Seminarium duchowne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Seminarium duchowne – w Kościołach chrześcijańskich, w katolicyzmie, prawosławiu, a także protestantyzmie, instytucja przygotowująca przyszłych prezbiterów, poprzez wprowadzanie w duchowość chrześcijańską i prezbiteratu, studia teologiczne oraz kształcenie umiejętności duszpasterskich.

Msza – w części wyznań chrześcijańskich porządek celebracji liturgicznej będącej odniesieniem do Ostatniej Wieczerzy Jezusa.Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.

Seminaria katolickie[ | edytuj kod]

Jako struktura formacyjna w Kościele seminarium duchowne pojawiło się dość późno, bo dopiero po odnowie soboru trydenckiego (15451563).

Wielka schizma – rozłam w chrześcijaństwie na Kościół wschodni i zachodni. Za symboliczną datę tego wydarzenia przyjmuje się rok 1054.Historia chrześcijaństwa to okres historii obejmujący czas od narodzin Jezusa Chrystusa (początek rozwoju religii chrześcijańskiej) aż do dziś. Badaniem tego okresu w sposób naukowy zajmuje się Historia Kościoła jako gałąź teologii.

Nazwa seminarium wywodzi się od łacińskiego słowa seminarium, które oznacza „szkółkę młodych drzewek lub roślin”. (z łac. szkółka roślin, od semen – nasienie, seminis – narybek, latorośl).

Do czasu Soboru trydenckiego seminaria duchowne nie istniały. Kandydaci do kapłaństwa zgłaszali się do biskupa, deklarując chęć przyjęcia święceń i w niedługim czasie je otrzymywali. Czasem odbywali studia na uniwersytetach, z których większość posiadała wydziały teologiczne. Nie zamieszkiwali wspólnie. Taki sposób przygotowania do kapłaństwa, zwłaszcza w okresie reformacji, pozostawiał wiele do życzenia i był powodem słabego wykształcenia teologicznego i formacji duchowo-moralnej.

Uniwersytet (łac. universitas magistrorum et scholarium „ogół nauczycieli i uczniów”) – najstarszy rodzaj uczelni o charakterze nietechnicznym, której celem jest przygotowanie kadr pracowników naukowych oraz kształcenie wykwalifikowanych pracowników. Jan Kalwin, fr. Jean Cauvin albo również Jean Calvin (ur. 10 lipca 1509 w Noyon, zm. 27 maja 1564 w Genewie) – teolog, kaznodzieja, pisarz i organizator życia duchowego w Szwajcarii okresu reformacji. Twórca jednej z doktryn religijnych - ewangelicyzmu reformowanego, przyjętej przez kościoły ewangelicko-reformowane, prezbiteriańskie, a następnie przez część kongregacjonalnych, opierającej się głównie na predestynacji oraz symbolicznej, a nie realnej w odróżnieniu od poglądu powszechnie panującego w Kościele Katolickim, obecności Jezusa Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej. Nazywany "teologiem par excellence"; "Arystotelesem Reformacji"; "Akwinatą Kościoła reformowanego"; "najbardziej chrześcijańskim mężem swej epoki" czy też "drugim patriarchą reformacji".

W ramach odnowy Kościoła, będącej reakcją na reformację, wśród wielu znaczących dokumentów doktrynalnych i prawnych Soboru trydenckiego znajduje się dekret uchwalony na XXIII sesji w dniu 15 lipca 1563 roku, który zobowiązywał biskupów do tworzenia w ich diecezjach seminariów dla kształcenia prezbiterów. Seminaria duchowne stały się jednym z ważniejszych czynników odnowy Kościoła. Pionierem tworzenia seminariów był święty Wincenty à Paulo (1581-1660).

