• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sekularyzacja



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.
    Przyczyny sekularyzacji[ | edytuj kod]

    Przyczyny procesów sekularyzacyjnych można pogrupować w kilka kategorii:

    1. kulturowe: odczarowywanie świata (termin wprowadzony przez Maxa Webera), racjonalizacja, konflikt pomiędzy teoriami naukowymi a wiarą,
    2. gospodarcze: kapitalizm, industrializacja, urbanizacja – pociągają za sobą zmiany w stylu życia: wzrost mobilności, anonimowość mieszkańców aglomeracji
    3. polityczne: oddzielenie państwa od Kościoła (od czasu Rewolucji Francuskiej), przejście od monarchii (król „namaszczony” przez Boga) do demokracji,
    4. psychologiczne: człowiek w centrum świata, skoncentrowanie na „ja”, indywidualizm, zmiana stosunku do cielesności (wyzwolenie seksualne związane z ruchami hippisowskimi; w tym czasie powstaje wiele nowych ruchów religijnych), potrzeba indywidualnego kontaktu z Sacrum, opartego na emocjach, doświadczeniu (nowe ruchy religijne, odchodzenie od tradycyjnych praktyk, gdzie kapłan pośredniczy w kontakcie z Bogiem),
    5. teologiczne: zalążki sekularyzacji w koncepcji transcendentnego Boga judaizmu i chrześcijaństwa – Bóg obecny w dziele stworzenia, a jednocześnie będący poza światem, daleki.

    Teorie wyjaśniające zmiany zachodzące w religijności można podzielić na trzy główne kategorie:

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Dekalog (stgr. δεκάλογος dekalogos, dziesięć słów) inaczej Dziesięć przykazań (w tradycji żydowskiej Dziesięć Oświadczeń עשרת הדיברות, Aseret ha-Dibrot) – zbiór podstawowych nakazów moralnych obowiązujących pierwotnie wyznawców judaizmu, a następnie przejęty przez chrześcijan, dla których spełnia się on w Jezusie Chrystusie (Por. Mt 5,17-19) poprzez tajemnicę paschalną.
    1. lokujące przemiany w systemie społecznym (poziom religijności się zmienia, bo zmieniają się społeczeństwa):
      1. teorie sekularyzacji,
      2. teoria dyferencjacji funkcjonalnej Niklasa Luhmanna,
      3. teorie globalizacji;
    2. lokujące przemiany w jednostce (poziom religijności się zmienia, bo zmieniają się ludzie):
      1. koncepcja prywatyzacji religii Thomasa Luckmanna,
      2. koncepcja religii jako pamięci Danièlle Hervieu-Léger,
      3. ekonomiczna teoria religii Starka i Bainbridge’a,
    3. lokujące przemiany w religii (poziom religijności się zmienia, bo zmienia się sama religia):
      1. koncepcja religii obywatelskiej Roberta Bellaha,
      2. analiza społecznego tworzenia religii Jamesa Beckforda.

    Teorie sekularyzacji[ | edytuj kod]

    Klasyczna teoria Petera Bergera[ | edytuj kod]

    Sekularyzacja według Petera Bergera oznacza procesy wyzwolenia społeczeństwa i kultury spod dominacji instytucji i symboli kościelnych – jest to nowa, świecka wizja świata. Sekularyzacja nie jest zjawiskiem występującym równomiernie (np. bardziej podatne są na nią osoby w średnim wieku, mieszkające w miastach, mężczyźni). Według autora uniwersalne są natomiast jej przyczyny – postęp ekonomiczny i cywilizacyjny, rozwój kapitalizmu, antyreligijna propaganda marksistów, naukowy ateizm. Berger szuka przyczyn sekularyzacji wewnątrz samej religii, wskazując w niej te cechy, które stały się zalążkiem sekularyzacji. Pod tym kątem analizuje trzy religie:

