• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sarmatyzm



    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Inkwizycja, Inquisitio haeretica pravitatis, Sanctum officium (łac. Inquisitio – śledztwo, badanie) – nazwa systemu śledczo-sądowniczego Kościoła katolickiego działającego od XIII do XIX wieku, utworzonego w celu wyszukiwania, nawracania i karania heretyków w oparciu o postanowienia ujęte w dokumentach soborowych, synodalnych oraz bullach papieskich.Kołpak (tur. kalpak) – nakrycie głowy pochodzenia tureckiego, popularne w XIV-XVII wieku w Europie Wschodniej. Była to czapka bez daszka, obrzeżona futrem wilczym, rysim lub lisim z aksamitną główką, niekiedy przybierała kształt cylindryczny, zakończony spiczasto.
    Malarstwo[ | edytuj kod]
     Osobne artykuły: portret sarmackiPortret trumienny.

    Najznakomitsi polscy malarze okresu sarmatyzmu to Daniel Schultz i Bartłomiej Strobel. Reprezentują oni nurt malarstwa portretowego, jednak ich twórczość możemy podzielić zasadniczo na dwa przeciwstawne nurty.

    Pierwszy – nurt reprezentacyjny – uwidacznia się w dziełach Strobla. To sztuka chłodna, linearna, bardzo oficjalna, Portretowane postaci ustawione są w pozycji stojącej, najczęściej jedną ręką wspierają się na boku, drugą nonszalancko kładą na stoliku. Osoby przedstawiane na obrazach Strobla ubrane są w przesadnie bogate stroje, wykonane z najdroższych tkanin, których lśnienie możemy obserwować dzięki mistrzowskiej technice artysty. Dla podkreślenia rangi portretowanego malarz umieszcza na obrazie przedmioty będące aluzją do herbu rodowego, co miało uwypuklać wspaniałość i ciągłość genealogiczną rodziny.

    Jan Karol Chodkiewicz herbu własnego (ur. 1560, zm. 24 września 1621 r. w Chocimiu) – hetman wielki litewski od 1605, hetman polny litewski od 1600, wojewoda wileński od 1616, starosta generalny żmudzki od 1599, w 1596 mianowany podczaszym litewskim, hrabia na Szkłowie, Nowej Myszy i Bychowie, pan na Mielcu i Kraśniku (w latach 1593-1611). Jeden z najwybitniejszych europejskich dowódców wojskowych początku XVII w.Portret trumienny Stanisława Woyszy – obraz nieokreślonego malarza warszawskiego, namalowany na blasze ok. roku 1677. Dzieło to jest przykładem portretu trumiennego szlachty polskiej doby baroku. Portret trumienny był jednym z elementów dekoracji żałobnej stawianej przy katafalku dla uczczenia zmarłego. Malowany na blasze wizerunek osoby zmarłej umieszczano na szczycie trumny tak, by twarz zmarłego mogła spoglądać z portretu na żałobników w czasie wystawnej ceremonii pogrzebowej.

    Inny styl prezentuje natomiast Daniel Schultz – jego dzieła twórczo nawiązują do sztuki Rembrandta – to portrety z pogłębionym studium psychologicznym przedstawianej osoby. Postać, zawsze skupiona, w mniej oficjalnej pozie patrzy przenikliwym, nieco melancholijnym wzrokiem na widza. Kontury portretowanego wyłaniają się z tajemniczego mroku. Wymowa dzieła skłania do refleksji nad kondycją człowieka i przemijalnością istnienia.