George Whitefield, znany również jako George Whitfield (ur. 16 grudnia 1714 w Gloucester, Anglia, zm. 30 września 1770 w Newburyport, Massachusetts) – anglikański duchowny, kaznodzieja, jeden z założycieli Metodyzmu oraz prekursor ruchu ewangelicznego.Kongregacja ds. Edukacji Katolickiej (Congregatio de Institutione Catholica (de Studiorum Institutis)) – jedna z dziewięciu kongregacji Kurii Rzymskiej powołana do istnienia przez Sykstusa V w 1588 na mocy konstytucji apostolskiej Immensa Aeterni Dei, reorganizującej Kurię Rzymską i tworzącą stałe kongregacje. Podlegał jej wówczas rzymski uniwersytet Sapienza oraz najważniejsze uniwersytety tego czasu z wyjątkiem Bolonii, Paryża i Salamanki. Leon XIII utworzył w 1824 Congregatio studiorum, której podlegały instytucje edukacyjne w Państwie Kościelnym. W 1870 podporządkowano jej uniwersytety katolickie. Benedykt XV utworzył w 1915 sekcję ds. seminariów duchownych i zmienił nazwę kongregacji na Congregatio de Seminariis et Studiorum Universitatibus. Paweł VI przemianował ją w 1967 na Sacra Congregatio pro institutione Catholica. Jan Paweł II reformując Kurię Rzymską konstytucją apostolską Pastor Bonus przemianował ją w 1988 na Congregatio de Institutione Catholica (de de Seminariis atque Studiorum Institutis). Benedykt XVI listem apostolskim w formie Motu proprio Ministrorum institutio - Formacja duchownych - z 16 stycznia 2013 postanowił przenieść kompetencje dotyczące formacji alumnów seminariów duchownych z Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej do Kongregacji ds. Duchowieństwa zmieniając nazwę dykasterii, wyjaśniając, że zajmuje się ona jedynie Studiorum Institutis – czyli katolickimi instytucjami edukacyjnymi.

Odnowa Soboru watykańskiego II[ | edytuj kod]

Odnową seminariów duchownych w XX w. zajął się Sobór watykański II, poświęcając jej osobny dekret Optatam Totius (28 października 1965 r.). Według kard. Gabriela-Marie Garrone'a, prefekta Kongregacji ds. Edukacji Katolickiej, reforma seminariów rozpoczęła się w kontekście ogólnie postrzeganego w latach 60. kryzysu posługi księży i miała się dokonać dzięki nowemu rozumieniu kapłaństwa i Kościoła, jak zostały one ukazane w Soborowej Konstytucji o Kościele Lumen gentium (21 listopada 1964 r.) i dekrecie O życiu i posłudze księży Presbyterorum ordinis (7 grudnia 1965 r.).

Kierownictwo duchowe – w chrześcijaństwie praktyka, z której korzystają osoby chcące udoskonalać swą relację z Bogiem, pogłębiać życie wewnętrzne, wykorzeniać swoje wady i wzrastać w cnotach.Codex Iuris canonici auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus (pol. Kodeks prawa kanonicznego, skrót: CIC lub KPK) – podstawowy dokument ustawodawczy Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego promulgowany 25 stycznia 1983 przez Jana Pawła II konstytucją apostolską Sacrae disciplinae leges. Wszedł w życie 27 listopada 1983 r. Zastąpił pio-benedyktyński kodeks prawa kanonicznego i liczne ustawy kościelne wydane po 1917.

Tuż po zakończeniu Soboru, w październiku 1967 r., odbyło się I Zgromadzenia Generalnego Synodu Biskupów. Pięć posiedzeń Synodu poświęcono problemowi odnowy seminariów. Wnioski posłużyły opracowaniu przez Kongregację ds. Wychowania Katolickiego tzw. Ratio fundamentalis – „Podstawowych norm formacji kapłańskiej”.

Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Toruńskiej im. Błogosławionego Księdza Stefana Wincentego Frelichowskiego w Toruniu - katolicka uczelnia wyższa z siedzibą w Toruniu.Prawo kanoniczne – w Kościołach chrześcijańskich różnych tradycji system norm prawnych określających funkcjonowanie poszczególnych Kościołów, prawa i obowiązki poszczególnych członków (duchownych i świeckich), sposób zarządzania Kościołem, jego strukturę, przestępstwa i kary za nie oraz elementarne przepisy liturgiczne.

