• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Secesja - sztuka



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Victor Horta (ur. 6 stycznia 1861 w Gandawie, zm. 9 września 1947 w Brukseli) − belgijski architekt i projektant, uważany za jednego z największych europejskich architektów stylu secesyjnego, często za pierwszego architekta, który wprowadził ten styl do architektury (jego Hôtel Tassel w Brukseli powstał już w latach 1892-3).Hermann Obrist (ur. 23 maja 1863 w Kilchbergu, zm. 26 lutego 1927 w Monachium) - szwajcarski projektant i rzeźbiarz, tworzący w stylu secesji.
    Ośrodki[ | edytuj kod]
    Aubrey Beardsley, Pawia suknia
    Victor Horta, Maison Tassel – klatka schodowa, 1892-3
    Fernand Khnopff, Zamykam drzwi za sobą, 1891

    Początki secesji powstały jednocześnie i, jak się zdaje, niezależnie od siebie w kilku punktach ziemi. Poszczególne jej elementy występują w latach osiemdziesiątych w Katalonii, Stanach Zjednoczonych, Anglii, Francji. W latach 90. XIX styl nagle pojawił się w różnych ośrodkach, takich jak Anglia, Belgia, Francja.

    Richard Strauss (ur. 11 czerwca 1864 w Monachium, zm. 8 września 1949 w Garmisch-Partenkirchen) - niemiecki kompozytor muzyki późnego romantyzmu, dyrygent.Ukkel (fr. Uccle) – gmina miejska w Belgii, położona w Regionie Stołecznym Brukseli, liczy około 75 tys. mieszkańców (2006). Ośrodek przemysłu spożywczego.

    Anglia[ | edytuj kod]

    Jak już zostało powiedziane, na pojawienie się secesji w Anglii złożyło się wiele czynników. Za jednego z pierwszych angielskich artystów secesyjnych uważa się projektanta Arthura H. Mackmurdo, autora m.in. okładki do książki Wren's City Churches (1883) z motywem falujących, dynamicznych kwiatów. Czołowym twórcą był Aubrey Beardsley, tworzący w latach 90. XIX, który w swoich rysunkach szczególnie często (i bardzo śmiało) odwoływał się sfery erotycznej (np. nimfomanii). Jego ilustracje cechował silny linearyzm i płaszczyznowość, wyrafinowanie, rezygnacja ze światłocienia, deformacja – czasem wręcz karykaturalna.

    Jan Theodoor Toorop, właśc. Jean Theodor Toorop (ur. 20 grudnia 1858 w Purworedjo na Jawie, zm. 3 marca 1928 w Hadze) – holenderski symbolista, impresjonista, artysta secesyjny, malarz, grafik i rysownik.Arts and Crafts – ruch artystyczny, zrzeszający malarzy, rzeźbiarzy, architektów i rzemieślników w myśl tworzenia sztuki użytkowej, służącej dla całego społeczeństwa.

    Belgia[ | edytuj kod]

    To właśnie w belgijskiej Brukseli – bardzo żywym wówczas ośrodku artystycznym – najwcześniej pojawiła się architektura secesyjna. Pierwszym dziełem był Maison Tassel (Dom Tassela), wzniesiony przez Victora Hortę w latach 1892-3. Pomieszczenia otrzymały różnorodne kształty, wzajemnie się przenikając. Klatka schodowa dekorowana jest motywami z dynamicznej, wijącej się linii, umieszczonymi na ścianach, podłodze, balustradzie i kolumienkach. W fasadzie architekt umieścił wykusz i okna o rozmaitych kształtach. Niejasna jest kwestia oryginalności Maison Tassel i stopnia, w jakim innym artyści mogli wpłynąć na powstanie tego pierwszego, w pełni secesyjnego i jednolitego dzieła architektonicznego. Horta był autorem także wielu innych kamienic i budowli (np. Hôtel Solvay, 1895-1900; Maison du Peuple, 1896-9), eksponujących żelazna konstrukcję, stosujących krzywolinijne ornamenty i różnorodne materiały.

