Sennacheryb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sennacheryb, właśc. Sin-ahhe-eriba (akad. Sîn-aḫḫē-erība; biblijny Sennacheryb, Sancherib, Sancheryb, Sanheryb) – król Asyrii z dynastii Sargonidów, syn i następca Sargona II, ojciec i poprzednik Asarhaddona. Jego rządy datowane są na lata 705–681 p.n.e. (Frahm), ewentualnie 704–681 p.n.e. (Grayson).

Ataliā (VIII w. p.n.e.) – królowa asyryjska, żona króla Sargona II. Jej grobowiec został odkryty przez irackich archeologów w kwietniu 1989 r. w pałacu Aszurnasirpala II w Kalchu.Muzeum Brytyjskie (ang. British Museum) – jedno z największych na świecie muzeów historii starożytnej, mieszczące się w Londynie.

Sennacheryb zasiadł na tronie asyryjskim po nagłej i niespodziewanej śmierci swego ojca Sargona II, który w 705 r. p.n.e. zabity został w jednej z bitew. Nowy król w chwili objęcia tronu miał ok. 40 lat i był bardzo dobrze przygotowany do pełnienia tej roli, gdyż Sargon II, wkrótce po tym jak samemu został królem Asyrii w 722 r. p.n.e., zaczął przydzielać mu, jako swemu najstarszemu synowi i wybranemu następcy, liczne ważne obowiązki o charakterze wojskowym i administracyjnym. Uzyskane wówczas doświadczenie bardzo przydało się Sennacherybowi w trakcie dwudziestu czterech lat jego panowania, zarówno przy zarządzaniu państwem, jak i przy dowodzeniu na polu bitwy. Władca ten wielokrotnie prowadził osobiście armię asyryjską na wyprawy wojenne i zlecił szereg wielkich projektów budowlanych w wielu asyryjskich miastach, przede wszystkim w Niniwie, którą przekształcił w wielką metropolię i uczynił nową asyryjską stolicą. Jego imię i czyny nigdy nie zostały zapomniane i przetrwały zapisane w późniejszych źródłach pisanych. Stało się tak, gdyż jeszcze długo po jego śmierci pamiętano mu, że to właśnie z jego rozkazu Asyryjczycy oblegli Jerozolimę (wydarzenie opisane w Biblii) oraz zniszczyli Babilon wraz z jego świątyniami. Sława (czy też niesława) Sennacheryba odżyła, gdy europejscy badacze zaczęli odkrywać ruiny asyryjskich miast w połowie XIX wieku. Do dziś pozostaje on najbardziej znanym spośród asyryjskich królów wzmiankowanych w Biblii i źródłach klasycznych, będąc jednocześnie, obok Nabuchodonozora II, jedną z niewielu historycznych postaci starożytnego Bliskiego Wschodu, które zajęły poczesne miejsce w późniejszych tradycjach Aramejczyków (historia Ahikara), Judaizmu, Chrześcijaństwa i Islamu (kampania przeciw Jerozolimie) oraz świata klasycznego.

Epos o Gilgameszu — akadyjski epos opisujący poszukiwanie przez legendarnego Gilgamesza, władcę sumeryjskiego miasta Unug (akadyjskie Uruk), tajemnicy nieśmiertelności. Epos ten – zawierający między innymi opis potopu – powstał na kanwie wcześniejszych sumeryjskich opowieści o tym władcy.Szekel – starożytna hebrajska miara masy równa około 12 dag. Również miara babilońska, stosowana w dolinie Tygrysu i Eufratu.
Graniastosłup Taylora (ang. Taylor Prism) – gliniany zabytek w kształcie sześciobocznego graniastosłupa z zapisanymi na nim pismem klinowym rocznikami Sennacheryba; zbiory Muzeum Brytyjskiego w Londynie (nr inwent. BM 91032).