Seminarium w świetle nowszych dokumentów[ | edytuj kod]

Normy formacji kapłańskiej zostały uaktualnione 19 marca 1985 r. przez Kongregację wychowania katolickiego, w powiązaniu z nowo wydanym posoborowym Kodeksem Prawa Kanonicznego (1983 r.). W 25 rocznicę zakończenia Soboru, w jesienią 1990 r. odbyła się w Watykanie sesja Synodu Biskupów poświęcona ocenie realizacji nauczania soborowego na temat formacji kapłańskiej, w tym także formacji do kapłaństwa, oraz uczynieniu tego nauczania bardziej aktualnym i skutecznym. Owocem Synodu była wydana przez Jana Pawła II adhortacja Pastores dabo vobis (PDV) (25 marca 1992 r.). Według tego dokumentu, przygotowania do posługi prezbiterów oraz ich stałe kształcenie już po święceniach są „ściśle ze sobą związane.../gdyż obydwa/ tworzą jedną, spójną drogę chrześcijańskiego i kapłańskiego życia.” (PDV 42). Odnowione spojrzenie na ten pierwszy, przygotowawczy okres zostało zaprezentowane w rozdziale piątym, zatytułowanym „Ustanowił Dwunastu, aby Mu towarzyszyli. Formacja kandydatów do kapłaństwa”. W rozdziale tym papież m.in. potwierdził niezbędność instytucji Wyższego Seminarium (PDV 60).

Optatam Totius – dekret o formacji kapłańskiej, jeden z dokumentów Soboru Watykańskiego II. Za jego przyjęciem było 2318 głosów, przeciw: 3. Został promulgowany przez Pawła VI 28 października 1965.Jonathan Edwards (ur. 5 października 1703, zm. 22 marca 1758) – amerykański, kolonialny kaznodzieja protestancki nurtu kongregacjonalistycznego, teolog i misjonarz w kręgach Indian. Edwards jest uważany za najwybitniejszego amerykańskiego teologa. Zasłynął jako jeden z najbardziej wszechstronnych amerykańskich teologów i filozofów oświecenia. Jego dorobek obejmuje bardzo różne dziedziny, jednak Edwardsa najczęściej kojarzy się z obroną teologii kalwinistycznej, metafizyką teologicznego determinizmu oraz dziedzictwem purytańskim. W swoim słynnym kazaniu Grzesznicy w rękach rozgniewanego Boga położył nacisk na gniew Boga wobec grzechu. Edwards skontrastował tu wizję surowego Boga z tezą o Bogu-zbawicielu. Siła oddziaływania niektórych kazań była tak dotkliwa, że niektórzy słuchacze mdleli. Przykre reakcje słuchaczy na słowa kaznodziei wywołały kontrowersje wokół „cielesnych skutków” obecności Ducha Świętego.

8 grudnia 2016 r., aby pomóc w wypracowaniu uaktualnionego modelu formacji kapłańskiej, dostosowanego do wyzwań związanych z posługą księży w XXI w., Kongregacja ds. Duchowieństwa – która w 2013 r. przejęła opiekę nad formacją seminaryjną – opracowała nową wersję Ratio fundamentalis institutionis sacerdotalis. Zespół, który pracował nad tekstem Ratio kierował się „wnioskami i praktyką” katolickich Kościołów lokalnych na całym świecie. W prace było zaangażowanych wiele dykasterii Kurii Rzymskiej. Podstawową ideą przewodnią całego dokumentu jest to, że seminarzysta a następnie prezbiteruczniami Chrystusa.