    Karmazyn - odcień ciemnej czerwieni z niewielką domieszką błękitu. Tradycyjnie określany jako kolor krwi żylnej (ciemnej).Krak (Krakus lub Gracchus) − legendarny władca Polaków, założyciel Krakowa. Według Kadłubka, którego świadectwo jest najstarsze, miał być jednym z książąt czy namiestników Polaków walczących z Galami w Panonii lub Karyntii (kronikarz nie stwierdza tego wprost), po czym został wybrany królem i dał początek zorganizowanemu państwu polskiemu.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • tamga
  • literatura polska w okresie baroku
  • Wywód jedynowłasnego państwa świata
  • gotyzm
  • przekleństwo Chama
  • Pseudohistoria
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Hanna Widacka: Antoni Stanisław Szczuka, zaufany sekretarz Jana III Sobieskiego (pol.). Pałac w Wilanowie. [dostęp 2010-06-25].
    2. Władysław Tomkiewicz, Czynniki kształtujące sztukę polską XVII wieku, w: Rocznik Historii Sztuki, t. XI, 1976, s. 16–17.
    3. Tadeusz Chrzanowski, Sarmatyzm – mity dawne i współczesne, w: tenże, Wędrówki po Sarmacji Europejskiej, Kraków 1988, s. 7.
    4. J. Sowa, Fantomowe ciało króla, Universitas, Kraków 2011, s. 268.
    5. S. Orzechowski, Policyja, Poznań 1854, s. 68. Cyt. za: J. Tazbir, Czarna futurologia, „Nauka” 2008, nr 1, s. 11.
    6. W. Rzewuski, Myśli w teraźniejszych okolicznościach, bez paginacji. Cyt. za: T. Krakowiak, Kilka uwag na temat kształtowania się współczesnej kultury politycznej, „Władza sądzenia” 2014, nr 4, s. 95.
    7. Tadeusz Mańkowski, Genealogia sarmatyzmu, Warszawa 1946, s. 31.
    8. M. Krajewska, Sarmatyzm jako źródło polskiej obyczajowości, „Europeistyka” 2013, nr 2, s. 29.
    9. P. Czapliński, Plebejski, populistyczny, posthistoryczny. Formy polityczności sarmatyzmu masowego, „Teksty Drugie” 2015, nr 1, s. 21–45.
    10. Stanisław Cynarski, Sarmatyzm-ideologia i styl życia, w: Polska XVII wieku, Warszawa 1974, s. 269.
    11. Mieczysław Klimowicz, Literatura oświecenia, Warszawa 1995, s. 9.
    12. J. Tazbir, Sarmatyzm a Barok, „Kwartalnik Historyczny”, R. 76, 1969, nr 4, s. 816.
    13. Jacek Staszewski, August III Sas, Wrocław 1989, s. 155.
    14. Wojciech Sławiński, Toruński synod generalny 1595 roku. Z dziejów polskiego protestantyzmu w drugiej połowie XVI wieku, Warszawa: wyd. Semper, 2002, ISBN 83-89100-07-X, OCLC 830377742.
    15. Henryk Gmiterek, „Bracia czescy a kalwini w Rzeczypospolitej”, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydz. Humanistyczny, Lublin 1987.
    16. „Inni nazwiska swoje z zakończeniem ski, które tyle znaczy co francuskie de lub niemieckie von, otrzymali od ziem, które posiadali.”, [w:] Henryk Mierzenski. Podole, Wołyń i Ukraina str. 13, 1863; „W Koronie nazwisko na -ski uznawane było za szlacheckie, na -owicz zaś za mieszczańskie.”, [w:] Polsko-białoruskie związki językowe, literackie, historyczne. Tom 11.
    17. Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, Warszawa: PWN, 1985, ISBN 83-01-06443-9, OCLC 830193302.
    18. A. Jelski, „Zarys obyczajów szlachty”, t. I, Kraków 1897, s. 228.
    19. Włodzimierz Kwaśniewicz, 1000 słów o broni białej i uzbrojeniu ochronnym, Warszawa: MON, 1981, ISBN 83-11-06559-4, OCLC 69639653.
    20. Marek Żukow-Karczewski, Co Sarmaci nosili na gębie, „Gazeta Krakowska”, 1 X 1993 r., nr 228 (13840), s. 12.
    Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość – 3531 km, powierzchnia zlewni – 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8060 m³/s (254,35 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty – Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.Ugoda sandomierska (zgoda sandomierska) – porozumienie pomiędzy wyznaniami reformowanymi w I Rzeczypospolitej: luteranami, kalwinami oraz braćmi czeskimi zawarte 14 kwietnia 1570 roku w Sandomierzu. Nie brali w nim udziału bracia polscy. Intencją była wspólna obrona przed kontrreformacją i zaprzestanie walk między różnymi wyznaniami protestanckimi. Postanowiono uznawać wzajemnie sakramenty oraz kaznodziejów. Planowano wspólne synody. Zgodę sandomierską uważa się za najstarszy akt ekumeniczny w Europie.