Spis treści

  • 1 Źródła
  • 2 Imię
  • 3 Tytulatura
  • 4 Rodzina
  • 4.1 Rodzice
  • 4.2 Rodzeństwo
  • 4.3 Żony
  • 4.4 Dzieci
  • 5 Narodziny i dzieciństwo
  • 6 Sennacheryb jako następca tronu
  • 7 Wstąpienie na tron
  • 8 Działania wojenne
  • 8.1 Wyprawa przeciw Kulummejczykom (704 r. p.n.e.)
  • 8.2 Kampania przeciw Babilonii (704–702 r. p.n.e.)
  • 8.3 Wyprawa do gór Zagros (702 r. p.n.e.)
  • 8.4 Kampania przeciw Judzie i innym królestwom na zachodzie (701 r. p.n.e.)
  • 8.5 Kampania przeciw Babilonii (700 r. p.n.e.)
  • 8.6 Wyprawa do góry Nipur i przeciw miastu Ukku (pomiędzy 699 a 697 r. p.n.e.)
  • 8.7 Wyprawa do Cylicji (696 r. p.n.e.)
  • 8.8 Wyprawa przeciw miastu Til-Garimmu (695 r. p.n.e.)
  • 8.9 Morska wyprawa przeciw Elamowi i walki w Babilonii (694–693 r. p.n.e.)
  • 8.10 Kampania przeciw Elamowi (693 r. p.n.e.)
  • 8.11 Bitwa pod Halule (691 r. p.n.e.)
  • 8.12 Kampania przeciw Arabom (690 r. p.n.e.)
  • 8.13 Zniszczenie Babilonu (689 r. p.n.e.)
  • 9 Działalność budowlana
  • 9.1 Prace budowlane w Niniwie i jej okolicach
  • 9.2 Prace budowlane w Aszur
  • 9.3 Prace budowlane w innych miastach asyryjskich
  • 9.4 Prace budowlane w Babilonii
  • 9.5 Budowa kanałów
  • 10 Schyłek panowania (po 689 r. p.n.e.)
  • 11 Kwestia sukcesji i zabójstwo Sennacheryba
  • 12 Osobowość Sennacheryba
  • 13 Lista eponimów z czasów rządów Sennacheryba
  • 14 Przypisy
  • 15 Bibliografia
  • Źródła[ | edytuj kod]

    Źródła istotne dla zrekonstruowania panowania Sennacheryba podzielić można na dwie duże grupy: inskrypcje królewskie i teksty nie napisane z królewskiego punktu widzenia. Spośród inskrypcji królewskich Sennacheryba najważniejszym rodzajem tekstów dostarczającym informacji historycznych są inskrypcje zapisane na glinianych cylindrach i graniastosłupach pochodzące w większości z Niniwy (ich liczne duplikaty odnaleziono też w Aszur). Teksty te, często zwane rocznikami Sennacheryba, zawierają zarówno szczegółowy opis jego kampanii wojennych, opisywanych zazwyczaj w chronologicznym porządku, jak i opis prowadzonych przez niego prac budowlanych. Dodatkowe informacje historyczne znaleźć też można w jego inskrypcjach królewskich zapisanych na glinianych i kamiennych tabliczkach, posągach byków i lwów, stelach, reliefach skalnych, blokach kamiennych i mniejszych przedmiotach, takich jak paciorki czy cegły. Teksty Sennacheryba pochodzą głównie z Niniwy, Aszur i kilku innych miejsc w Asyrii. Tylko dwie krótkie jego inskrypcje odnaleziono w Babilonii. Odniesienia do wydarzeń z czasów panowania Sennacheryba znaleźć też można w inskrypcjach jego następców Asarhaddona i Aszurbanipala oraz w inskrypcjach nowobabilońskiego króla Nabonida.