Bóg Ojciec, Pan Bóg (łac. Deus Pater) – jedna z Trzech Osób Boskich czczonych przez większość wyznań chrześcijańskich.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

Seminarium w Kodeksie Prawa Kanonicznego[ | edytuj kod]

Organizację seminariów duchownych reguluje m.in. Kodeks prawa kanonicznego (kan. 232 – 264 Kształcenie duchowieństwa). Zgodnie z tym prawem istnieje obowiązek powołania seminarium w każdej diecezji lub, jeżeli tego wymagają okoliczności, można erygować seminarium międzydiecezjalne. Kształcenie w seminarium musi obejmować co najmniej 2 lata wykładów z filozofii i 4 lata studiów teologicznych. Klerycy zobowiązani są do wspólnego mieszkania w domu wyznaczonym przez biskupa co najmniej przez 4 lata. Biskup diecezjalny ponosi pełną odpowiedzialność za formację diakonów i prezbiterów. Prawo kanoniczne przewiduje również powołanie w seminarium funkcji: rektora, kierownika duchowego i ekonoma. Seminarium jest wyjęte spod władzy parafii, a funkcję proboszcza sprawuje w nim rektor. Rektor odpowiada za cały przebieg i wynik formacji alumnów seminariów.

Kościół /(gr.) ἐκκλησία (ekklesia), zgromadzenie obywatelskie/ – w teologii chrześcijańskiej, wspólnota ludzi ze wszystkich narodów, zwołanych przez Apostołów, którzy zostali posłani przez Jezusa Chrystusa, by utworzyć zgromadzenie wybranych, stających się wolnymi obywatelami Królestwa niebieskiego. Wspólnota Kościoła ma cztery zasadnicze cechy, sformułowane w Nicejsko-konstantynopolitańskim wyznaniu wiary (381 r.): jedność, świętość, powszechność i apostolskość. Pierwszym zadaniem Ludu Bożego, jako ustanowionej poprzez chrzest wspólnoty /(gr.) koinonia/ wiary i sakramentów, jest bycie sakramentem wewnętrznej jedności ludzi z Bogiem oraz jedności całej ludzkości, która ma się zrealizować. Kościołem nazywa się też wspólnotę lokalną Kościoła powszechnego, tzw. kościoły lokalne, a także określone wyznanie chrześcijańskie. Tajemnicą Kościoła zajmuje się gałąź teologii – eklezjologia.Kuria Rzymska – organ, przez który papież sprawuje swoją władzę. Kuria składa się z dykasterii i innych urzędów, z których każdy ma swój zakres działania, co wiąże się z odpowiedzialnością oraz odpowiednimi kompetencjami. Najważniejszymi działami Kurii są Sekretariat Stanu oraz kongregacje. Kolejne miejsca w hierarchii zajmują rady i komisje papieskie. Oprócz stałych urzędów papież może zwoływać konsystorze Kolegium Kardynalskiego w celu wyjaśnienia szczególnie trudnych kwestii. Powołano w szczególności Komisję Kardynalską ds. Organizacji i Problemów Ekonomicznych Stolicy Apostolskiej, która zajmuje się zarządzaniem finansami Watykanu. Kuria stanowi osobisty personel papieża i jej organizacja zależy całkowicie od niego.

Studia instytucjonalne[ | edytuj kod]

Obecnie seminaria duchowne na podstawie odrębnych umów stanowią sekcje specjalne wydziałów teologicznych uczelni publicznych lub posiadają status wyższej szkoły zawodowej. W ten sposób kończący seminarium uzyskują tytuł zawodowy magistra (tytuł magistra nie jest konieczny do uzyskania święceń). Mimo przynależności do uczelni świeckich faktyczną jurysdykcję w seminarium sprawuje biskup diecezjalny (lub wyższy przełożony w przypadku seminariów zakonnych) przez powołanego przez siebie rektora.

Wyższa Szkoła Teologiczno-Społeczna (WSTS) – wyznaniowa jednowydziałowa zielonoświątkowa szkoła wyższa typu zawodowego, o charakterze kolegium biblijnego, kształtująca studentów w zakresie nauk teologiczno-pedagogicznych. Założona w 1968 roku, początkowo funkcjonowała pod nazwą Szkoły Biblijnej, następnie Warszawskiego Seminarium Teologicznego, a od października 2012 funkcjonuje pod obecną nazwą.Kodeks prawa kanonicznego – wspólna nazwa kościelnych aktów prawnych zawierających zasadniczy zrąb prawa kanonicznego Kościoła katolickiego.

Seminaria duchowne dla zgromadzeń zakonnych funkcjonują analogicznie jak seminaria diecezjalne.