    Impresjonizm (fr. impressionisme, łac. impressio „odbicie, wrażenie”) – kierunek w sztuce europejskiej, a później także amerykańskiej, który został zapoczątkowany przez grupę paryskich artystów studiujących w Atelier Gleyère oraz w Académie Suisse w drugiej połowie XIX wieku. Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

    Drugim czołowym secesyjnym twórcą był Henry van de Velde, najpierw działający jako malarz (neoimpresjonista i abstrakcjonista), od lat 90. jako architekt, projektant wnętrz, mebli, porcelany, biżuterii itd. Pierwszym ważnym dziełem była willa Bloemenwerf w Ukkel z secesyjnymi meblami i wyposażeniem. Następnie zaprojektowane wnętrza dla S. Binga do budynku w Paryżu zw. Maison Bing lub Maison de l'Art Nouveau, spotkały się mieszanym odbiorem. W 1897 roku miała miejsce wystawa dzieł Veldego, która ugruntowała jego pozycję, stając się wręcz dla młodych artystów objawieniem nowego stylu. Po 1900 van de Velde tworzył w Niemczech, projektując liczne wnętrza i teatr Werkbund w Kolonii (1914). Zajmował się także teorią sztuki, pisząc artykuły i wykładając. Opowiadał się za sztuką bez podziału na sztuki piękne i rzemiosło, dostępną dla wszystkich. Był zwolennikiem maszyny, a nawet głosił piękno nowych wynalazków (np. lokomotywy). Posługiwał się przede wszystkim linią.

    René Jules Lalique (ur. 6 kwietnia 1860 w Ay, we Francji, zm. 5 maja 1945 w Paryżu) - artysta tworzący w szkle, jubiler.August Endell (ur. 12 kwietnia 1871 w Berlinie, zm. 15 kwietnia 1925 tamże) – niemiecki architekt i projektant secesyjny – tworzył wzory tkanin, mebli i biżuterii. Zajmował się teorią psychologiczną architektury. Od 1918 dyrektor Państwowej Akademii Sztuki i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu.

    W malarstwie główną postacią był symbolista Fernand Khnopff, tworzący nastrojowe płótna z melancholijnymi kobietami.

    Francja[ | edytuj kod]

    Podobnych rysów czy związków z secesją dopatruje się w niektórych dziełach Paula Gauguina, Émile'a Bernarda i Vincenta van Gogha. Podobieństwa polegały na odrzuceniu przez tych malarzy realizmu i impresjonizmu, by posługując się linią i płaską plamą, wyrażać idee i wywoływać nastroje. Także u nabistów widać cechy wspólne z Art Nouveau: symbolizm, używanie płaskich plam barwnych, zainteresowanie różnymi dziedzinami sztuki. W bogatym dorobku Auguste'a Rodina znajdują się rzeźby, posługujące się secesyjną falistością i płynnością (Danaida, 1885; Brama Piekła, 1880–1917).

    Gustav Klimt (ur. 14 lipca 1862 roku w Baumgarten, dziś w Penzing, 14 dzielnicy Wiednia, zm. 6 lutego 1918 w Wiedniu) – austriacki malarz i grafik, symbolista. Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli secesji, przywódca wiedeńskiego modernizmu.Casa Milà (La Pedrera) - znaczy Dom Mili - to budynek w Barcelonie powstały w latach 1906-1910. Znajduje się na rogu ulic Passeig de Grácia i Provença, w środkowej części miasta.

    Głównymi ośrodkami francuskiej secesji były: Paryż i Nancy. W stolicy działał czołowy architekt francuskiego Art Nouveau – Hector Guimard, znany przede wszystkim jako twórca wejść do stacji paryskiego metra. Wykonane fabrycznie z żelaza pomalowanego na zielono, oparte są na bujnych, płynnych liniach. Wznosił także kamienice i pałace (np. Castel Béranger, 1894-8) i budynki publiczne (np. sala w Humbert de Romans, 1902, z wyeksponowaną stalową konstrukcją). W Paryżu działał również najwybitniejszy złotnik i jubiler secesyjny, René Lalique.

    Casa Batlló – budynek znajdujący się przy Passeig de Gràcia 43 w Barcelonie, przebudowany w latach 1904–1906 przez Antoniego Gaudíego. Gaudí zaprojektował także detale wyposażenia wnętrz – meble, oświetlenie, żyrandole itp.Casa Vicens (dosł. "Dom Vicensa") – budynek w Barcelonie projektu Antonio Gaudíego powstały w latach 1883-1888. Znajduje się przy ulicy Carolines 24-26, bocznej od przedłużenia Passeig de Grácia, Garan de Grácia, w środkowej części miasta.

    Okres secesji przyniósł szczególny rozkwit sztuki plakatu. Jednym z ojców współczesnego plakatu był Jules Chéret, operujący żywą kolorystyką, niezwykłymi krojami pisma i uproszczonym rysunkiem, drugim – Henri de Toulouse-Lautrec.