    Sekularyzm (świeckość) jest powszechnie definiowany jako koncepcja braku integracji lub współzależności religii z publicznymi sprawami społeczeństwa. Często jest wiązany z okresem oświecenia w Europie i odgrywa główną rolę w społeczeństwach Zachodu. Idee rozdziału kościoła od państwa i laickości wiele czerpią z sekularyzmu. Antonimem sekularyzmu jest teokracja.Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
    1. Protestantyzm jako zredukowana wersja katolicyzmu, w której brak tajemnicy, misterium i magii. Istnieje wyraźne oddzielenie – Bóg transcendentny vs. świat neutralny, przecięta jest pępowina między niebem a ziemią. Jedyny sposób komunikacji człowieka z Bogiem to Słowo Boże. Rzeczywistość protestancka to niebo pozbawione aniołów, dostępne astronautom, więc w pełni zgodne z nauką i technologią. W odróżnieniu od protestantów, katolicy ciągle komunikują się ze świętością i świętymi, poprzez symbole, rytuały. Protestantyzm ze względu na dużą odległość Boga oraz zgodność swoich przekonań z techniką i nauką stał się wstępem do sekularyzacji, oddzielenia spraw ludzkich od spraw Boskich.
    2. Judaizm: Berger twierdzi, że można sięgnąć głębiej w poszukiwaniu korzeni sekularyzacji – uważa, że można je odnaleźć już w Starym Testamencie. Starożytny Izrael, cały ówczesny świat ludzki miał wspólną kosmologię – zakładała ona ciągłość pomiędzy światem empirycznym a światem ponadempirycznym, była więc ciągłość między bogami a człowiekiem, wszystko co działo się tu, miało swoje znaczenie i odpowiednik tam. Ciągłość ta mogła zostać zerwana lub naruszona przez grzech, złamanie tabu, złe odtwarzanie obrzędów – wtedy porządek świata załamywał się, a odpowiednie rytuały przywracały stan równowagi. Taki świat był bezpieczny – cokolwiek by się nie zdarzyło, miało swój sens i wytłumaczenie. Początek sekularyzacji Berger widzi w biblijnym Exodusie (wyjściu Izraelitów z niewoli egipskiej i wędrówce za przewodnictwem Mojżesza). Exodus był nie tyle wyjściem politycznym, co odrzuceniem i zerwaniem z całym kulturowym, a więc i religijnym uniwersum ówczesnego świata – odłączeniem od kosmicznej jedności. To odrzucenie, autor analizuje poprzez 3 motywy – transcedentalizację, historyzację i racjonalizację etyki:
      1. transcendentalizacja – Bóg znajduje się poza kosmosem, a sam kosmos jest boską kreacją; Bóg jest jedyny, bez panteonu towarzyszących bóstw, ma radykalne wymagania etyczne. Co najważniejsze, Bóg zaadoptował Izraelitów (nie był bóstwem związanym z nimi naturalnie), został przysposobiony historycznie – połączenie to dokonało się za sprawą przymierza (przekazanie Izraelitom Dekalogu na Górze Synaj). Bóg wybrał sobie naród, wcześniej nie był z nim złączony. Żąda ofiar, ale nie jest od nich zależny. Bóg stworzył człowieka, później zaś nie kontaktuje się z nim, brak jest ciągłości owych relacji.
      2. historycyzm – wiara Izraela jest wiarą historyczną. Stary Testament, przypowieści, psalmy, księgi – wszystko to odnosi się do przeszłości, poszczególne księgi mają charakter historyczny. Ważna jest też tendencja do indywidualizacji – Bóg całkowicie poza światem ludzi, więc otwiera się spektrum działań Boga – tam, ludzi – tu, na ziemi. Nie ma już zbiorowości, ale pojawia się indywidualna jednostka, jej działania.
      3. racjonalizacja etyki – zasady etyczne nie odnoszą się i nie biorą się z porządku kosmicznego, ale czerpią z historyzmu, z konkretnych zobowiązań ludu Izraela względem ich Boga. Ujawniają swój racjonalizm poprzez odrzucenie magicznych, orgiastycznych elementów kultu, na rzecz rozwoju prawa – które wyłożone jest w Torze. Całe życie ma być służbą Bogu, w sposób, jaki określił on w prawach. Wynika z tego racjonalizacja wszelkiego działania. Prawo i etyka mają swe uzasadnienie w konkretnych przykazaniach boskich. Korzenie odczarowania świata (wyzbycia go magii itp.) dają się odnaleźć już na łonie starożytnego judaizmu.
    3. Chrześcijaństwo stanowi krok do tyłu w sekularyzujących motywach religijnych. Wspólna z judaizmem jest koncepcja transcendentnego Boga, natomiast jego wcielenie, czyli rozwój doktryny Trójcy Świętej jest mniej racjonalny, bardziej dający się obalić. Według Bergera chrześcijanie niejako odeszli od klasycznego monoteizmu i poprzez idee wcielenia, aniołów, czy idee Matki Bożej – jako pośredniczki, na nowo „zaczarowali świat” (poprzez dodanie nadprzyrodzonych elementów). Chrześcijanie ustanowili nową wersję kosmicznego porządku, dodali do niego wiele motywów z innych religii czy wierzeń. Zatrzymał się proces racjonalizacji (magiczny świat znów stał się bezpiecznym uniwersum odniesienia). Chrześcijaństwo odwróciło się od transcendencji i racjonalizacji, ale nie odwróciło się od historycyzmu. Kolejna cecha chrześcijaństwa, która sprzyjała sekularyzacji – to społeczny kształt kościoła – jego instytucjonalizacja, która stoi w wyraźnej opozycji do wszystkich innych instytucji, poprzez skoncentrowanie symboli oraz znaków religijnych tylko w obrębie jednej instytucji i powoduje, że świat zostaje podzielony na ten świecki i święty, logiczny i teologiczny. Przez to religijne legitymizacje utraciły wiarygodność, religijne tłumaczenia (pełne magii, tajemnicy itp.) przegrywają z racjonalnością świata świeckiego.

