Siedlisko przyrodnicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Siedlisko przyrodnicze – pojęcie używane w terminologii prawnej Unii Europejskiej w związku z programem Natura 2000. Wprowadzone zostało w celu identyfikacji obszarów lądowych lub wodnych o określonych cechach środowiska przyrodniczego, wyodrębnianych w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne. Termin ten nawiązuje do biogeocenozy albo ekosystemu (zob. struktura ekosystemu) obejmując postaci lub fragmenty tych układów identyfikowane zwykle przez określone zbiorowiska roślinne lub warunki geograficzno-ekologiczne.

Zatoka – część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd, ograniczona często od wód otwartych przylądkami lub małymi wyspami, przy czym rozmiary i kształt tego akwenu nie mają większego znaczenia.Września pobrzeżna (Myricaria germanica L. Desv.) – gatunek pionierski półkrzewu należący do rodziny tamaryszkowatych, występujący na terenach obejmujących obszary od gór zlokalizowanych południu Europy, aż po Himalaje. Jako udokumentowana flora Polski, występuje tylko w Karpatach, gdzie wraz z wierzbą siwą (Salix eleagnos) tworzy zespół roślinności Salici-Myricarietum.

Nie należy mylić tego terminu z definicją siedliska stosowaną w biologii i ekologii oraz z typologią siedlisk leśnych stosowaną w leśnictwie.

Dyrektywa siedliskowa wymienia typy europejskich siedlisk przyrodniczych, które są zagrożone wyginięciem w Europie i zobowiązuje państwa Unii Europejskiej do ich ochrony w obszarach Natura 2000. W Polsce zakaz "podejmowania działań mogących w znaczący sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych" w obszarach Natura 2000 zapisany został w art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Zakaz nie obowiązuje tylko w określonych sytuacjach i pod określonymi w ustawie wyjątkami. Zakres koniecznych działań ochronnych określa plan ochrony obszaru Natura 2000. Przepisy dają możliwość wsparcia finansowego lub wypłaty odszkodowań użytkownikom gruntów w przypadku strat związanych z ochroną siedlisk (m.in. w ramach programu rolnośrodowiskowego).

Włosienicznik (Batrachium) – rodzaj roślin zielnych z rodziny jaskrowatych. Przez niektórych botaników włączany do rodzaju jaskier. Gatunkiem typowym jest Batrachium hederaceum (L.) Gray.Grąd – wielogatunkowy i wielowarstwowy las liściasty zazwyczaj z przewagą grabu i dębu i z udziałem różnych innych gatunków. W fitosocjologii zespoły leśne reprezentujące grądy wyodrębniane są w związek zespołów Carpinion betuli. Na mapach potencjalnej roślinności naturalnej Polski, lasy grądowe dominują stanowiąc 41,6% powierzchni kraju. Ze względu na to, że wykształcają się na siedliskach żyznych – zostały w ogromnej większości zniszczone i zajęte przez grunty rolne lub zdegradowane z powodu uprawy drzew iglastych. Grądy stanowią siedlisko przyrodnicze chronione w sieci Natura 2000.

Wykaz siedlisk wymagających ochrony w obszarach Natura 2000 w Polsce[ | edytuj kod]

(na pierwszym miejscu kod siedliska, znak * oznacza siedlisko priorytetowe)