    Natomiast w Nancy tworzył Émile Gallé, działający na polu meblarstwa i szklarstwa. Szczególnym zainteresowaniem darzył przyrodę, a zwłaszcza rośliny. Zbierał je i hodował, czerpiąc z nich inspirację do tworzonych dzieł. W swoich wyrobach szklarskich stosował różne techniki i kształty naczyń. Dzięki własnym metodom barwienia szkła uzyskał szeroką gamą kolorów, stosując przede wszystkim odcienie mleczne i matowe.

    Karol Frycz (ur. 29 marca 1877 w Cieszkowach; zm. 30 sierpnia 1963 w Krakowie) – polski malarz, scenograf i reżyser teatralny.Ornament (z łac. ornare - zaopatrzyć, ozdabiać) – motyw lub zespół motywów zdobniczych, stosowanych w architekturze lub sztukach plastycznych. Motywy te, złożone z drobnych elementów, mogą pokrywać całą powierzchnię, występować tylko w określonych polach albo przybierać formę pasową. Mogą także współgrać z tektoniką lub nad nią dominować. Zazwyczaj ornament nie jest elementem niezbędnym dla istnienia struktury danego przedmiotu czy budowli, a jedynie jest stosowany jako element podziału określonej kompozycji.

    Niemcy[ | edytuj kod]

    Hermann Obrist, Cyklamen, 1895
    Atelier „Elvira” w Monachium
    Gaudí, Casa Batlló

    Dla rozwoju niemieckiej secesji ważnym wydarzeniem było powstanie w Monachium pisma „Jugend” (1896), bogato ilustrowanego m.in. przez Ottona Eckmanna. Ten grafik i projektant stworzył m.in. makatę z płynącymi łabędziami, operującą płaską plamą i linią oraz pozbawioną światłocienia. Stworzył również charakterystyczną, secesyjną czcionkę. Inne ważne niemieckie pisma tego czasu to: „Simplicissimus” i założone przez Juliusa Meiera-Graefego „Pan”.

    Linearyzm – tendencja w malarstwie lub grafice polegająca na wydobyciu kształtu, plastyki i ekspresji przedstawionego przedmiotu czy postaci przez akcentowanie wartości dekoracyjnych, głównie konturu i linii.Otto Eckmann (ur. 19 listopada 1865 w Hamburgu, zm. 11 czerwca 1902 w Badenweiler) - niemiecki grafik, ilustrator książek tworzący w stylu secesji.

    Hermann Obrist był projektantem i rzeźbiarzem. Podobnie jak Morris, chciał odnowić rzemiosło i w tym celu założył w 1897 roku warsztaty rzemiosła artystycznego (Vereinigte Werkstäten für Kunst im Handwek). W swoim hafcie Cyklamen (1895), na niebieskawym tle przedstawił powyginaną, wężowatą żółtą roślinę. Ze względu na jej bardzo dynamiczny charakter haft ten nazywany jest również Uderzenie biczem.

    Akademizm to kierunek w sztuce europejskiej rozwijający się od XVII do XIX wieku, przede wszystkim w malarstwie i rzeźbie. Polegał na odwoływaniu się do zasad i ideałów sztuki antycznej oraz renesansowej, a także naśladowaniu dzieł uznanych za doskonałe, preferujący tematykę historyczną, religijną i mitologiczną. Propagowany głównie przez Akademie Sztuk Pięknych.Frances MacDonald (ur. 24 sierpnia 1873 w Kidsgrove, zm. 12 grudnia 1921 w Glasgow) – szkocka malarka, siostra Margaret MacDonald, z którą studiowała w Glasgow School of Art.

    August Endell zaprojektował fasadę pracowni fotograficznej „Elvira” (1897-8): na płaskiej ścianie, zaopatrzonej w różnorodne okna, umieścił ogromną, dynamiczną płaskorzeźbę, na wpół-abstrakcyjną, przypominającą skrzydło ptaka, morskie fale i liście. Ta na swe czasy szaleńczo zuchwała płaskorzeźba, przykład najbardziej wybujałej, najbardziej rozwichrzonej secesji, gorszyła długo dobrodusznych monachijczyków i została w końcu zniszczona za rządów Hitlera.

    Towarzystwo Polska Sztuka Stosowana – towarzystwo artystyczne założone w Krakowie w 1901, którego celem było tworzenie i upowszechnianie wzornictwa artystycznego oraz promowanie sztuki stosowanej i nadanie jej rangi analogicznej do tzw. sztuki czystej.Margaret MacDonald właściwie: Margaret MacDonald Mackintosh (ur. w 1865, zm. w 1933 w Chelsea) – szkocka malarka tworząca w stylu secesji.