    Ekonomiczna teoria religii Starka i Bainbridge’a[ | edytuj kod]

    Rodney Stark i William Sims Bainbridge wyprowadzili teorię sekularyzacji ze stworzonej przez siebie teorii działań ludzkich. Według niej ludzkie działanie i postrzeganie zachodzą w czasie, a ludzie poszukują nagród i unikają kosztów, które są względem siebie komplementarne: utracona nagroda to koszt, uniknięcie kosztu to nagroda. Jednostki pożądają pewnych rzeczy mniej lub bardziej niż innych – nagrody różnią się między sobą. Z czasem jednostka może uzyskać bardziej pożądane nagrody kosztem mniej pożądanych.

    Księstwo siewierskie (łac. Ducatus Severiensis; nazwa użyta po raz pierwszy w 1341 roku) - od XIV wieku księstwo we władaniu Piastów: opolsko - raciborskich, bytomskich i cieszyńskich, zależnych od państwa czeskiego. W latach 1312 - 1790 samodzielne księstwo, pod panowaniem książąt siewierskich, którymi od 1443 byli kolejni biskupi krakowscy.Księstwo Zadźwińskie (Księstwo Inflanckie, łac. Ducatus Ultradunensis) – posiadłość Rzeczypospolitej Obojga Narodów, istniejąca w latach 1561-1621.

    Działanie ludzkie polega na przetwarzaniu informacji, które służy rozpoznawaniu problemów i rozwiązywaniu ich za pomocą umysłu. By rozwiązać problem, trzeba szukać wyjaśnień.

    Wyjaśnienia to nagrody o pewnym stopniu ogólności; mówią nam jakie koszty trzeba ponieść w czasie, by uzyskać nagrodę. Wyjaśnienia mogą zostać ocenione tylko wtedy, gdy przekonamy się, że faktycznie mogą ułatwić zdobycie nagrody. W poszukiwaniu wyjaśnień ludzie porzucą te z nich, które łatwo obalić, a pozostaną przy tych, które są trudniejsze do podważenia. Dostęp do niektórych nagród jest ograniczony, dlatego ludzie zmuszeni są do nawiązywania relacji wymiany – by zdobyć od kogoś nagrodę musimy ponieść koszt dostarczenia mu innej nagrody, wartościowej dla niego. Ludzie poszukują korzystnych współczynników wymiany (nadwyżka nagród nad kosztami, osiągnięta w wyniku wymiany). Władza to stopnień kontroli nad współczynnikiem wymiany. Nagrody trudno osiągalne zdobywają zwykle ci ludzie, którzy dysponują większą władzą. Niektóre nagrody nie istnieją (lub tylko podejrzewamy że nie istnieją, bo nie ma dowodów na ich realność). Nie można jednak stwierdzić z całą pewnością, że jakaś nagroda nie istnieje. Przy braku realnej nagrody ludzie przyjmą jej obietnicę na przyszłość, czyli kompensator.