  • 1110 – piaszczyste ławice podmorskie trwale przykryte wodą o niewielkiej głębokości
  • 1130 – estuaria
  • 1150 – laguny przybrzeżne (w tym: jeziora przymorskie i zalewy)*
  • 1160 – duże, płytkie zatoki
  • 1170 – rafy
  • 1210 – kidzina na brzegu morskim
  • 1230 – klify na wybrzeżu Bałtyku
  • 1310 – śródlądowe błotniste solniska z solirodem (Salicornion ramosissimae)
  • 1330 – solniska nadmorskie (Glauco-Puccinietalia maritimae część – zbiorowiska nadmorskie)
  • 1340 – śródlądowe słone łąki, pastwiska i szuwary (Glauco-Puccinietalia część – zbiorowiska śródlądowe)*
  • 2110 – inicjalne stadia nadmorskich wydm białych
  • 2120 – nadmorskie wydmy białe (Elymo-Ammophiletum)
  • 2130 – nadmorskie wydmy szare*
  • 2140 – nadmorskie wrzosowiska bażynowe (Empetrion nigri)*
  • 2160 – nadmorskie wydmy z zaroślami rokitnika
  • 2170 – nadmorskie wydmy z zaroślami wierzby piaskowej
  • 2180 – lasy mieszane i bory na wydmach nadmorskich
  • 2190 – wilgotne zagłębienia międzywydmowe
  • 2330 – wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorus, Agrostis)
  • 3110 – jeziora lobeliowe
  • 3130 – brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto-Nanojuncetea
  • 3140 – twardowodne oligo- i mezotroficzne zbiorniki wodne z podwodnymi łąkami ramienic Charetea (jeziora ramienicowe)
  • 3150 – starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion
  • 3160 – naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne
  • 3220 – pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków
  • 3230 – zarośla wrześni na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część – z przewagą wrześni)
  • 3240 – zarośla wierzby siwej na kamieńcach i żwirowiskach górskich potoków (Salici-Myricarietum część – z przewagą wierzby)
  • 3260 – nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników (Ranunculion fluitantis)
  • 3270 – zalewane muliste brzegi rzek z roślinnością Chenopodion rubri p.p. i Bidention p.p.
  • 4010 – wilgotne wrzosowiska z wrzoścem bagiennym (Ericion tetralix)
  • 4030 – suche wrzosowiska (Calluno-Genistion, Pohlio-Callunion, Calluno-Arctostaphylion)
  • 4060 – wysokogórskie borówczyska bażynowe (Empetro-Vaccinietum)
  • 4070 – zarośla kosodrzewiny (Pinetum mugo)
  • 4080 – subalpejskie zarośla wierzbowe wierzby lapońskiej lub śląskiej (Salicetum lapponum, Salicetum silesiacae)
  • 6110 – skały wapienne i neutrofilne z roślinnością pionierską (Alysso-Sedion)
  • 6120 – ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae)*
  • 6150 – wysokogórskie murawy acydofilne (Juncion trifidi) i bezwapienne wyleżyska śnieżne (Salicion herbaceae)
  • 6170 – nawapienne murawy wysokogórskie (Seslerion tatrae) i wyleżyska śnieżne (Arabidion coeruleae)
  • 6210 – murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis, Festucion pallentis)* – priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami storczyków
  • 6230 – górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie)*
  • 6410 – zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
  • 6430 – ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)
  • 6440 – łąki selernicowe (Cnidion dubii)
  • 6510 – niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)
  • 6520 – górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion)
  • 7110 – torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe)*
  • 7120 – torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji
  • 7140 – torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
  • 7150 – obniżenia na podłożu torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion
  • 7210 – torfowiska nakredowe (Cladietum marisci, Caricetum buxbaumii, Schoenetum nigricantis)*
  • 7220 – źródliska wapienne ze zbiorowiskami Cratoneurion commutati*
  • 7230 – górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk
  • 8110 – piargi i gołoborza krzemianowe
  • 8120 – piargi i gołoborza wapienne ze zbiorowiskami Papaverion tatrici lub Arabidion alpinae
  • 8160 – podgórskie i wyżynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis*
  • 8210 – wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis
  • 8220 – ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii
  • 8230 – pionierskie murawy na skałach krzemianowych (Arabidopsidion thalianae)
  • 8310 – jaskinie nieudostępnione do zwiedzania
  • 9110 – kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)
  • 9130 – żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion)
  • 9140 – górskie jaworzyny ziołoroślowe (Aceri-Fagetum)
  • 9150 – ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero-Fagenion)
  • 9160 – grąd subatlantycki (Stellario-Carpinetum)
  • 9170 – grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)
  • 9180 – jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani)*
  • 9190 – kwaśne dąbrowy (Quercion robori-petraeae)
  • 91D0 – bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum) i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne*
  • 91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae) i olsy źródliskowe*
  • 91F0 – łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum)
  • 91I0 – dąbrowy ciepłolubne (Quercetalia pubescenti-petraeae)*
  • 91P0 – wyżynny jodłowy bór mieszany (Abietetum polonicum)
  • 91Q0 – górskie reliktowe laski sosnowe (Erico-Pinion)
  • 91T0 – sosnowy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum i chrobotkowa postać Peucedano-Pinetum)
  • 9410 – górskie bory świerkowe (Piceion abietis część – zbiorowiska górskie)
  • 9420 – górski bór limbowo-świerkowy (Pino cembrae-Piceetum)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 maja 2005 r. w sprawie typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, wymagających ochrony w formie wyznaczenia obszarów Natura 2000 Dz.U. z 2005 r. nr 94, poz. 795