    Hiszpania[ | edytuj kod]

    Głównym ośrodkiem w Hiszpanii była Barcelona, a czołowym twórcą – Antoni Gaudí. Jego twórczość była mieszaniną różnorodnych stylów, która z czasem zyskała odrębny, oryginalny charakter, po części secesyjny. Jego wczesne dzieło, Casa Vicens (1878-80), otrzymało secesyjne ogrodzenie z żelaza, oparte na motywach roślinnych (palmy, lotos) i krzywych liniach. Wężowate kraty umieścił w portalach pałacu Güell (1885-9). Park Güell ozdobił niezwykłymi budowlami. Wzniósł wreszcie dwie kamienice – Casa Batlló i Casa Milà – o falistych, rozkołysanych fasadach, pozbawionych niemal zupełnie prostych linii. Druga z nich porównywana była do zastygłej lawy, piaszczystych wydm, wypłukanych skał czy rozkołysanego morza. Na jej dachu architekt umieścił fantazyjne kominy. Dziełem jego życia stała się Sagrada Família, którą trudno zaklasyfikować w ramy jakiegoś stylu. Po części neogotycka, po części secesyjna, zwieńczona czterema wieżami, przywodzącymi na myśl zarówno kubizm, jak ekspresjonizm.

    Salvador Dalí, właśc.: Salvador Domènec Felip Jacint Dalí i Domènech, marquès de Dalí de Púbol (ur. 11 maja 1904 w Figueres, Hiszpania, zm. 23 stycznia 1989 tamże) – hiszpański malarz, jeden z najbardziej znanych surrealistów.Simplicissimus (łac. Prostaczek) – niemiecki tygodnik satyryczny ukazujący się w Monachium od 4 kwietnia 1896 do 13 września 1944. Symbolem czasopisma był czerwony buldog na czarnym tle, zaprojektowany przez Tomasza Teodora Heinego.

    Holandia[ | edytuj kod]

    Znamiona secesji nosi wczesna twórczość Vincenta van Gogha, kształtująca się pod wpływem sztuki japońskiej i oparta na niespokojnych liniach. Na dalszy rozwój secesji w Holandii wpływ mieli: Jan Toorop i Johan Prikker. Toorop, w którego dziełach podkreśla się często symboliczny wydźwięk, często malował kompozycje zagmatwane, rytmicznie powtarzające się. Wielokrotnie wykorzystywał motyw wysmukłych kobiet, oplecionych przez długie szaty i włosy.

    Kościół am Steinhof (niem. Kirche am Steinhof, znany również jako Kirche zum heiligen Leopold – kościół pw. św. Leopolda) – rzymskokatolicki kościół w Wiedniu, w dzielnicy Penzing. Zbudowany został w latach 1904–1907 przez Ottona Wagnera jako część zespołu szpitalnego dla umysłowo chorych.John Ruskin (ur. 8 lutego 1819 w Londynie, zm. 20 stycznia 1900 w Brantwood) był angielskim pisarzem, poetą i artystą, jednak najbardziej znany jest jako krytyk sztuki i krytyk społeczny. Jego książka Współcześni malarze (Modern Painters) przyczyniła się do popularności malarza Williama Turnera i ruchu prerafaelitów.

    Szkocja[ | edytuj kod]

    W Szkocji, a konkretnie w Glasgow, powstała odrębna odmiana secesji, stworzona przez Charlesa Mackintosa, Herberta MacNeira i ich żony: Margaret i Frances MacDonald. Ich dzieła charakteryzowała oszczędność połączona z wyrafinowaniem, jasne barwy, linie faliste obok prostych.

    Mackintosh, architekt i projektant, stworzył budynek Glasgow School of Art o prostej, asymetrycznej bryle oraz wnętrza herbaciarni Miss Cranston: The Buchanan Street Tearoom (1896–1897) i Willow Tearoom (1903–1904). Pomieszczenie The Buchanan Street zostało podzielone metalowymi prętami i ozdobione namalowanymi na ścianach postaciami kobiecymi i różami.

    Barcelona (katal. [bərsəˈɫonə], hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, około 110 km na południe od grzbietu Pirenejów i granicy hiszpańsko-francuskiej. Stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii, z liczbą mieszkańców wynoszącą 1 620 809 wewnątrz centrum administracyjnego. Zespół miejski Barcelony wykracza poza centrum administracyjne, z liczbą ludności wynoszącą 4 588 000, jest piątym co do wielkości zespołem miejskim w Unii Europejskiej. Cała metropolia ma około 5 milionów mieszkańców. Fernand Khnopff (ur. 12 września 1858 w Grembergen, zm. 12 listopada 1921 w Brukseli) – belgijski malarz symbolista, grafik i rzeźbiarz.
    Mackintosh, projekt do herbaciarni Miss Cranston

