Sanlun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sanlun (chiń. 三論宗, pinyin Sānlún zōng; kor. 삼논종, Samnon chong (jeong); jap. Sanron-shū; wiet. Tam luận tông; pol. Szkoła Trzech Traktatów) – jedna z wczesnych szkół chińskiego buddyzmu, kontynuacja madhjamiki.

Huayan – (Kwiatowa Girlanda; 華嚴 pinyin Huáyán; kor. Hwaeom 화엄; jap. 華厳宗 Kegon-shū; wiet. Hoa nghiêm) – chińska szkoła buddyjska (chin. zong 宗) odwołująca się do intelektu (tak jak i tiantai), powstała około VI wieku w Chinach (nie ma jej odpowiednika w Indiach). Szkoła ta rozwijała się w Chinach od lat 500. do połowy lat 800. Idee szkoły miały wielki wpływ na teorię i praktykę szkoły chan w Chinach. Stupa (sanskr. स्तूप stūpa; pali थुप thūpa, język tajski: เจติย czedi; język laotański that; jap. 卒塔婆 sotoba, kopiec, szczyt) – najprostszy typ budowli sakralnej buddyjskiej, rzadziej dźinijskiej, wywodzącej się z Indii, pełniącej funkcję relikwiarza. Ze względu na architekturę jest niezwykle odporna na trzęsienia ziemi. Na terenie Sri Lanki ten typ budowli nosi nazwę dagoby, w Tajlandii – czedi, w Indonezji – candi, w Bhutanie, Nepalu i w Tybecie – czortenu, w Mongolii – suburganu.

Historia szkoły[ | edytuj kod]

Szkoła ta rozwinęła się z nauk głoszonych przez Kumaradżiwę oraz na podstawie z trzech traktatów przetłumaczonych przez niego:

  • Mādhyamaka-kārikā Nagardżuny.
  • Dvādaśadvāra-śastra Nagardżuny.
  • Śata(ka)-śastra Arjadewy.
  • Szkołę czasami nazywano także "szkołą czterech traktatów" (chiń. 四論, Silun), gdyż dodawano również sporny traktat przypisywany Nagardżunie:

    Nirwana (dosłownie zgaśnięcie) – wygaśnięcie cierpienia, termin używany w religiach dharmicznych na określenie bardzo zaawansowanego poziomu urzeczywistnienia. Zdarzało się, że niektórzy widzieli w tym stanie całkowitą anihilację świadomości, jest to jednak pogląd z gruntu błędny. Klasztor buddyjski (chiń. si 寺; kor. sa 사; jap. 寺 ji lub tera; wiet. tự lub chùa) – budynek lub kompleks budynków, w którym przebywają i praktykują mnisi buddyjscy lub mniszki buddyjskie. Jest to centrum religijnego, duchowego i nieraz naukowego życia w buddyzmie.
  • Mahāprajñāpāramitā-upadeśa Nagardżuny.
  • Jeden z uczniów Kumaradżiwy - Sengzhao (374-414) – jest uważany za wybitnego mistrza systemu madhjamiki, chociaż początkowo był taoistą i dopiero przeczytanie Sutry Wimalakirtiego spowodowało jego nawrócenie na buddyzm. Sławę przyniosły mu trzy traktaty: Prajñā nie jest wiedzą (般若無知論, Bōruò wúzhī lùn) pom. 404 a 408 r. (T 1858) Pustość nieabsolutu (不真空論, Bùzhēnkōng lùn) po 408 r. (T 1858) Rzeczy się nie zmieniają (物不遷論, Wùbùqiān lùn) (T 1858).

    W tym okresie największe kontrowersje w Chinach związane były z takimi pojęciami jak ti (體, jedność, noumen, substancja, podstawa) i yong (用, różnorodność, fenomen, działanie (funkcja) i wygląd). Istotą jego pism było podkreślenie, że ti i yong nie są przeciwieństwami, ale tym samym. Zsyntetyzowanie dwóch ekstremów było właśnie "środkową drogą". Jego eseje napisane pięknym językiem były efektywną syntezą myśli indyjskiej i chińskiej.