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Interpretation Manual of European Union Habitats. EUR 28. April 2013. European Commission DG Environment. (Podręcznik interpretacji siedlisk przyrodniczych)
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 510)
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 sierpnia 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz.U. z 2012 r. poz. 1041)
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 listopada 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz.U. z 2013 r. poz. 1302)
  • Program rolnośrodowiskowy - instrument finansowy Unii Europejskiej służący zachęcaniu rolników do stosowania praktyk rolniczych prowadzących do ekologizacji produkcji rolniczej, która powinna być czymś więcej niż dobra praktyka rolnicza.Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.




    Warto wiedzieć że... beta

    Brzezina bagienna (Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis) – zespół leśny o spornej przynależności syntaksonomicznej. W klasyfikacji Władysława Matuszkiewicza ze względu na charakterystyczną kombinację gatunków i warunków siedliskowych zaliczony do klasy Vaccinio-Piceetea. Zbliżony jest do zespołu Thelypteridi-Betuletum pubescentis zaliczanego do klasy Alnetea glutinosae, ale zawiera więcej elementów borowych oraz subatlantyckich (jak woskownica europejska). W literaturze zachodnioeuropejskiej bywa rozróżniana subborealna brzezina bagienna (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis) i subatlantycka brzezina bagienna (Betuletum pubescentis). W polskiej terminologii subborealna brzezina bagienna to las olsowy Thelypteridi-Betuletum pubescentis.
    Piarg – rodzaj rumowiska skalnego. Jest to nagromadzenie u podnóża stoku ostrokrawędzistych okruchów skalnych, które odpadły od stromego zbocza górskiego, głównie w wyniku procesów wietrzenia fizycznego. Piargi często występują w postaci stożka piargowego u wylotów żlebu. Słowo piarg pochodzi z gwary podhalańskiej. W taternictwie używa się określenia ruchomy piarg, oznaczającego taki piarg, który podczas chodzenia po nim obsuwa się pod stopami.
    Ramienicowce, ramienice właściwe (Charales) – rząd glonów należący do gromady ramienic (Charophyta). Współcześnie jest to takson monotypowy zawierający jedną rodzinę ramienicowatych (Characeae), jednak zaliczana jest do niego również wymarła rodzina Aclistocharaceae, a wyróżniano również inne wymarłe rodziny Palaeocharaceae i Clavatoraceae. Kosmopolityczny, liczy ok. 400 gatunków. W Polsce stwierdzono 34 gatunki, z czego dwa obecnie uważane są za wymarłe.
    Natura 2000 – program utworzenia w krajach Unii Europejskiej wspólnego systemu (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Wspólne działanie na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy w oparciu o jednolite prawo ma na celu optymalizację kosztów i spotęgowanie korzystnych dla środowiska efektów. Jednolite prawo powinno ułatwić współdziałanie wielu instytucji zajmujących się ochroną przyrody stale i tych dla których jest to działanie oboczne. Zadanie i cel rangi europejskiej powinno łatwiej uzyskać powszechną akceptację społeczną, tym bardziej że poszczególne kraje członkowskie są zobowiązane do zachowania na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 walorów chronionych w stanie nie pogorszonym, co wcale nie musi wykluczać ich gospodarczego wykorzystania.
    Biologia (z gr. βίος (bios) - życie i λόγος (logos) - słowo, nauka) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem życia i organizmów żywych.
    Murawy bliźniczkowe, psiary (Nardetalia) – syntakson w randze rzędu zespołów roślinnych budowanych przez roślinność murawową z dominacją kępowej trawy – bliźniczki psiej trawki (Nardus stricta). Należy do klasy Nardo-Callunetea.
    Jaskinia – naturalna pusta przestrzeń w skale o rozmiarach umożliwiających jej penetrację przez człowieka. Najliczniejsze są jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Odkrywanie (eksploracja), dokumentowanie oraz naukowe badanie jaskiń to speleologia.

    Reklama