    Austria[ | edytuj kod]

    Joseph Olbrich, budynek wiedeńskiej Secesji
    Gustav Klimt, Pocałunek

    Wiedeń przełomu XIX i XX wieku był ośrodkiem obfitującym w nowe ruchy; tu działali: Richard Strauss, Gustav Mahler, Zygmunt Freud czy Arnold Schönberg. W 1897 zawiązało się stowarzyszenie artystyczne „Sezession”, od którego wywodzi się polska nazwa całego stylu. Stowarzyszenie miało swój gmach, wzniesiony przez Josepha Marię Olbricha w latach 1898-9; wydawało też czasopismo „Ver Sacrum”. Jego wieloletni przewodniczący, Gustav Klimt, to autor obrazów przesyconych erotyką, przedstawiających niemal wyłącznie kobiety. Ich głowy przedstawiał realistycznie, natomiast stroje i tła są płaskie, zdobione wzorami geometrycznymi lub roślinnymi. Charakterystyczne dla niego było stosowanie złoceń.

    Réseau Art Nouveau Network - związek miast secesyjnych powstał w 1999 roku z inicjatywy Helsinek, Barcelony, Glasgow, Budapesztu i Brukseli - miast mogących się poszczycić dużym bogactwem sztuki secesyjnej.Styl architektoniczny – posiadający zasięg regionalny lub międzynarodowy skategoryzowany zespół cech formalnych w architekturze charakterystycznych dla ukształtowania budowli powstałych w danym okresie rozwoju architektury i w danym kręgu kulturowym. Cechy stylów zależą od kanonów kultury i sztuki oraz od aktualnego poziomu techniki budowlanej.

    Architekt Otto Wagner, po okresie wykorzystywania dawnych stylów, opowiedział się – choć też nie na długo – po stronie secesji. Stworzył wówczas dwie stacje kolei miejskiej w Wiedniu i kościół am Steinhof w tym samym mieście. Z czasem jego budynki stały się bardziej zwarte i blokowe, niemal pozbawione śladów po secesji.

    Julius Meier-Graefe (ur. 10 czerwca 1867 w Reschitz, zm. 5 czerwca 1935 w Vevey) – niemieckojęzyczny krytyk artystyczny, historyk sztuki, historyk literatury i pisarz, często wskazywany jako jedna z kluczowych postaci dla rozwoju nowoczesnej historii sztuki. W krytyce artystycznej skutecznie bronił francuskich nurtów impresjonizmu i neoimpresjonizmu, belgijskiego Art Nouveau czy twórczości takich artystów jak Vincent van Gogh i Paul Cézanne. Był jednym z krytyków, którzy przyczynili się do ponownego odkrycia malarstwa El Greca. Uchodził również za jednego z wcześniejszych obrońców wartości kosmopolitycznych w dwudziestowiecznych Niemczech; do 1914 aktywnie zwalczał rodzący się wówczas radykalny nacjonalizm.Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Secesja wiedeńska wyróżniała się zamiłowaniem do linii prostych oraz figur i brył geometrycznych, zwłaszcza do kwadratu. Zredukowany został ornament i motywy roślinne. Występowały więc tu analogie z secesją szkocką, co wynikało z wspólnych dążeń i wzajemnych kontaktów obu środowisk. Pozbawione części typowych cech pełnej secesji, zapowiadają już sztukę nowoczesną.

    Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie – secesyjny pomnik Fryderyka Chopina w Parku Łazienkowskim w Warszawie, przedstawiający odlaną w brązie postać kompozytora siedzącą pod stylizowaną mazowiecką wierzbą.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Czechy[ | edytuj kod]

    W Czechach secesja pojawiła się w ostatnich latach XIX wieku. Artystą jednoznacznie kojarzonym z czeską secesją jest Alfons Mucha, grafik, malarz, autor plakatów. Wypracował swój własny styl i repertuar motywów, bazując na krzywych liniach, ornamentach roślinnych, jasnych barwach i specyficznych postaciach kobiecych o długich włosach. Projektował liczne plakaty teatralne i handlowe, witraże, ilustracje, kalendarze itd.

    Joseph Maria Olbrich (ur. 22 grudnia 1867 w Opawie, zm. 8 sierpnia 1908 w Düsseldorfie) – austriacki architekt tworzący w stylu secesji.Prerafaelici (ang. The Pre-Raphaelite Brotherhood) – stowarzyszenie artystyczne założone w Londynie w 1848 roku przez studentów The Royal Academy of Art: Johna Everetta Millaisa, Williama Hunta, Dantego Gabriela Rossettiego i jego brata Williama Michaela, do których dołączyli później malarze James Collinson, literat Frederic George Stephens, rzeźbiarz Thomas Woolner, a nieco później Walter Howell Deverell i Charles Allston Collins. Z grupą związany był także malarz Ford Madox Brown.