    Budda; skr. बुद्ध buddha – przebudzony, oświecony; chiń. fo (佛), fotuo (佛陀); kor. bul, pult’a; jap. butsu (仏), hotoke (仏), budda (仏陀); wiet. phật, phật-đà, Bột đà; tyb. sangdzie (སངས་རྒྱས།, Wylie: sangs.rgyas). Anicca (czyt. aniczcza; sans. अनित्य anitya; pāli अनिच्च anicca; tyb. mi rtag pa; chiński 無常 wúcháng; kor. 무상 musang;jap. 無常 mujō; wiet. vô thường) – podstawowe pojęcie buddyzmu oznaczające nietrwałość.

    W pierwszym eseju Sengzhao omawia naturę pradźni. Jest ona określana jako mądrość mędrców, która nie jest taka sama jak zwyczajna wiedza. Zwyczajna wiedza jest przedmiotem wiedzy, podczas gdy przedmiotem mądrości mędrców jest absolutna prawda, która nie może być przedmiotem wiedzy, gdyż jest ona "pusta" i nie posiada fenomenalnych jakości. Ta absolutna prawda nie jest odizolowana od zdarzeń i rzeczy. Mędrzec jest obdarzony pradźnią, zatem posiada podwójną naturę. Przebywa w rejonie "pustki" i niedziałania, ale również przenosi się w rejon działania. Jest to dla Sengzhao "środkowa droga".

    Dharma (skt. धर्म; pali Dhamma धम्म; chiń. 法, pinyin fǎ; kor. pǒp 법, talma; jap. ホウ hō lub タツマ datsuma; wiet. pháp, đạt-ma; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie lha chos) – wieloznaczny termin występujący w religiach dharmicznych, np. w buddyzmie i hinduizmie."Rzecz sama w sobie", noumen (gr. νοούμενoν; rzecz wyobrażona; pomyślana od nous - rozum, duch) – termin wprowadzony do filozofii przez Immanuela Kanta oznaczający rzecz samą w sobie. Dla Kanta noumen oznaczał rzeczywistość, która istnieje niezależnie od świadomości i która jest absolutnie niepoznawalna, i nie może się stać "rzeczą dla nas", tzn. nie może być poznana.

    W drugim eseju Sengzhao wyjaśnia swoje rozumienie siunjaty czyli "pustki". Wszystkie rzeczy stają się bytami dzięki kombinacji przyczyn i przestają istnieć, gdy te przyczyny znikają. Przypominają człowieka stworzonego przez magię i z tego względu nie istnieją. A jednak wyczarowany człowiek, chociaż nieprawdziwy, istnieje jako wyczarowany człowiek, dlatego nie jest nierzeczywisty. Tę zasadę Sengzhao rozciąga na wszystkie rzeczy, które zarazem istnieją jak i nie istnieją. Jest "środkowa droga" Sengzhao.

    Siunjata (pāli. suññata; sanskr. śūnyatā; शून्यता - pustka, pustość, niesubstancjonalność; chiń. 空 kōng, kongxing 空性; kor. kong 공, kongsǒng; jap. kū, kūshō; wiet. không, không tính; tyb. stong pa nyid) – pojęcie występujące we wszystkich odłamach buddyzmu. Jest kluczowym pojęciem dla zrozumienia mahajany. Zgodnie z jej doktryną wszystkie rzeczy, czyli dharmy, są przejawieniami pozbawionymi realnego istnienia czy definitywnego nieistnienia. Szkoły buddyzmu wczesnego, na ogół przyjmowały istnienie dharm, takimi jakimi wydają się przejawiać, choć zakładały brak tożsamości "ja". Niniejszy artykuł został napisany w całości z punktu widzenia buddyzmu mahajany.Saṅsāra lub saṃsāra (pali, sans.: संसार, tel.: సంసారం; chiń.: trad. 輪迴, upr. 轮回, pinyin lún huí, jap.: 輪廻 rinne) – w hinduizmie, dźinizmie i buddyzmie termin dosłownie oznacza nieustanne wędrowanie, czyli kołowrót narodzin i śmierci, cykl reinkarnacji, któremu od niezmierzonego okresu podlegają wszystkie żywe istoty włącznie z istotami boskimi (dewy). Po każdym kolejnym wcieleniu następne jest wybierane w zależności od nagromadzonej karmy. W buddyzmie wyzwolenie z sansary następuje dzięki kroczeniu szlachetną ośmioraką ścieżką, która prowadzi do nirwany.

