Sargonidzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sargonidzi – umowna nazwa ostatniej, najwybitniejszej dynastii państwa nowoasyryjskiego panującej w latach 722–612 p.n.e.

Ataliā (VIII w. p.n.e.) – królowa asyryjska, żona króla Sargona II. Jej grobowiec został odkryty przez irackich archeologów w kwietniu 1989 r. w pałacu Aszurnasirpala II w Kalchu.Aszurbanipal, Asurbanipal, właśc. Aszur-bani-apli (akad. Aššur-bāni-apli, tłum. "bóg Aszur jest twórcą syna pierworodnego"), w tradycji greckiej Sardanapal, w tradycji biblijnej Asnefar bądź Asnappar – król Asyrii z dynastii Sargonidów; syn Asarhaddona; założyciel słynnej biblioteki w Niniwie; panował w latach 669-631 p.n.e.; pomimo rozruchów wewnętrznych utrzymał państwo w granicach od Zatoki Perskiej do Morza Śródziemnego.

Założycielem był Sargon II, który będąc generałem obalił w 722 roku p.n.e. Salmanasara V. Za panowania tej dynastii Asyria stała się pierwszą potęgą Bliskiego Wschodu, która podbiła wszystkie ościenne państwa. Sargonidzi toczyli nieustanne wojny w wyniku czego państwo funkcjonowało głównie dla i z wypraw wojennych, przynoszących bogate łupy. Wobec podbitych ludów stosowali bezwzględną politykę terroru i masowych deportacji całych ludów nieznanych w takiej skali w ówczesnym świecie starożytnym. Szczególnie Aramejczycy w wyniku tej polityki zostali przesiedleni w różne rejony imperium włącznie z rdzenną Asyrią. Sargonidzi tym samym przyczynili się do rozpowszechnienia języka aramejskiego, który po asyryjskim (języku starej arystokracji i dynastii) stał się drugim językiem w państwie. Przyśpieszyło to proces arameizacji społeczeństwa asyryjskiego, który już trwał od kilku wieków.

Aszur-etil-ilani (akad. Aššur-eṭil-ilāni) – król Asyrii w latach 630 - 626 p.n.e. z dynastii Sargonidów, syn Aszurbanipala.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

Skutkiem ciągłych wojen był podbój Babilonii, posthetyckich państewek Syrii, Izraela i Judy, Egiptu i Elamu, zwasalizowanie Fenicji. Jedynie Urartu nie zostało podbite, ale osłabione, przez co nie mogło odgrywać swojej ochronnej roli przed koczowniczymi ludami stepowymi. Ciągłe podboje Sargonidów dały tylko krótkotrwały efekt w postaci łupów i rozległego imperium, ale bezwzględny wyzysk prowincji i brutalne metody tylko wzmogły wrogość pokonanych ludów wobec Asyrii.

Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.Simo Kaarlo Antero Parpola (ur. 4 lipca 1943 w Helsinkach) – fiński asyrolog, profesor emeritus Uniwersytetu w Helsinkach. Brat indologa Asko Parpola. Jego wujem od strony matki był asyrolog, profesor Armas Salonen.

W ostatecznym rozrachunku polityka Sargonidów była krótkowzroczna i jałowa, a jej przedstawiciele typowymi, brutalnymi władcami wschodu. Nie potrafili przeciwdziałać zachodzącym dynamicznym zmianom na terenie Bliskiego Wschodu. W dziedzinie gospodarczej stosunki były anachroniczne, a rezerwy ludzkie do prowadzenia walki na wyczerpaniu. Sargonidzi poza tym na czas nie zreorganizowali armii, mogącej równać się z jazdą ludów irańskich (Medów) czy koczowniczych (Kimmerów i Scytów). W konsekwencji doprowadziło to do zagłady dynastii i imperium w latach 614–612 p.n.e.–605 p.n.e. Głównym spadkobiercą Asyrii stało się państwo nowobabilońskie.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.Tiglat-Pileser III, właśc. Tukulti-apil-Eszara III (akad. Tukultī-apil-Ešarra, biblijny Tiglat-Pileser) – król Asyrii; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 18 lat. Jego rządy datowane są na lata 744-727 p.n.e. Władzę w państwie objął w wyniku przewrotu pałacowego, który obalił poprzedniego władcę Aszur-nirari V. Wprowadził wiele reform w dziedzinie administracji i wojskowości, które przywróciły Asyrii silną pozycję militarną i ekonomiczną na Bliskim Wschodzie.

Drzewo genealogiczne Sargonidów[ | edytuj kod]

Sargon II – założyciel dynastii, król Asyrii i Babilonii. W inskrypcjach przedstawia siebie jako potomek Tiglat-Pilesera III.