    Berossos (gr. Βήρωσσος) – zhellenizowany kapłan babiloński, historyk i astrolog, żyjący w Babilonie na przełomie IV i III w. p.n.e. Autor trzytomowego dzieła Babyloniaka o kulturze i historii Babilonii.Aszurbanipal, Asurbanipal, właśc. Aszur-bani-apli (akad. Aššur-bāni-apli, tłum. "bóg Aszur jest twórcą syna pierworodnego"), w tradycji greckiej Sardanapal, w tradycji biblijnej Asnefar bądź Asnappar – król Asyrii z dynastii Sargonidów; syn Asarhaddona; założyciel słynnej biblioteki w Niniwie; panował w latach 669-631 p.n.e.; pomimo rozruchów wewnętrznych utrzymał państwo w granicach od Zatoki Perskiej do Morza Śródziemnego.

    Pozostałe źródła dostarczające informacji o panowaniu Sennacheryba należą do wielu różnych kategorii tekstów. Jedną grupę stanowią teksty chronograficzne: listy królów, listy eponimów i kroniki. Szczególną wartość mają informacje zawarte w Kronice babilońskiej i w Asyryjskiej kronice eponimów. W zachowanych archiwach kancelarii królewskiej przetrwały listy z czasów panowania Sennacheryba, ale ich liczba jest o wiele mniejsza od liczby listów zachowanych z czasów jego poprzednika Sargona II czy jego następcy Asarhaddona. Dość duża jest za to liczba zachowanych dokumentów ekonomicznych i administracyjnych pochodzących z czasów jego panowania. Te z Niniwy zawierają ważne informacje o dostojnikach z otoczenia króla i do pewnego stopnia umożliwiają ocenę sytuacji ekonomicznej w Asyrii za rządów Sennacheryba. Do naszych czasów przetrwały również raporty astrologiczne w których znajdują się odniesienia do spraw politycznych i administracyjnych. Znanych jest też szereg dokumentów napisanych już po śmierci Sennacheryba, które nawiązują do wydarzeń z czasów jego rządów. W końcu należy też wspomnieć o wielu późniejszych tekstach zapisanych po aramejsku, hebrajsku czy grecku, które też dostarczają – pomimo występujących w nich zniekształceń i przeinaczeń – wiarygodnych informacji historycznych dotyczących panowania Sennacheryba. Dotyczy to w szczególności historii o Ahikarze oraz przekazów w Biblii, u Herodota i Berossosa.

    Elenzasz (Elenzaš), asyryjskie Kar-Sennacheryb (Kār-Sîn-aḫḫē-erība) – w 1 połowie I tys. p.n.e. miasto w górach Zagros należące początkowo do królestwa Ellipi, a później do Asyrii; znane z inskrypcji asyryjskiego króla Sennacheryba (704-681 p.n.e.).Nergal – sumeryjski bóg, syn Enlila i bogini Ninlil. Władca świata podziemnego po małżeństwie z Ereszkigal. Pierwotnie bóg zamieszkujący niebiosa, dla Babilończyków bóg światła, główne miejsce kultu – Kuta. Jak głosi legenda stoczył z Teszubem walkę o władzę nad niebiańskim królestwem. Po klęsce zszedł do świata podziemnego. Sumerowie uważali go za boga zarazy i jako takiego włączali go do grupy bogów odpowiedzialnych za zsyłanie chorób i epidemii. Dlatego też sumeryjski kapłan-lekarz odprawiał serię modlitw oraz składał bóstwu ofiary, by tym sposobem odegnać chorobę i przebłagać duchy do opuszczenia ciała człowieka.
    Jeden ze sposobów zapisu imienia Sennacheryb w piśmie klinowym: Sîn(30)-aḫḫē(PAB.MEŠ)-erība(SU)

    Imię[ | edytuj kod]

    Rodzime, akadyjskie imię tego władcy, brzmi Sîn-aḫḫē-erība i znaczy „Bóg Sin zastąpił braci”. Najczęściej spotykane w tekstach formy zapisu tego imienia to 30-PAB.MEŠ-eri-ba, 30-PAB.MEŠ-SU, 30-ŠEŠ.MEŠ-eri-ba, 30-ŠEŠ.MEŠ-SU, EN.ZU-PAB.MEŠ-eri-ba, EN.ZU-ŠEŠ.MEŠ-eri-ba i EN.ZU-ŠEŠ.MEŠ-SU. Pewien dokument z Niniwy z ok. 670 r. p.n.e. zdaje się sugerować, iż nie można było nadać komuś imienia zmarłego króla Sennacheryba, gdyż czyn taki uważany był w Asyrii za świętokradztwo i karany próbą wody.