    W trzecim eseju Sengzhao napisał, że są dwa przypuszczenia odnośnie do zdarzeń i rzeczy. Pierwsze - rzeczy/zdarzenia są spokojne (nieruchome), a więc rzeczy z przeszłości są tożsame z obecnymi rzeczami. Drugie - Rzeczy/zdarzenia są ruchliwe, zatem rzeczy z przeszłości, chociaż nie tożsame z obecnymi, rozwinęły się, aby stać się tymi obecnymi. Wynikiem takiego myślenia jest dualizm ruchu i bezruchu, który według Sengzhao jest błędny, gdyż w podstawowym znaczeniu rzeczy są niezmienne, ponieważ nie są one ani w spokoju, ani w ruchu. To była dla Sengzhao "środkowa droga".

    Cztery Szlachetne Prawdy (pāli. cattari arya sacchani; sanskr. catvari arya satyani) – to podstawa nauk buddyzmu. Pojawiają się one wielokrotnie w buddyjskich tekstach (np. Kanon Pālijski). Powstały one w wyniku doświadczenia przez Buddę Śakjamuniego "Przebudzenia" (pāli. bodhi). Są one postrzegane przez buddyzm jako głęboka analiza psychologiczna rzeczywistości i metodologia postępowania, a nie zwykła filozofia. Dlatego też Budda mówił:Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.

    Po Sengzhao (w początkowym okresie Dynastii południowych) zainteresowanie ideami sanlun zmalało z powodu pojawienia się dominujących idei związanych z Sutrą Nirwany i tradycją Satjasiddhi (chiń. chengshi(zong)). Nawet i wtedy jednak byli mistrzowie sanlun, którzy przenosili tradycje szkoły, tacy jak Koreańczyk Senglang (zm. ok. 615 r.), Sengquan i Falang (507-581).

    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.Dynastia Sui (chiń.: 隋朝; pinyin: Suí Cháo; 581-618) opanowała Chiny po okresie Dynastii Południowych i Północnych, kończąc trwający od upadku dynastii Han okres rozbicia. Dynastię Sui założył cesarz Wen. Jej stolicą był Chang’an.

    Senglang szerzył nauki szkoły w Sheshan (dzisiejsza prowincja Jiangsu). Podobno sam cesarz Wu z dynastii Liang pod wpływem jego nauk przestał się interesować naukami satjasiddhi i zwrócił się w stronę madhjamiki. Wysłał także dziesięciu mnichów, aby zostali jego uczniami. Z tych mnichów jedynie Sengquan okazał się wartościowym uczniem i spadkobiercą nauk. Również i on pozostał w Sheshan, gdzie przekazał nauki Falangowi. Falang w początkowym okresie przebywał w górach, jednak w 558 r. udał się do stolicy Jianye, gdzie żył w klasztorze Xinghuang. Aby ożywić zainteresowanie naukami sanlun zaatakował nauki popularnej wówczas tradycji satjasiddhi twierdząc, że w rzeczywistości jest to tylko hinajana, która w dodatku dezinformuje ludzi zainteresowanych znaczeniem "pustki". W stolicy słuchało go tysiące ludzi i stopniowo zainteresowanie madhjamiką zaczęło wzrastać. Również kolejny cesarz Wen zaczął wspierać Falanga.

