Semiotyka (logika)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Semiotyka (rzadziej używa się terminów „semiotyka logiczna”, „semiologia” i „semantyka”, z których dwa ostatnie mają też inne znaczenia) – jeden z trzech głównych (obok logiki formalnej i metodologii nauk) działów logiki, sam dzielący się na semantykę, pragmatykę i syntaktykę. Podział semiotyki na trzy główne działy pochodzi od Charlesa W. Morrisa. Semiotyka logiczna stanowi ogólną teorię znaków, zwłaszcza znaków językowych – wyrażeń. Zbliżony charakter ma semiotyka językoznawcza, która nie bada języków sformalizowanych, a jedynie języki naturalne (sama semiotyka logiczna, poza językami sformalizowanymi, bada także język naturalny). Zbliżony do syntaktyki logicznej charakter ma syntaktyka językoznawcza, semantyka logiczna ma swój odpowiednik w postaci semantyki językoznawczej.

Syntaktyka – jeden z trzech głównych działów semiotyki, obok semantyki i pragmatyki. Syntaktyka bada funkcje syntaktyczne – relacje, które zachodzą między wyrażeniami (znakami językowymi) wewnątrz języka i które mają charakter formalny. Podstawowe relacje syntaktyczne to np. implikacja (wynikanie) czy reprezentowanie stałych przez zmienne.Logika (gr. λόγος, logos – rozum, słowo, myśl) – wedle klasycznej definicji – nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń. Jako taka wraz z retoryką logika stanowiła część filozofii. Współczesna logika wykorzystując metodę formalną znacznie rozszerzyła pole badań włączając w to badania nad matematyką (metamatematyka, logika matematyczna), konstruowanie nowych systemów logicznych (np. logiki wielowartościowe), czysto teoretyczne badania o matematycznym charakterze (np. teoria modeli), zastosowania logiki w informatyce i sztucznej inteligencji (logic for computer science).

Poszczególne działy semiotyki zajmują się różnymi funkcjami semiotycznymi. Semantyka bada relacje semantyczne, tj. związki między znakami a rzeczywistością, tym, do czego odnoszą się znaki. Syntaktyka bada relacje syntaktyczne, tj. relacje zachodzące między samymi znakami. Nie są to jednak wszystkie relacje zachodzące wewnątrz języka, ale jedynie te, które mają charakter formalny – a więc niezależne od znaczenia wyrażeń, między którymi zachodzą. Pragmatyka, która bada relacje pragmatyczne, zachodzące między znakiem a jego użytkownikami (nadawcami i odbiorcami), ma częściowo nieuregulowany status – istnieje wiele prób uczynienia z niej nauki formalnej na wzór semantyki i syntaktyki, może ona jednak być uprawiana również jako nauka empiryczna mówiąca o ludzkim zachowaniu i łącząca w sobie elementy psychologii, socjologii i wiedzy o kulturze.

Metodologia nauk – nauka zajmująca się metodami stosowanymi w naukach przy formułowaniu twierdzeń i teorii naukowych. Metodologia nauk analizuje nie tylko procedury badawcze, lecz także jej wytwory: pojęcia, hipotezy, twierdzenia.Syntaktyka, składnia (gr. syntaktikós porządkujący) – dział językoznawstwa, który zajmuje się budową wypowiedzeń.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Witold Marciszewski, Semiotyka, W: Mała encyklopedia logiki, Wrocław 1988
  • Jerzy Pelc, Wstęp do semiotyki, Wiedza Powszechna 1982
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Polskie Towarzystwo Semiotyczne
  • Stephan Meier-Oeser, Medieval Semiotics, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy [online], CSLI, Stanford University, 11 maja 2011, ISSN 1095-5054 [dostęp 2018-08-07] (ang.). (Semiotyka średniowieczna)
  • Pragmatyka – jeden z trzech działów semiotyki (obok semantyki i syntaktyki). Wg Charlesa W. Morrisa, autora wspomnianego podziału, pragmatyka traktować ma o relacji między znakiem a odbiorcą (interpretatorem).Semiotyka (od greckiego semeiotikòs, czyli dotyczący znaku) albo semiologia, zwana jest także ogólną teorią znaków. Ogólna, formalna czyli logiczna teoria języka rozumianego jako system znakowy, zajmująca się językiem w aspekcie jego racjonalności i sprawności w aktach poznania i komunikowania.




    Warto wiedzieć że... beta

    Znak (łac. signans, fr. signifiant), w semiotyce jest to obserwowalny (percypowalny) element rzeczywistości, który nie jest istotny ze względu na swoje własne cechy, ale na swoją relację do innego elementu rzeczywistości do którego się odnosi (łac. signatum, fr. signifie).
    Witold Marciszewski (ur. 18 listopada 1930 w Warszawie) – polski logik i filozof, redaktor kilku encyklopedii logicznych, wieloletni nauczyciel akademicki, założyciel czasopisma Studies in Logic, Grammar and Rhetoric, redaktor blogów akademickich.
    Funkcje semiotyczne - relacje wyrażenia językowego do elementu rzeczywistości pozajęzykowej (funkcja semantyczna), do użytkownika tego wyrażenia (funkcja pragmatyczna) lub do innego wyrażenia językowego (funkcja syntaktyczna). Podział funkcji semiotycznych odpowiada więc podstawowemu podzialowi semiotyki na semantykę, pragmatykę i syntaktykę - dla każdej z tych dziedzin wiedzy odpwiednie funkcje semiotyczne są podstawowym przedmiotem badań. Podstawowe funkcje semantyczne to np. konotowanie, oznaczanie i denotowanie. Podstawowe funkcje pragmatyczne to np. wyrażanie, komunikowanie, rozumienie, uznawanie. Podstawowe funkcje syntaktyczne to np. wynikanie, reprezentowanie stałych przez zmienne.
    Charles William Morris (ur. 23 maja 1901 w Denver, zm. 15 stycznia 1979 w Gainesville) – amerykański filozof i semiotyk. Sformułował podstawy semiotyki.
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
    Jerzy Pelc (ur. 30 września 1924 w Warszawie) – filozof, semiotyk i logik, od 1971 profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.
    Semantyka - dział językoznawstwa, zajmujący się znaczeniem w języku, a także relacją formy znaku językowego do treści oznaczanej w ujęciu synchronicznym i diachronicznym. Semantyka bada ponadto relacje między znaczeniem podstawowym wyrazu, a jego znaczeniem w konkretnym wypowiedzeniu.

    Reklama