    Polska[ | edytuj kod]

    Stanisław Wyspiański, Róża, ozdobnik z „Życia”
    Stanisław Wyspiański, Macierzyństwo

    Błędem jest traktowanie terminu „Młoda Polska” jako synonimu secesji; Młoda Polska była zjawiskiem szerszym, w ramach którego występowała także secesja, ale nie każde dzieło młodopolskie miało cechy secesyjne.

    Edward Okuń (ur. 1872 w Wólce Zerzeńskiej koło Warszawy, zm. w 1945 w Skierniewicach), polski malarz i ilustrator tworzący w stylu secesji, wolnomularz. Witold Wojtkiewicz (ur. 29 grudnia 1879 w Warszawie, zm. 14 czerwca 1909 tamże) – polski malarz, rysownik i grafik okresu Młodej Polski. Przedstawiciel symbolizmu i wczesnego ekspresjonizmu, przez niektórych uznawany za prekursora surrealizmu.

    Secesja została przeszczepiona do Polski z innych krajów, ale grunt pod nią nie był tak przygotowany, jak np. w Anglii. Głównym ośrodkiem stał się Kraków, w którym życie kulturalne mogło rozwijać się dość swobodnie. Najważniejszą postacią krakowskiej secesji był Stanisław Wyspiański, sam odżegnujący się od nazwy secesja. Gdy zaprojektowane przez niego wnętrze Domu Lekarskiego zostało nazwane secesyjnym, odpowiedział złośliwą fraszką:

    Antoni Gaudí (ur. 25 czerwca 1852 w Reus, zm. 10 czerwca 1926 w Barcelonie) – kataloński architekt i inżynier secesyjny słynący z wyjątkowych projektów, tercjarz franciszkański, Sługa Boży Kościoła katolickiego.Postimpresjonizm (czyli sztuka po impresjonizmie) – terminem tym określa się różne zjawiska w sztuce francuskiej na przełomie XIX i XX wieku, wywodzące się z impresjonizmu, ale w dużej mierze odrzucające go. Ramy czasowe określa się też bardziej precyzyjnie jako czas od ostatniej wystawy impresjonistów w 1886 roku do pierwszej wystawy fowistów w 1905.
    Wyuczono papugę wyrazów o sztuce przyznać trzeba, że łatwość miała w tej nauce; więc gdy wyraz „secesja” wymawiać pojęła, witała tym wyrazem wszystkie nowe dzieła. Więc styl mój krzeseł z lekarskiego domu nazwała „secesyjny” – płynnie i bez sromu. Czekać trzeba cierpliwie, aż po pewnym czasie nowy frazes papudze w pamięć wbić znów da się. Jakkolwiek rzecz ta kształtu Sztuki nie odmieni, frazes jednak wystarczy, by MYŚL diabli wzięni.

    Mimo iż sam artysta nie lubił, gdy jego dzieła włączano w ramy secesji, co oprócz ogólnej niechęci artystów do „etykietowania” ich dorobku, było spowodowane także kojarzeniem w Galicji słowa secesja z Wiedniem, a co za tym idzie – z monarchią austro-węgierską, w jego twórczości widoczne są liczne pierwiastki secesyjne. Tak jak i inni artyści secesyjni, był twórcą wszechstronnym, zajmującym się grafiką, malarstwem, projektowaniem mebli, wnętrz, krojów pisma, pisaniem dramatów, poezji itd. Pragnął także syntezy sztuk, dzieł sztuki całościowej, co realizował w przygotowywanych przez siebie inscenizacjach czy projektach wnętrz. Chętnie posługiwał się falistą linią i płaskimi plamami oraz wykorzystywał motywy roślinne. Rośliny rysował w „Zielniku” i wykorzystywał w wielu dziełach, np. malowidłach w krakowskim kościele franciszkanów.