    Dilun( chiń. 地論, pinyin Dìlún) – jedna z wczesnych szkół chińskiego buddyzmu, prekursorska dla szkoły huayan. Bhikku – nazwa w pełni wyświęconego mnicha buddyjskiego. W różnych krajach buddyjskich nazwa ta może być odmienna: bhikkhu (pali.), bhiksiu, bhiksu, bhikszu, śramana. Od tych nazw utworzono żeńskie odpowiedniki: bhikkhuni (pali.), bhiksiuni, bhiksuni, bhikszuni.

    Jego najwybitniejszym uczniem i spadkobiercą został Jiaxiang Jizang (549-623). Podczas pobytu w klasztorze Jiaxiang w Kuaiji napisał komentarze do trzech traktatów sanlun. Najbardziej znanym z nich jest Zhongguan lun su, czyli komentarz do Mādhyamika-śāstra. W innym swoim traktacie Erdiyi (pol. Znaczenie podwójnej prawdy) opracował madhjamiczną teorię podwójnej prawdy. W 600 lub 606 r. na zaproszenie cesarza Yanga z dynastii Sui udał się do Yangzhou, a następnie do stolicy w Chang’anie. Na jego wykłady przychodziło tysiące ludzi, tak mnichów jak i laików. Dzięki jego aktywności zasady szkoły zostały usystematyzowane i otrzymały mocną podstawę. Wyróżniał się tak bardzo, że w okresie "wude" (618-626) na początku panowania dynastii Tang został ogłoszony jednym z dziesięciu najbardziej cnotliwych mnichów cesarstwa. Wraz z jego śmiercią skończyła się linia przekazu od Kumaradżiwy.

    Dynastia Liang (chiń. 梁朝; Hanyu pinyin Liáng cháo) – dynastia panująca w południowych Chinach w Okresie Dynastii Południowych i Północnych (420 - 589) w latach 502 - 556.Natura Buddy (także Tathagatagarbha, Sugatagarbha; sans. Buddhata, chin. 佛性 fóxìng, kor. pulsǒng, jap. 仏性 bussho, wiet. phật tính, wylie: de bzhin gshegs pa’i snying po) – esencja umysłu, najwyższa mądrość, absolutna natura wszystkiego, co istnieje, umożliwiająca osiągnięcie Oświecenia według buddyzmu. Nauki o naturze buddy według nauk mahajany, obok nauk o siunjacie, są najbardziej istotnymi naukami Buddy Siakjamuniego i związane są szczególnie z tzw. Trzecim Obrotem Kołem Dharmy Buddy oraz doktrynami czittamatra i madhjamaka.

    Około 570 r. Falang wraz z Jizangiem zaatakowali mistrzów szkoły chengshi lun, krytykując ich nauki i interpretacje.

    Trzeba tu także dodać, że poglądy Zhiyi ze szkoły tiantai były pod wyraźnym wpływem idei sanlun. Jizang korespondował z Zhiyi przed jego śmiercią i usiłował go zaprosić do wizyty w klasztorze Jiaxiang w celu wygłoszenia wykładu o Sutrze lotosu. Mimo tego, że interpretacje tej sutry przez Zhiyi były także pod wpływem jej interpretacji przez Jizanga, to Jizang będąc młodszy, traktował Zhiyi jako najwyższy autorytet.

    Śamatha (sanskryt), samatha (pali), szine (tyb. ཞི་གནས་, Wylie: zhi gnas) — jedna z podstawowych technik medytacji w buddyzmie, polegająca na utrzymywaniu w sposob ciągły uważności, poprzez skupienie na jakimś obiekcie, co prowadzi do uspokojenia umysłu. Nazwa pochodzi od sanskryckiego rdzenia "śam-" (spokój, uspokajać) i "(s)tha" (pozostawać).Hanyu pinyin – oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego (putonghua) – urzędowego języka Chin – na alfabet łaciński.