    Anzelm Szteinke, OFM (ur. 10 stycznia 1939 we Włocławku) − polski franciszkanin, doktor teologii, historyk ruchu franciszkańskiego, członek Prowincji Matki Bożej Anielskiej w Krakowie.Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

    Kompensatory to zapowiedzi nagrody, przedstawione w oparciu o wyjaśnienia, które nie poddają się jednoznacznej ocenie. Nieuchwytne substytuty pożądanych nagród, których wartość trzeba przyjąć na wiarę. Ludzie traktują kompensatory tak, jakby były one nagrodami. Kompensatory różnią się między sobą. Wyróżniamy np. kompensatory szczegółowe, które substytuują pojedyncze nagrody oraz kompensatory ogólne, które substytuują wiązkę nagród lub nagrody o dużym zasięgu i wartości. Wszystkie społeczeństwa posługują się kompensatorami, a najpowszechniejszy z nich to obietnica pokonania śmierci. Ludzie wolą nagrody niż kompensatory i starają się wymieniać je na nagrody. Staje się to niemożliwe, gdy:

    Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
  • nagroda nie istnieje
  • kompensator mylnie utożsamia się z nagrodą – umiejętność ich rozróżnienia pociąga za sobą władzę.
  • nie dysponuje się władzą potrzebną do uzyskania nagrody. Nagrody zdobywają ludzie dysponujący władzą – inni muszą zadowolić się kompensatorami.
  • Przykładowo, Stark wyróżnił nagrody i kompensatory oferowane przez amerykańskie instytucje religijne:
    Nagrody:

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.
    1. Przynależność do kościoła. Status, prawomocne miejsce we wspólnocie.
    2. Uczestnictwo w obrzędach religijnych. Wydarzenia społeczne i typowe dla nich nagrody.
    3. Udział w organizacjach i inicjatywach religijnych, np. taniec towarzyski, klub samotnych serc.
    4. Socjalizacja dzieci, poprzez np. obozy harcerskie, grupy sportowe.

    Kompensatory:

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Grzech – przekroczenie konkretnych norm moralnych i religijnych. Pojęcie najczęściej używane w dziedzinie religijnej. W religiach, w których Bóg jest bytem osobowym, jak judaizm i chrześcijaństwo, grzech oznacza dobrowolne zerwanie przymierza z Bogiem poprzez dokonanie jakiegoś złego czynu. W religiach tych grzech powoduje oddalenie od życia, którego źródłem jest Bóg.
    1. Doktryny religijne. Ulga, rada, pomoc, zadośćuczynienie w przyszłym życiu.
    2. Doświadczenia religijne. Wyzwolenie tłumionych emocji, źródło wiary.
    3. Modlitwa i indywidualna pobożność. Poszukiwanie boskiej pomocy, rady, wewnętrznego spokoju.
    4. Partykularyzm i poczucie moralnej wyższości. Mimo niskiego statusu, należy się do wybrańców boga; wyjątkowa tożsamość religijna.

    Na kanwie powyższej teorii autorzy proponują własną definicję religii, magii i nauki oraz organizacji religijnych.

    Mojżesz, łac. Moyses, hebr. מֹשֶׁה Mosze, arab. موسى, Musa, cs. Prorok Bogowidiec Moisiej – postać biblijna, przywódca Izraelitów w okresie ich wyjścia z Egiptu i wędrówki do Ziemi Obiecanej, święty prorok. Żył prawdopodobnie w XIII wieku p.n.e. (według Biblii 120 lat). Syn Amrama i Jokebed, brat Aarona i Miriam.Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, Bogurodzica a. Bogarodzica – jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych (cs. Boharodzica). W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.

    Religia to systemy ogólnych kompensatorów, które opierają się na założeniach nadprzyrodzonych. Poszukiwać sensu życia to utrzymywać, że ma ono jakiś cel, a więc zakładać istnienie jakiejś świadomości, siły rządzącej.

    Magia to zespół kompensatorów o mniejszym stopniu ogólności niż te uznawane za religię. Nie mają wyjaśniać sensu świata, ale pozwalać na manipulowanie nim dla określonych celów praktycznych. Są to kompensatory, które przedstawia się jako poprawne wyjaśnienia, nie zważając na ich empiryczną ocenę, mimo że jej poddane okazują się bezwartościowe.

    Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.Państwo zakonu krzyżackiego [w Prusach] (niem. Deutschordensland in Preußen albo Deutschordensstaat in Preußen) – suwerenne państwo niemieckiego zakonu krzyżackiego założone około 1226 roku. Państwo zakonne było państwem, które przez setki lat obejmowało nie tylko ziemie Prusów, ale także Łotwę i Estonię. Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego z 1466 roku Zakon oddał Polsce Pomorze Gdańskie, ziemię chełmińską i michałowską, a także Warmię i stolicę Malbork, które nazwano Prusami Królewskimi, a pozostałe pod władzą krzyżacką ziemie określano odtąd jako Prusy Zakonne.