    Vincent Willem van Gogh (wym. [ˈvɪnsɛnt vaŋˈɣɔx]; ur. 30 marca 1853, zm. 29 lipca 1890) – holenderski malarz postimpresjonistyczny, którego twórczość dzięki żywej kolorystyce i emocjonalnemu oddziaływaniu wywarła dalekosiężny wpływ na sztukę XX w. Artysta w ciągu swego życia cierpiał na napady lękowe i narastające ataki spowodowane zaburzeniami psychicznymi. Zmarł w wieku 37 lat jako twórca nieznany szerszemu ogółowi, w wyniku postrzału z broni palnej – prawdopodobnie samobójczego. Modernizm − ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918-1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.
    Władysław Ślewiński, Czesząca się, 1897

    Innym artystą, w którego dorobku widać wpływ secesji, był Józef Mehoffer, autor Dziwnego ogrodu (1902/3), gdzie nad postaciami w ogrodzie unosi się ogromna, nadnaturalnych rozmiarów ważka. Od lat 90. XIX przez 40 lat tworzył witraże dla katedry we Fryburgu. Ich styl zmieniał się z czasem, ulegając także oddziaływaniom secesji (np. witraż ze św. Katarzyną i Barbarą, 1898–1900, z motywami kwiatowymi i falującymi liniami). Secesyjny charakter miała także grafika książkowa Mehoffera. Secesji dopatruje się też w niektórych obrazach Władysława Ślewińskiego (np. Czesząca się), Witolda Wojtkiewicza, Ferdynanda Ruszczyca, Mieczysława Jakimowicza czy Edwarda Okunia.

    Arnold Schönberg (ur. 13 września 1874 w Wiedniu, zm. 13 lipca 1951 w Los Angeles) – kompozytor austriacki, pionier muzyki dodekafonicznej i atonalności. Przedstawiciel drugiej szkoły wiedeńskiej, zaliczany do pierwszych modernistów.Émile Gallé (ur. 4 maja 1846, zm. 23 września 1904 w Nancy) – francuski projektant tworzący głównie projekty dzieł ze szkła (np. wazony), projekty mebli oraz biżuterii w stylu secesji, inicjator i główny przedstawiciel szkoły z Nancy. Początkowo studiował filozofię i botanikę chociaż równocześnie wykonywał projekty dla wytwórni ceramiki, która należała do jego ojca. W 1874 osiedlił się w Nancy i założył tam hutę szkła, a w 1883 rozpoczął produkcję mebli.

    Wśród rzeźbiarzy wpływy secesji zaznaczyły się u Xawerego Dunikowskiego, zwłaszcza w grupie Kobiety brzemienne. Wacław Szymanowski, znany głównie jako autor pomnika Chopina w warszawskich Łazienkach, był autorem także innych secesyjnych rzeźb, takich jak Płacząca, pomnik Wacława Szymanowskiego-ojca, Fala, Mickiewicz po improwizacji.

    Aubrey Vincent Beardsley (ur. 21 sierpnia 1872 w Brighton, zm. 16 marca 1898 w Mentonie) – angielski rysownik i grafik tworzący w stylu secesji.Otto Koloman Wagner (ur. 13 lipca 1841 w Wiedniu, zm. 11 kwietnia 1918 tamże) - architekt i urbanista pochodzenia austriackiego.

    Tak jak na Zachodzie, tak i w Polsce artyści zainteresowali się rzemiosłem, tworząc Towarzystwo Polska Sztuka Stosowana. Projektowano też wnętrza: Wyspiański wnętrza gmachu Towarzystwa Lekarskiego w Krakowie (1905), Mehoffer wnętrza Izby Przemysłowo-Handlowej w Krakowie (1905), Karol Frycz wnętrza „Jamy Michalika” (1911).

    James Abbott McNeill Whistler (ur. 10 lipca 1834 w Lowell, Massachusetts, Stany Zjednoczone, zm. 17 lipca 1903 w Londynie, Wielka Brytania) – amerykański malarz i grafik, aktywny głównie w Anglii.Hector Guimard (ur. 10 marca 1867 w Lyon albo Paryżu, zm. 20 maja 1942 w Nowym Jorku) – francuski architekt, tworzący w stylu secesji.

    Schyłek i późniejszy odbiór[ | edytuj kod]

    Wystawa La Maison Bing – L'Art Nouveau w Muzeum Sztuk Pięknych w Brukseli, 2006

    Po szczytowym okresie secesji, latach 1892–1902, około 1905 roku styl ten uległ wyczerpaniu. Część artystów zmarła, część powróciła do form historycznych, inni zaczęli tworzyć w nowszych stylach, a twórczość jeszcze innych uległa zbanalizowaniu. Powody załamania secesji były rozmaite: przerost ornamentyki, nadmierne dążenie do oryginalności, masowa produkcja słabych wyrobów, pojawienie się dużej ilości dzieł miernych i tandetnych, niefunkcjonalność przedmiotów i inne.