    W tym okresie, bo w 625 r. koreański mnich Hyegwan wprowadził nauki sanlun do Japonii, gdzie były znane jako sanron. Później szkoła ta została włączona do wielkich szkół japońskiego buddyzmu shingon i tendai.

    W okresie renesansu buddyjskiego na początku XX. nauki szkoły propagowali Yang Wenhui i Ouyang Jian (1871-1943).

    Faxiang – (Cechy Dharm; chin. 法相 pinyin Fǎxiàng; kor. 법상 Beopsang; jap. Hossō ; wiet. Pháp tương) – chińska szkoła buddyjska (chin. zong 宗) będąca odpowiednikiem jogaczary. Była także nazywana Szkołą Idealistyczną (chin. 唯識宗 pinyin wéishí zōng, pol. Tylko Świadomość; kor. 유식종 yusik jong; jap. yuishikigyō; wiet. duy thức tông). Powstała około VII wieku w Chinach, zastępując wcześniejszą szkołę - 攝論 shelun. Przejrzyste światło (tyb. འོད་གསལ་, Wylie. ‘od gsal), inna nazwa "czyste światło" – termin stosowany w buddyzmie tybetańskim związany z tantrami jogi najwyższej.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.
    Dzogczen (wymowa przyjęła się z brzmienia angielskiego dzogchen, a po tybetańsku brzmi dzokcien, རྫོགས་ཆེན་, Wylie. rdzogs chen, ZWPY: Zogqên) – to fundamentalny, pierwotny stan oraz kompleksowy system nauk i praktyk prowadzących do tego stanu traktowany jako „wielki szczyt” ścieżek do oświecenia występujących w tradycji ningma buddyzmu tybetańskiego i przed-buddyjskiej religii bön. „Dzogczen nie winno rozpatrywać się jako religię, i by pytać kogokolwiek by uwierzył w cokolwiek. Wręcz przeciwnie, to nakierowuje, by każdy indywidualnie widział siebie i rozpoznał swój rzeczywisty stan”.
    Trzy ciała Buddy (zwane również jako trzy kaje Buddy; skt. trikaya, buddhakaya) - podział stanu Buddy stosowany w mahajanie. Synonim "Doskonałego Oświecenia" (skt. Anuttarā Samyak Saṃbodhi), tj. ostatecznego rezultatu do którego prowadzi mahajana.
    Duḥkha (pal. dukkha दुक्ख; skt दुःख; chiń. ku 苦; kor. ko ( ); jap. ku ( ); wiet. khổ) – buddyjski termin pochodzący z sanskrytu oznaczający cierpienie lub bolesność, często jest też tłumaczony jako psychiczny dyskomfort związany z brakiem trwałego zadowolenia.
    Shingon (jap. 真言, Shingon pol.: "prawdziwe słowa") – japońska odmiana buddyzmu ezoterycznego tzn. wadżrajany (jap. mikkyō z j. chińskiego mijiao 密教 - tajemna nauka, nauki niejawne). Sektę Shingon-shū (jap. 真言宗, Shingon-shū), odpowiednik chińskiej szkoły zhenyan zong, założył w 806 roku Kūkai.
    Trzy schronienia (skr. triśarana; pali: tisarana) – w buddyzmie przyjęcie Trzech schronień jest pierwszym krokiem oznaczającym wejście na buddyjską ścieżkę.
    Gompa (tyb.: དགོན༌པ༌, Wylie: dgon-pa, ZWPY: gönba; wyraz pokrewny sanskryckiemu gumpa – jaskinia) – tybetańskie określenie buddyjskiego klasztoru, będącego jednocześnie ośrodkiem studiów i miejscem, w którym odprawiane są religijne ceremonie.

    Reklama