się jej pozostałych fragmentów, przez utkwienie bloku skalnego, który osunął się po zboczu doliny.

Kras (procesy krasowe, krasowienie) – procesy rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego. Krasowieniu podlegają skały krasowiejące: przede wszystkim wapienie, a także dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna).Erozja – proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.




Warto wiedzieć że... beta

Dolina, dolina rzeczna – wklęsła forma terenu o wydłużonym kształcie i wyraźnie wykształconym dnie, otoczona ze wszystkich stron wzniesieniami, najczęściej powstała w wyniku działalności rzek (erozji i akumulacji rzecznej) lub lodowców.
Brama Krakowska – jedna z kilku skalnych bram w Ojcowskim Parku Narodowym. Znajduje się w Dolinie Prądnika i zamyka wylot Wąwozu za Krakowską Bramą do tej doliny. Jest klasycznym przykładem bram skalnych. Nazwa wywodzi się od tego, że dawniej prowadził tędy szlak handlowy z Krakowa na Śląsk. W 1928 roku wmurowano na niej tablicę pamiątkową z okazji wybudowania nowej drogi z Krakowa do Ojcowa, biegnącej dnem Doliny Prądnika, jednak z powodu protestów przyrodników tablicę usunięto w 1935.
Góra stołowa – rodzaj ostańca denudacyjnego, góra o wyraźnie spłaszczonym, rozległym wierzchołku i stromych stokach (co jest skutkiem poziomego ułożenia budujących ją warstw skalnych). Góry stołowe zbudowane są ze skał osadowych, które w ciągu historii geologicznej nie podlegały fałdowaniu. Ich obecne formy są wynikiem tektonicznych ruchów pionowych oraz erozji klimatycznej (wietrznej, termicznej i wodnej).
Okno skalne (ang. natural window, niem. Felsfenster, czes. skalní okno) - jest to otwór w ścianie skalnej, skałce, grani itp.

Reklama