    Ferdynand Ruszczyc herbu Lis (ur. 10 grudnia 1870 w Bohdanowie, zm. 30 października 1936 tamże) – polski malarz, grafik, rysownik, scenograf, pedagog.Wystawy światowe – nazwa zwyczajowo nadawana cyklicznym ekspozycjom prezentującym dorobek kulturalny, naukowy i techniczny krajów i narodów świata. Ciałem zajmującym się organizacją wystaw jest Międzynarodowe Biuro Wystaw Światowych (Bureau International des Expositions), powstałe w 1928 w wyniku umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez większość państw Ligi Narodów.

    W latach 20. i 30. XX wieku secesja była najczęściej uważana za synonim złego smaku. Paul Morand pisał w 1931 roku: Nigdy smak nie upadł tak nisko. Płynąca z Wiednia fala błędu zalewa Europę, oznaczając być może jej zmierzch. Jest to letarg, omdlenie. [...] Artystom wydaje się, że czerpią z natury – z baldaszków, z muszli, z kłosów lub ziarn, nigdy zaś nie byli od niej tak daleko. Zainteresowanie nauki secesją rozpoczęło się w 1925 roku z pracą niemieckiego historyka sztuki Ernsta Michalskiego Die entwicklungsgeschichteliche Bedeutung des Jugendstils. 5 lat później Salvador Dalí, jak pierwszy artysta od czasu upadku secesji, wyraził swój podziw dla tego stylu. Wzrastała liczba publikacji i wystaw, poświęconych secesji, co w efekcie doprowadziło do wykształcenia się pozytywnego stosunku do secesji, a nawet mody. W efekcie w latach 60. możliwe było sformułowanie następującej opinii: Secesja cieszy się dziś w świecie zachodnim wziętością niezrównaną.

    Berlińska Secesja (niem. Berliner Secession) – ugrupowanie artystyczne, jednoczące w końcu XIX wieku berlińskich malarzy i rzeźbiarzy sprzeciwiających się konserwatywnej sztuce akademickiej. Zostało założone 2 maja 1898. Obok niego istniały w Berlinie ugrupowania Neue Secession i Freie Secession.Palmeta – dekoracyjny motyw w kształcie stylizowanego liścia palmy, ułożonego symetrycznie i wachlarzowo rozpostartego. Palmeta może wystepować pojedynczo lub szeregowo jako ornament ciągły.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Secesja monachijska (niem. Münchner Secession) – stowarzyszenie artystów plastyków, którzy 4 kwietnia 1892 dokonali oddzielenia (secesji) od Monachijskiego Zrzeszenia Artystów (Münchner Künstlergenossenschaft) opanowanego przez artystów konserwatywnych, hołdujących historycyzmowi, ukształtowanemu pod wpływem „monachijskiego księcia malarzy” Franza von Lenbacha. Secesja Monachijska działała na zasadzie spółdzielni, służyła też sprawom bytu materialnego, ale przede wszystkim popierała rozwój środków wyrazu artystycznego. W pierwszym okresie działalności do stowarzyszenia należało 96 artystów.
    Władysław Ludwig Ślewiński (ur. 1 czerwca 1856, zm. 24 marca 1918 w Paryżu) – polski malarz, jeden z przedstawicieli Młodej Polski i secesji.
    Dom Towarzystwa Lekarskiego Krakowskiego – zabytkowy budynek znajdujący się przy ulicy Radziwiłłowskiej 4, na Wesołej.
    Modernizm, sztuka nowoczesna, ang. modern art – umowny okres w dziejach sztuki, którego ramy czasowe wyznacza się od lat 60. XIX wieku (w związku z impresjonizmem) do lat 70. XX wieku (konceptualizm). Sztuka nowoczesna silnie związana jest z pojęciem modernizmu w filozofii i zjawiskiem awangardy. Terminu modern art, we w miarę skrystalizowanej formie użył jako pierwszy Joris-Karl Huysman w 1883.
    Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański (ur. 15 stycznia 1869 w Krakowie, zm. 28 listopada 1907 tamże) – polski dramaturg, poeta, malarz, grafik, architekt, projektant mebli. Jako pisarz związany z dramatem symbolicznym. Tworzył w epoce Młodej Polski. Nieoficjalnie nazywany Czwartym Wieszczem Polskim.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Katedra świętego Mikołaja we Fryburgu (fr. Cathédrale Saint-Nicolas de Fribourg, niem. Kathedrale Sankt Nikolaus (Freiburg im Üechtland)) jest kościołem biskupim diecezji Lozannay, Genewy i Fryburga w Szwajcarii. Świątynia została zbudowana w stylu gotyckim w latach 1283-1490. We wnętrzu znajdują się witraże Józefa Mehoffera oraz organy Alojzego Moosera.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.319 sek.