    Babilońska lista królów A – dzieło piśmiennictwa babilońskiego wymieniające imiona i długości panowania władców rządzących Babilonią. Tekst ten w zachowanym fragmencie zaczyna się wraz z władcami z I dynastii z Babilonu (1894-1595 p.n.e.) i ciągnie się aż do czasów założenia dynastii chaldejskiej (625 p.n.e.).Enkidu – myśliwy i wojownik, towarzysz Gilgamesza. Według eposu o Gilgameszu lud Uruk błagał bogów, aby zesłali kogoś, kto pomógłby powściągnąć surową rękę ich władcy, Gilgamesza. Bogini Aruru stworzyła więc Enkidu, kudłatego barbarzyńcę o nadludzkiej sile, mieszkającego na pustyni razem ze zwierzętami, pośród których się wychował. Gilgamesz postanowił pojmać Enkidu, posłał więc prostytutkę, aby go uwiodła. Enkidu odbył z nią stosunek, w wyniku czego odkrył w sobie człowieczeństwo i z tego powodu zwierzęta zaczęły uciekać od niego. Wówczas pozwolił się zaprowadzić do cywilizacji. Kiedy kobieta przywiodła Enkidu przed oblicze Gilgamesza, ci natychmiast starli się w zapasach. Po walce stali się przyjaciółmi i razem wyprawili się, aby zabić potwora Humbabę. Kiedy obaj powrócili zwycięsko, bogini Isztar usiłowała uwieść Gilgamesza, ale ten nią wzgardził. Rozgniewana, zesłała Byka Niebiańskiego, aby zabił Gilgamesza, jednak Enkidu przybył mu z pomocą i razem go zabili. Lud Uruk uradował się, ale bóstwa postanowiły, że Enkidu musi umrzeć ze względu na rolę, jaką odegrał w zabiciu Humbaby i Byka. Zmarł w ramionach Gilgamesza.

    W Biblii, w której władca ten wzmiankowany jest w 2 Księdze Królewskiej (2 Krl 18:13; 19:16,20,36), 2 Księdze Kronik (2 Krn 32:1-2,9-10,22) i Księdze Izajasza (Iz 36:1; 37:17,21,37), jego imię uległo zniekształceniu i zapisywane było w następujący sposób:

    W polskich przekładach Biblii stosowana jest zarówno forma imienia oparta na zapisie hebrajskim (Sancherib w Biblii poznańskiej i Przekładzie Nowego Świata, Sancheryb w Biblii warszawskiej, Sanheryb w Nowej Biblii gdańskiej), jak i forma oparta na zapisie greckim/łacińskim (Sennacheryb w Biblii Tysiąclecia, Biblii gdańskiej i Biblii warszawsko-praskiej):

    Kisz – prastare miasto sumero-akadyjskie, nad Eufratem, 13 km na wschód od Babilonu, obecnie stanowisko archeologiczne Tall al-Uhajmir (Czerwony Pagórek) w Iraku; niewątpliwie jedno z najstarszych miast świata. Odegrało dużą rolę w kształtowaniu się państwa Sumerów.Taharka – władca kuszycki rezydujący w Napacie, oraz faraon – władca starożytnego Egiptu z czasów końca Trzeciego Okresu Przejściowego, zaliczany do XXV dynastii kuszyckiej, rezydujący początkowo w Tebach, a następnie w Memfis i Tanis. Był młodszym synem Pianchiego i królewskiej małżonki Abale, młodszym bratem Szabataki, następcą Szabataki na tronie kuszyckim oraz tronie faraonów, ojcem Atlanersa, założyciela dynastii rodzimych władców napatańskich.