Seminaria katolickie w Polsce[ | edytuj kod]

Pierwsze seminaria duchowne w Polsce erygowane zostały tuż po zakończeniu soboru trydenckiego, m.in. w Braniewie, Poznaniu i Włocławku.

W czasie PRL polskie seminaria duchowne nie były w ogóle uznawane jako wyższe uczelnie i opierały się wyłącznie na prawie kanonicznym, dlatego księża, którzy je kończyli, nie uzyskiwali tytułu zawodowego magistra, chyba że zdobywali je na wydziałach posiadających prawa publiczne.

Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, Bogurodzica a. Bogarodzica – jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych (cs. Boharodzica). W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.Apostolski symbol wiary (łac. Symbolum Apostolorum lub Symbolum Apostolicum), w skrócie Symbol Apostolski (potocznie: Skład apostolski, Wierzę w Boga, z łac. credo – wierzę) – to najwcześniejsze wyznanie wiary Kościoła rzymskiego. Pierwsze pisane świadectwo tekstu sięga początku III wieku. Późniejsza legenda przypisała autorstwo samym Apostołom. Autorytet tego Credo wziął się, po pierwsze, z faktu jego powstania w Rzymie, który od początku cieszył się szczególnym autorytetem wśród innych kościołów lokalnych Zachodu, po drugie, stąd, że jego treść postrzegano jako odbicie apostolskiej tradycji wiary. W symbolu wyrażona jest wiara w Trójcę Świętą, używa go przede wszystkim Zachód chrześcijański: Kościół rzymskokatolicki, Kościoły starokatolickie, anglikanie, liczne wyznania protestanckie. W Kościele rzymskokatolickim odczytywany jest podczas wieczornych nabożeństw, takich jak nabożeństwo czerwcowe do Serca Jezusa lub maryjne nabożeństwa majowe czy październikowe i w czasie koronki do Bożego Miłosierdzia.
 Osobny artykuł: Seminaria katolickie w Polsce.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangelikalne, pot. chrześcijaństwo ewangeliczne – jest nurtem pobożnościowym w protestantyzmie, opartym na specyficznej duchowości. W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które zaznaczają się w głównym nurcie protestantyzmu. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem.
Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.
Arcybiskupie Seminarium Duchowne w Poznaniu – katolickie wyższe seminarium duchowne archidiecezji poznańskiej przygotowujące mężczyzn do przyjęcia święceń diakonatu i prezbiteratu. Klerycy są studentami kierunku teologii o specjalności kapłańskiej Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza. Jurysdykcję kanoniczną nad Seminarium sprawuje arcybiskup poznański.
Wielkie przebudzenie – określenie wielkich przemian duchowych w amerykańskim protestantyzmie w XVIII i - przede wszystkim - XIX wieku. Wielkie przebudzenie doprowadziło do narodzin nowej, charakterystycznej amerykańskiej odmiany protestantyzmu.
Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.
Filip Melanchton (właściwie Philipp Schwartzerd ur. 16 lutego 1497 roku w Bretten w Palatynacie, zm. 19 kwietnia 1560 roku w Wittenberdze) – reformator religijny, najbliższy współpracownik Marcina Lutra, współtwórca reformacji, profesor uniwersytetu w Wittenberdze, zreorganizował szkolnictwo i wprowadził szkołę humanistyczną w Niemczech, która stała się wzorcem dla szkół na Śląsku i Pomorzu.
Ruch uświęceniowy (ang. Holiness Movement) – powstały w połowie XIX wieku ruch wewnątrz chrześcijaństwa stanowiący zbiór wierzeń i praktyk, wywodzących swe źródła z metodyzmu, a pośrednio z chrześcijańskiego ruchu przebudzeniowego tamtego okresu. Ruch kładzie nacisk zgodnie z przekonaniem Johna Wesleya, że każdy chrześcijanin powinien dążyć do osiągnięcia doskonałości chrześcijańskiej rozumianej praktycznie jako codzienne osobiste uświęcanie każdego wierzącego. Szczególnie zwraca uwagę na konieczność osobistego nawrócenia i pobożnego życia.

Reklama