    Nauka to skuteczna procedura oceniania wyjaśnień.

    Organizacje religijne to przedsięwzięcia społeczne, których podstawowym celem jest tworzenie, podtrzymywanie i wymiana ogólnych kompensatorów o nadprzyrodzonej proweniencji. Przynależność do organizacji religijnych zależy od bilansu nagród i kosztów, których ludzie spodziewają się po swoim w nich uczestnictwie. Dostarczają możliwości wymian, w trakcie których gromadzi się przynajmniej pewną część prawdziwych nagród. Organizacje religijne dążą do tego, by oprócz kompensatorów dostarczać również nagrody. Trzeba jednak pamiętać, że nawet posiadanie władzy nie pozwala na zdobycie pewnych nagród, ponieważ są zbyt trudno dostępne. Istnieje wiele rywalizujących organizacji religijnych oraz konkurencja organizacji świeckich, tam, gdzie obecne są mniej ogólne kompensatory lub wyraźne nagrody (np. quasi-religijny charakter niektórych ruchów politycznych, utopia socjalistyczna vs. chrześcijańska, światopogląd naukowy vs. religijny). W ten sposób tworzy się swoisty rynek religijny, w obliczu którego człowiek staje się konsumentem pewnych treści religijnych; dzięki pluralizmowi na rynku może on dowolnie kombinować wyznawane przez siebie wartości, zgodnie z zasadą maksymalizacji korzyści i minimalizacji kosztów.

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

    Teoria o sekularyzacji opartej na bezpieczeństwie egzystencjalnym Pippy Norris i Ronalda Ingleharta[ | edytuj kod]

    Pippa Norris i Ronald Inglehart, nawiązując do postmaterializmu, opierają swoje rozważania na dwóch aksjomatach:

    1. aksjomat bezpieczeństwa – bogate i biedne państwa różnią się pod względem poczucia bezpieczeństwa, jakie posiadają ich mieszkańcy; wpływa na to zróżnicowanie tych państw pod względem czynników takich jak rozwój społeczny, równość ekonomiczna, wykształcenie/poziom analfabetyzmu, zamożność i poziom dochodów, opieka zdrowotna czy pomoc społeczna. Wzrost zamożności społeczeństwa zazwyczaj powoduje wzrost poziomu bezpieczeństwa – jest to uogólnienie o charakterze probabilistycznym, ponieważ na poczucie bezpieczeństwa wpływają także czynniki losowe, niemożliwe do przewidzenia, np. kataklizmy, recesja gospodarcza.
    2. aksjomat tradycji kulturowych – światopoglądy początkowo powiązane z tradycjami religijnymi trwale ukształtowały kulturę każdego narodu – wartości religijne są więc wpisane w dziedzictwo kulturowe i przekazywane przez inne niż kościół media, np. system oświaty, środki masowego przekazu. Nawet w wysoce zsekularyzowanych krajach wartości religijne nadal silnie oddziałują na kształtowanie się światopoglądu obywateli.

    Z powyższych aksjomatów wyprowadzają sześć hipotez:

    Sacrum (łac.) – sfera świętości, przeciwieństwo profanum – sfery świeckiej. Wokół niej koncentrują się wierzenia i obrzędy, praktyki religijne. Właściwość (stała bądź ulotna), która przysługuje niektórym przedmiotom (narzędzia kultu religijnego – naczynia, święte księgi, szaty), istotom (król, kapłan), przestrzeniom (świątynia, wzniesienie), okresom (niedziela, czas postu, Wielkanoc itp.). Siedzibą sacrum może stać się wszystko, nawet zwykłe przedmioty; miejsca czy osoby mogą otrzymać tę właściwość, lub ją utracić.Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
    1. Hipoteza wartości religijnych. Osoby dorastające w społeczeństwach o mniejszym poziomie bezpieczeństwa będą przywiązywały większą wagę do wartości religijnych niż osoby ze społeczeństw o wysokim poziomie bezpieczeństwa egzystencjalnego. Społeczeństwa, w których obowiązuje mechanistyczna wizja świata (a więc bardziej rozwinięte, uprzemysłowione), potrafią przejąć kontrolę (realną lub umysłową) nad większą ilością zjawisk niż społeczeństwa rolnicze, stąd ograniczona zostaje rola boga jako sprawcy – bóg staje się „mniej potrzebny”.
    2. Hipoteza kultury religijnej. Wpływ tradycji religijnych najsłabiej oddziałuje w społeczeństwach postindustrialnych – innymi słowy: im bardziej rozwinięte społeczeństwo, tym słabiej oddziałują na nie religijne tradycje.
    3. Hipoteza udziału w praktykach religijnych. Im bardziej rozwinięte społeczeństwo, tym mniejszy udział jego obywateli w praktykach religijnych – z powodu ogólnego spadku znaczenia religii.
    4. Hipoteza zaangażowania obywatelskiego. Regularny udział w praktykach, a szczególnie zaangażowanie w życie wspólnoty religijnej, sprzyjać będzie zaangażowaniu społecznemu i politycznemu (włącznie z głosowaniem na partie religijne). Klasycznym przykładem jest tu protestantyzm, którego członkowie są aktywni politycznie i społecznie.
    5. Hipoteza demograficzna. Społeczeństwa bardziej rozwinięte inwestują w jednostkę, stąd niewielki jest w nich przyrost naturalny. Natomiast w społeczeństwach biedniejszych występuje wysoki przyrost – sekularyzacja odnosi sukces w krajach, w których rodzi się coraz mniej obywateli; przybywa natomiast osób w krajach biedniejszych, ale bardziej religijnych.
    6. Hipoteza rynku religijnego. Udział w praktykach religijnych będzie miał wpływ na zakres podaży religii – udziałowi temu bowiem sprzyja większy pluralizm religijny i wolność wyznania. Teza ta sprawdza się tylko w warunkach USA.

    Ostatecznie, Norris i Ingelhart wysnuwają trzy wnioski:

    Doktryna religijna – poglądy dotyczące natury i cech charakterystycznych sfery sacrum. Jeden z elementów systemu religijnego. Możne je podzielić na kilka aspektów:Synaj (arab. جبل موسى = Dżabal Musa, hebr. הר סיני ), Góra Mojżesza – góra w Egipcie, w południowej części Półwyspu Synaj, w muhafazie Południowy Synaj (Protektorat Święta Katarzyna). Wysokość 2285 m n.p.m. Jest to poszarpany nagi masyw górski z szaroczerwonego granitu. W 2002 obszar ten został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
    1. w wyniku coraz większego poczucia bezpieczeństwa w krajach rozwiniętych przemysłowo społeczeństwa zmieniają swoją orientację na coraz bardziej świecką,
    2. w wyniku tendencji demograficznych na świecie żyje obecnie dużo więcej osób o orientacji religijnej niż świeckiej,
    3. pogłębiający się rozdział między społeczeństwami religijnymi i świeckimi będzie miał znaczny wpływ na politykę globalną, poprzez zwiększenie roli religii na arenie międzynarodowej.

    Krytyka teorii opisujących sekularyzację[ | edytuj kod]

    Teorie sekularyzacyjne są krytykowane głównie ze względu na:

    Tabu – w najogólniejszym sensie terminu głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy, którego złamanie powoduje spontaniczną i niejednokrotnie gwałtowną reakcję ze strony ogółu przedstawicieli tej kultury, gdyż jest przez nich odbierane jako zamach na całą strukturę tej kultury i jej integralność, a więc jako zagrożenie dla dalszego istnienia danego społeczeństwa. Tabu może obejmować czynności, miejsca, przedmioty lub osoby. W najczystszym i najpierwotniejszym znaczeniu terminu czynności te, miejsca, osoby i przedmioty są zarazem zakazane i święte.Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.
  • możliwość zastosowania tylko do krajów Europy (zwłaszcza zachodniej), Kanady, Australii, Nowej Zelandii i niektórych krajów latynoamerykańskich (np. Argentyna i Urugwaj). Jako przykład podaje się Stany Zjednoczone, które są jednym z najbardziej zaawansowanych technologicznie krajów, a mimo to poziom religijności obywateli jest tam szacowany na 85–90% (ok. 10% Amerykanów nie wierzy w Boga), a zaufanie do instytucji kościelnych – na 50%.
  • możliwość zastosowania tylko do krajów chrześcijańskich. Sekularyzacja w mniejszym stopniu niż chrześcijaństwa, dotyczy islamu czy buddyzmu (chociaż w Japonii, Korei Południowej, Tajwanie i Hongkongu większość społeczeństwa jest obojętna wobec religii)
  • brak ustalonego początku procesów sekularyzacyjnych – brak jest danych dotyczących tego zjawiska z lat wcześniejszych, sprzed pojawienia się pierwszych teorii. R. Stark na podstawie dokumentów historycznych z wizytacji biskupów w średniowiecznej Anglii ustalił, że większość ówczesnych księży nie znało nawet 10 przykazań. Mimo to, uznaje się ten okres za „przedsekularyzacyjny”, chociaż obecnie poziom wiedzy o religii jest dużo wyższy.
  • podejrzenie o ideologizację dyskursu naukowego (według socjologów z nurtu antysekularnego). Sekularystom zarzuca się promowanie wizji świata bez religii jako doskonalszego i dającego społeczeństwu większe możliwości rozwoju; z kolei przeciwnikom sekularyzacji zarzuca się jawnie lub niejawnie konfesyjny (związany z konkretnym wyznaniem) punkt widzenia.
  • szeroki zakres pojęcia sekularyzacja, eklektyczny charakter teorii, nakładanie się przyczyn zjawiska z jego przejawami, sprzeczności wewnątrz i pomiędzy teoriami sekularyzacji.
  • Księstwo Łowickie (łac. Ducatus Loviciensis) – kompleks dóbr arcybiskupów gnieźnieńskich rozciągający się wokół Łowicza, potwierdzony już w 1136. Własność pomnażana nadaniami królewskimi i sejmowymi. W XVI wieku Księstwo Łowickie obejmowało dwa miasta i 116 wsi. Nazwa była zwyczajowa i powstała zapewne w XVII w., gdyż – wzorem biskupów krakowskich (Księstwo Siewierskie) – arcybiskupi gnieźnieńscy też aspirowali do tytułu książęcego. W 1795, po rozbiorze Polski, Księstwo Łowickie zostało przejęte przez rząd pruski, następnie Napoleona (1806) i, jako donacja dla marszałka Francji Louisa Davouta (1807). W 1815 stało się własnością rządową Królestwa Polskiego, w 1820 zostało nadane przez cara Aleksandra wielkiemu księciu Konstantemu i jego żonie – Joannie Grudzińskiej (księżnej łowickiej), którzy przeprowadzili tam oczynszowanie chłopów, przyczyniając się do ich względnej zamożności. Dekretem cesarskim z dnia 9 lipca 1822 r. wydanym w Petersburgu, wskazano ustalenie granic zewnętrznych księstwa. Do Księstwa Łowickiego należały jeszcze: folwark i grunty po dawnym zamku łowickim i niektóre grunty pod Łowiczem, w Skierniewicach pałac, ogród, folwark. Od 1838 do I wojny światowej księstwo pozostawało bezpośrednią własnością carów, którzy często urządzali w okolicy wielkie polowania.Słowo Boże / (łac.) Verbum Dei, (gr.) Λογος του Θεου / – termin oznaczający przemawianie Boga do człowieka. W drugim, pochodnym znaczeniu jest synonimem Pisma Świętego.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił w roku 1772, pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany drogą cesji terytorium I Rzeczypospolitej przez Prusy, Imperium Habsburgów i Imperium Rosyjskie.
    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.
    Aglomeracja miejska (z łac. agglomeratio – nagromadzenie) – jednostka morfologiczna tworząca spójny zespół wzajemnie powiązanych jednostek osadniczych, powstały w wyniku koncentracji zabudowy i zagospodarowania.
    Sejm Czteroletni (Sejm Wielki) – sejm zwołany 6 października 1788 za zgodą cesarzowej Rosji Katarzyny II w Warszawie, obradujący do 29 maja 1792 pod węzłem konfederacji pod laską marszałka konfederacji koronnej Stanisława Małachowskiego i mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie pełnej suwerenności i przyspieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Od grudnia 1790 roku obradował w podwojonym składzie.
    Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.
    Wojna trzynastoletnia (1454-1466) – wojna między zakonem krzyżackim a Koroną Królestwa Polskiego, zakończona II pokojem toruńskim.
    Biskupi krakowscy − biskupi diecezjalni i biskupi pomocniczy diecezji, a następnie (od 1925) archidiecezji krakowskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.944 sek.