    Aramejski zapis imienia Sennacheryba ([sn]ḥrb) znany jest z zapisanego w tym języku listu z czasów panowania Aszurbanipala (tzw. ostrakon z Aszur). Jego imię (šnḫ’rjb) wymieniane jest też w napisanym w języku aramejskim w Egipcie dziele literackim Historia i przysłowia Ahikara (V w. p.n.e.).

    Pod imieniem Σαναχάριβος (Sanacharibos) Sennacheryb wzmiankowany jest u Herodota (Dzieje II, 141). Kilkukrotnie o Sennacherybie wspomina również Józef Flawiusz (Starożytności żydowskie X, 1), u którego nosi on imię Σεναχείριμος (Senacheirimos). Senacheirimos (Sennacheryb) i jego syn Asordanios (Aszur-nadin-szumi lub Asarhaddon) pojawiają się z kolei w Kronice Euzebiusza z Cezarei, we fragmencie opartym na przekazie Aleksandra Polihistora, który z kolei powoływał się na Berossosa.

    Azeka (hebr. עֲזֵקָה) – miasto biblijne, zlokalizowane w północno-wschodniej części Judy na szlaku z wybrzeża na Wyżynę Judzką. W sąsiedztwie Azeki na wysokości doliny Elah znajdowała się droga do Betlejem. Miasto jest utożsamiane ze współczesnym Tell Zakarie.Sāmarrā (arab. سامراء) - miejscowość położona w Iraku, na Nizinie Mezopotamskiej nad rzeką Tygrys, zamieszkuje ją 200 tys. osób.
    Przykład inskrypcji klinowej wymieniającej imię Sennacheryba wraz z niektórymi jego tytułami. Tekst w pierwszej linijce brzmi: „Sennacheryb, król świata, król Asyrii” (30-PAB.MEŠ-SU MAN ŠÚ MAN KUR aš-šur)


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




    Warto wiedzieć że... beta

    Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.
    Sargonidzi – umowna nazwa ostatniej, najwybitniejszej dynastii państwa nowoasyryjskiego panującej w latach 722-612 p.n.e.
    Nanna, Nannar – sumeryjski bóg Księżyca. Nazywany też był Suen, Zuen (akad. Sin). Inne imiona: Aszimbabar, Namrasit, Inbu. Jego imię zapisywano również liczbą trzydzieści (tyle jest dni w miesiącu księżycowym).
    Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).
    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.
    E-sa(n)gil(a) (sum. é.saĝ.il2/ila2, tłum. "Dom, którego szczyt jest wysoko") – świątynia boga Marduka w Babilonie, wzniesiona przy Drodze Procesyjnej, naprzeciwko zigguratu Etemenanki, zwana "Pałacem nieba i ziemi, siedzibą władzy królewskiej"; najważniejsze sanktuarium Babilonii.
    Byblos (arab. جبيل, Dżubajl, dialekt libański: Dżbejl; fen. Gebal; asyr. Gubla) – miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Kada Dżubajl. Liczy około 21 tys. mieszkańców (2006), głównie maronitów, istnieje też mniejszość szyicka. Miejsce to stale zamieszkane od czasów neolitycznych jest przez tysiąclecia ściśle związane z legendami i historią obszaru śródziemnomorskiego. Byblos jest też bezpośrednio związane z powstaniem i upowszechnieniem alfabetu fenickiego, prekursora naszego współczesnego alfabetu. Od III tysiąclecia p.n.e. było wielkim fenickim ośrodkiem handlowym, stąd prowadzony był handel cedrem i wapieniami ze Starożytnym Egiptem skąd sprowadzano w zamian m.in. papirus. Greckie słowo - byblos - oznaczało papirus i stąd nazwa nadana miastu prawdopodobnie przez greckich handlarzy, którzy ściągali do Byblos po ten surowiec. Z czasem znaczenie miasta zaczęło maleć na rzecz oddalonych o 30 km na południe Bejrutu i o 40 km na północ Tripoli.

    Reklama