Sarkomer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obraz sarkomeru w mikroskopie polaryzacyjnym i schemat jego budowy.

Sarkomer (mion, z gr. σάρξ sarks "mięso, ciało", μέρος meros "część"; μῦς mys "mięsień" ) – podstawowa jednostka czynnościowa mięśnia poprzecznie prążkowanego oraz podstawowa jednostka kurczliwa budującą miofibryle.

Aktyna – kurczliwe białko budujące filamenty cienkie miofibryli oraz mikrofilamenty. Wraz z miozyną tworzy aktomiozynę. Występuje w dwóch postaciach: Miofibryle – włókienka kurczliwe, makrokompleksy filamentów w postaci minipałeczek. Filamenty ułożone w nich są bardzo regularnie, zachodzą na siebie w układzie sześciokątnym (co widać na przekroju poprzecznym). W ich budowie wyróżnia się:

Przyjmuje się, że sarkomer leży pomiędzy prążkami (liniami) Z, które regularnie powtarzają się w mięśniu. Zbudowane są z α-aktyniny i desminy. Obejmuje on jeden cały prążek anizotropowy oraz sąsiadujące z nim dwie połówki prążka izotropowego.

W obrębie sarkomeru można wyróżnić odcinki anizotropowe (tak zwany prążek lub odcinek A) i izotropowe (prążek/odcinek I) zależnie od zdolności do załamywania światła w mikroskopie polaryzacyjnym. Część środkowa wykazuje zdolności do podwójnego załamania światła (odcinek A) co sprawia że jest ciemniejsza, a części końcowe są jednołomne (odcinek I) a więc jaśniejsze. Długość sarkomeru wynosi ok. 2-3μm.

Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne (PWRiL) – polskie wydawnictwo naukowe założone w 1947 w Warszawie jako Państwowy Instytut Wydawnictw Rolniczych; wydaje publikacje naukowe i popularnonaukowe z zakresu rolnictwa i leśnictwa.Tytyna (konektyna) – długie, włókniste białko mięśni poprzecznie prążkowanych u kręgowców, łączy filamenty miozynowe z linią Z, umieszczając tym samym miozynę w centrum sarkomeru. Tytyna jest największym znanym białkiem (rok 2003), o masie cząsteczkowej około 3–4,2 MDa, zbudowanym z ok. 27–33 tysięcy reszt aminokwasowych (w zależności od izoformy), a długość jej nazwy chemicznej jest rzędu 200 tys. liter. Pełna sekwencja genu ludzkiej tytyny zawiera 383 egzony i koduje 38 138 reszt aminokwasowych.

W budowie sarkomeru pod mikroskopem elektronowym można zaobserwować także przejaśnienie w obrębie odcinka A zwane prążkiem H, a w nim linię M(utworzoną przez miomezynę utrzymującą uporządkowane położenie miofilamentów grubych w sarkomerze)

Sarkomer jest w istocie złożonym kompleksem kilkunastu białek, które tworzą dwa podstawowe filamenty:

  • filamenty grube, składające się z miozyny i tytyny kotwiczącej filament w prążku Z;
  • filamenty cienkie, składające się z aktyny, troponiny i tropomiozyny zakotwiczonych końcem plus za pomocą czapeczek Z w liniach Z. Połączenie to zachodzi dzięki α-aktyninie, wikulinie i nebulinie.
  • Wzajemne oddziaływania między obu typami filamentów, pod wpływem jonów wapnia powodują skurcz sarkomerów i co za tym idzie również skurcz całych mięśni.