    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rembrandt Harmenszoon van Rijn (ur. 15 lipca 1606 w Lejdzie, zm. 4 października 1669 w Amsterdamie) – holenderski malarz, rysownik i grafik. Uważany powszechnie za jednego z największych artystów europejskich i światowych.
    Mikołaj Rej (historyczna pisownia nazwiska: Rey - na początku XX wieku wprowadzono pisownię "Rej") z Nagłowic herbu Oksza, pseud.: Ambroży Korczbok Rożek; Adrianus Brandenburgensis; Doctor Civitatis Lublinensis; Doktor lubelski Adrian Brandenburczyk; Albertus Branderburgensis; Andrych, twój dobry towarzysz; Jakób Podwysocki Pherrat(?); Joachim Heller, mistrz norymberski; Ks. Jan, kaznodzieja z Waśniewa; Wojciech Kaszota(?); Andrzej Trzecieski(?), (ur. 4 lutego 1505 w Żurawnie pod Haliczem, zm. między 8 września a 5 października 1569 w Rejowcu) – polski poeta i prozaik renesansowy, tłumacz, a także polityk i teolog ewangelicki. Choć nie był humanistą w naukowym rozumieniu tego słowa, zawdzięcza się mu upowszechnienie idei humanitas w polskiej kulturze. Długo uznawano go za "ojca literatury polskiej", przez wielbicieli nazywany także – za sprawą moralitetu Wizerunek – "polskim Dantem". Pomimo znaczącego wkładu, jaki przypisuje się Rejowi w rozważaniach na temat początków literatury narodowej, zdaniem wielu współczesnych badaczy pozostaje on twórcą wciąż niepoznanym. Większość obiegowych opinii na temat Reya w dalszym ciągu pochodzi z błędnego wizerunku "rubasznego, niewykształconego prostaka", jaki przypisała mu tradycja.
    Obuch, obuszek lub obuszysko – rodzaj broni, bardzo podobny do nadziaka, różniący się jednak od niego zawiniętym w dół dziobem, po jego przeciwległej stronie miał młotek. Stosowany od XVI do XVIII wieku przez szlachtę polską, często posiadał drzewce długości 80–100 cm i był noszony w formie laski. Była to broń często wykorzystywana w pojedynkach i burdach. Miał być bezpieczniejszy od nadziaka, z którego powstał, ale różnica nie była wielka, stąd obowiązywał zakaz wnoszenia tego typu broni na sejmiki, a także do niektórych kościołów.
    Maciej Miechowita, także Maciej z Miechowa i Matthias de Miechow, właściwie Maciej Karpiga (ur. 1457, zm. 8 września 1523) – polski lekarz, pisarz medyczny, historyk, geograf, profesor Akademii Krakowskiej, ksiądz kanonik krakowski, alchemik i astrolog, w 1523 radny miasta Krakowa.
    Piechota węgierska, piechota polsko-węgierska, piechota polska (tzw. węgrzy albo hajducy) – formacja wojsk Rzeczypospolitej, zorganizowanej na sposób węgierski przez Stefana Batorego w XVI wieku. Stanowili gwardię przyboczną władców Polski i hetmanów Rzeczypospolitej. Na formacji tej wzorowana była m.in. straż marszałkowska. Z czasem tak nazywano piechurów w nadwornych wojskach polskich magnatów.
    Karacena (wł. corazzina – zbroja na skórze) – oryginalna polska zbroja łuskowa produkowana od XVI do XVIII wieku. Popularna w sarmackim okresie kultury staropolskiej, gdy motywy wschodnie oraz klasycznie rzymskie były naśladowane i przetwarzane, szczególnie w okresie panowania króla Jana III Sobieskiego, którego portrety w tego typu uzbrojeniu zachowały się do dziś. Zbroja składała się ze skórzanego kaftana pokrytego metalowymi płytkami w kształcie łusek nachodzących na siebie.
    Archimimus – postać charakterystyczna dla ceremonii pogrzebów sarmackich. Była to osoba odgrywająca rolę zmarłego (jego sobowtór). W trakcie ceremonii osoba ta wjeżdżała konno, kruszyła kopię o trumnę i upadała symbolizując śmierć.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.