~Atalia
~ NN
│
└─>Sennacheryb – król Asyrii i Babilonii 705-681 p.n.e.
    ~Taszmetum-szarrat
    ~NN
    │
    └─>Aszur-nadin-szumi – król Babilonii i następca tronu uprowadzony do Elamu w 694 p.n.e.
    │
    └─>Arda-Mulissi – identyfikowany z biblijnym Adramelekiem, jeden z zabójców ojca
    │
    └─>Sareser – biblijne imię drugiego zabójcy ojca
    ~Naqi'a (Zakutu)
    │
    └─>Asarhaddon – król Asyrii i Babilonii 681-669 p.n.e.
        ~Eszarra-hamat – 672 p.n.e.
        ~NN
        │
        └─>Sin-nadin-apli
        │
        └─>Szamasz-szuma-ukin – król Babilonii 668-648 p.n.e.
        │
        └─>Aszurbanipal – król Asyrii 669-631 p.n.e.
            ~Aszur-szarrat(?)
            │
            └─>Aszur-etel-ilani – król Asyrii 630-626 p.n.e.
            │
            └─>Sin-szarra-iszkun – król Asyrii 626-612 p.n.e.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Cotterell A., Cywilizacje starożytne, Łódź 1990, s. 111
  2. Parpola, S., The murderer of Sennacherib, [w:] Alster B. (ed.), Death in Mesopotamia, XXVIeme Rencontre Assyriologique Internationale, Akademisk Forlag, 1980.
  3. Druga Księga Królewska (19; 36-37):Sennacheryb, król asyryjski, zwinął więc obóz i odszedł. Wrócił się i pozostał w Niniwie. A gdy oddawał pokłon w świątyni swojego boga Nisroka, [synowie jego] Adramelek i Sareser, zabili go mieczem, a sami zbiegli do kraju Ararat. Syn zaś jego Assarhaddon został w jego miejsce królem.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Saggs H. W. F., Wielkość i upadek Babilonii, Warszawa 1973.
  • Sargon II, właśc. Szarru-kin II (akad. Šarru-kīn, biblijny Sargon) – władca Asyrii, który panował w latach 722-705 p.n.e. W wyniku przewrotu wojskowego w czasie oblężenia Samarii obalił Salmanasara V. Ojciec Sennacheryba, założyciel dynastii Sargonidów. Jego żoną była królowa Atalia.Sin-szar-iszkun – król Asyrii, syn Aszurbanipala, rządził wraz z bratem Aszur-etil-ilanim nad częścią imperium, a od ok. roku 626 p.n.e. samodzielnie, ale chronologia jest niepewna (626-612 p.n.e.) i zasięg terytorialny trudny do ustalenia. Ostatni dwaj królowie z dynastii Sargonidów, którzy byli świadkami nieuchronnego upadku Asyrii. Sin-szar-iszkun swoimi nieudolnymi rządami przyczynił się do końca państwa asyryjskiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Medowie – lud indoeuropejski zamieszkujący w starożytności północno-wschodni Iran. Według Herodota dzielili się na następujące plemiona: Busowie, Paretakenowie, Struchaci, Arizantowie, Budiowie, Magowie .
    Aszur-nadin-szumi – asyryjski król Babilonii, syn Sennacheryba, przeznaczony przez ojca na tron babiloński. Panował w latach 699-694 p.n.e.
    Kimmerowie (Kimerowie, Kimmeriowie, Kimmeryjczycy) to koczowniczy lud pochodzący najprawdopodobniej z terenów Krymu (stolica w Opuk) i przyległych do Krymu części dzisiejszej Ukrainy, który w drugiej połowie VIII w. p.n.e. przekroczył Kaukaz, wkraczając na Bliski Wschód.
    Salmanasar V, właśc. Salmanu-aszared V (akad. Salmānu-ašarēd, biblijny Salmanasar, Salmanassar) – król Asyrii, syn i następca Tiglat-Pilesera III; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 5 lat. Jego rządy datowane są na lata 726 - 722 p.n.e.
    Sennacheryb, właśc. Sin-ahhe-eriba (sum. 30.šeš.su; akad. Sîn-ahhē-erība; biblijny Sancherib, Sancheryb, Sennacheryb) – władca Asyrii z dynastii Sargonidów, syn Sargona II; panował w latach 704-681 p.n.e..
    Szamasz-szuma-ukin (akad. Šamaš-šuma-ukīn) – król Babilonii z asyryjskiej dynastii Sargonidów, syn władcy asyryjskiego Asarhaddona, starszy brat Aszurbanipala. Panował w latach 668-648 p.n.e.
    Urartu, Ararat, Biajnili, Królestwo Wan (urart. – bi-a-i-na; orm. – Ուրարտու; tur. – Urartular; pers. – اورارتو) – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, na obszarze Wyżyny Armeńskiej (obecnie terytorium byłego Urartu znajduje się w granicach Armenii, Turcji i Iranu). Najwcześniejsze wzmianki o Urartu jako związku plemion pochodzą z XIII wieku p.n.e.; jako samodzielne państwo wymienione zostało w źródłach pisanych z VIII wieku p.n.e. Upadek królestwa nastąpił w VI wieku p.n.e., przedtem Urartu zajmowało silną pozycję wśród państw Bliskiego Wschodu.

    Reklama