    Wapń (Ca, łac. calcium; nazwa ta pochodzi od łacińskiego rzeczownika calx – wapno, co oznacza więc "metal z wapna") – pierwiastek chemiczny z grupy berylowców (metali ziem alkalicznych) w układzie okresowym.Skurcz mięśnia – zmiana długości lub napięcia mięśnia, wywierająca siłę mechaniczną na miejsca przyczepu mięśnia lub wokół narządu otoczonego przez mięsień okrężny (np. mięsień okrężny ust). Poruszanie się organizmu możliwe jest dzięki synchronizowanemu skurczowi różnych grup mięśniowych.
    Schemat sarkomeru podczas 1) rozkurczu oraz 2) skurczu.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Marzena Popielarska-Konieczna: Słownik szkolny: Biologia. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2003, s. 453. ISBN 83-7389-096-3.
    2. Biologia: Repetytorium dla maturzystów i kandydatów na wyższe uczelnie. Praca zbiorowa. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2006, s. 89-90. ISBN 83-02-09004-2.
    3. Biologia: Jedność i różnorodność. Praca zbiorowa. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN, 2008, s. 476-477. ISBN 978-83-7446-134-4.
    4. Wojciech Sawicki: Histologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009, s. 243-249. ISBN 978-83-200-4103-3.
    5. Biologia: Słownik encyklopedyczny. Warszawa: Wydawnictwo Europa, 2001, s. 371. ISBN 83-87977-73-X.
    6. Tadeusz Krzymowski, Jadwiga Przała: Fizjologia zwierząt: Podręcznik dla studentów wydziałów medycyny weterynaryjnej, wydziałów biologii i hodowli zwierząt akademii rolniczych i uniwersytetów. Praca zbiorowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2005. ISBN 83-09-01792-8.


    Tropomiozyna – jedno z białek miofilamentu cienkiego (aktynowego). Fibryle tropomiozymy są nawinięte na aktynowy rdzeń. W pewnych odstępach przyczepiona jest globularna troponina. Białko to może łączyć się z jonami wapnia, co powoduje zmianę położenia tropomiozyny na aktynie. Dzięki temu na aktynie odsłonięte zostają miejsca wiążące miozynę.Język starogrecki, greka starożytna (stgr. dialekt attycki: ἡ Ἑλληνικὴ γλῶττα, he Hellenikè glõtta) – ogólna nazwa okresu w rozwoju języka greckiego, trwającego od okresu archaicznego przez okres klasyczny aż po okres hellenistyczny w dziejach starożytnej Grecji. W takim ujęciu nazwa "język starogrecki" odnosi się do następujących faz rozwojowych języka:




    Warto wiedzieć że... beta

    Mięsień poprzecznie prążkowany (tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana, łac. textus muscularis transversostriatus) – rodzaj tkanki mięśniowej, zbudowany z silnie wydłużonych, walcowatych komórek, zawierających wiele położonych obwodowo jąder. W centrum znajdują się liczne miofibryle. Filamenty aktynowe i miozynowe ułożone są naprzemiennie na całej długości włókna.
    Miozyna – białko wchodzące w skład kurczliwych włókien grubych w komórkach, zwłaszcza w mięśniach. Bierze udział w konstrukcji sarkomeru składającego się z włókien cienkich (zawierających aktynę), grubych i elastyny. Miozyna była jednym z pierwszych białek o poznanej sekwencji aminokwasów, sekwencji mRNA, oraz oznaczonej konformacji przestrzennej łańcucha polipeptydowego. Podobne białkowe włókna biorą też udział w procesie kariokinezy, separując chromosomy przyczepione do telomerów w kierunku centromerów. Miozyna jest złożona z dwóch łańcuchów polipeptydowych.
    Zielona Sowa – krakowskie wydawnictwo działające od 1995 roku, publikujące klasykę literatury pięknej, współczesną prozę i poezję polską, wielkie dzieła filozoficzne, książki dziecięce oraz młodzieżowe, a także rozmówki językowe, poradniki, encyklopedie, leksykony i słowniki. Przez kilka lat wydawnictwo publikowało pismo literacko-artystyczne "Studium" – dwumiesięcznik prezentujący najnowsze nurty w rodzimej poezji i prozie. Związana z tym pismem seria książkowa objęła ponad 80 tomów najnowszej literatury polskiej.
    Troponiny stanowią grupę trzech białek regulacyjnych skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych i mięśnia sercowego.

    Reklama