• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • SO - system operacyjny

    Przeczytaj także...
    Podprogram (inaczej funkcja lub procedura) - termin związany z programowaniem proceduralnym. Podprogram to wydzielona część programu wykonująca jakieś operacje. Podprogramy stosuje się, aby uprościć program główny i zwiększyć czytelność kodu.Komputer (z ang. computer od łac. computare – liczyć, sumować; dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) – maszyna elektroniczna przeznaczona do przetwarzania informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.
    Bęben magnetyczny – metalowy cylinder, którego zewnętrzna powierzchnia pokryta jest substancją ferromagnetyczną, wykorzystywany jako nośnik danych w pamięciach bębnowych.

    SO – rodzina systemów operacyjnych dla maszyn serii ZAM-41. Obejmowała następujące systemy operacyjne:

  • SO 41,
  • SO 141,
  • SO 241.
  • Konkrety pakiet oprogramowania dla instalowanego egzemplarza zestawu komputerowego, tworzony z tzw. „ogólnej biblioteki” oprogramowania maszyn ZAM-41, obejmujący między innymi wymienione systemy operacyjne, dobierany był na podstawie parametrów określających konfigurację danej maszyny i rodzaj koniecznego oprogramowania, wynikający z przeznaczenia systemu. Dla tak określonych parametrów generowana była odpowiednia dla danej konfiguracji i przeznaczenia wersja systemu.

    Pamięć operacyjna (ang. internal memory, primary storage) – pamięć adresowana i dostępna bezpośrednio przez procesor, a nie przez urządzenia wejścia-wyjścia procesora. W pamięci tej mogą być umieszczane rozkazy (kody operacji) procesora (program) dostępne bezpośrednio przez procesor i stąd nazwa pamięć operacyjna. W Polsce często pamięć ta jest utożsamiana z pamięcią RAM, choć jest to zawężenie pojęcia, pamięcią operacyjną jest też pamięć nieulotna (ROM, EPROM i inne jej odmiany) dostępna bezpośrednio przez procesor, a dawniej używano pamięci o dostępie cyklicznym.Maszyna – w najogólniejszym znaczeniu cybernetycznym – wszelki układ względnie odosobniony, w jakim zachodzi przekształcanie (transformacja) zasilenia lub informacji. Określenie to obejmuje zarówno układy fizyczne naturalne (w tym organizmy żywe), jak i urządzenia techniczne oraz pewne obiekty abstrakcyjne.

    Pierwszym opracowanym systemem dla ZAM-41 był system SO 41. Następnie został opracowany i wdrożony system SO 141, który zastąpił dotychczasowy. System SO 41 z czasem był eksploatowany już tylko sporadycznie, ale przestał być rozwijany. Planowano i rozpoczęto także projektowanie systemu SO 241.

    Program komputerowy (ang. computer program) - sekwencja symboli opisująca obliczenia zgodnie z pewnymi regułami zwanymi językiem programowania. Program jest zazwyczaj wykonywany przez komputer (np. wyświetlenie strony internetowej), czasami bezpośrednio – jeśli wyrażony jest w języku zrozumiałym dla danej maszyny lub pośrednio – gdy jest interpretowany przez inny program (interpreter). Program może być ciągiem instrukcji opisujących modyfikacje stanu maszyny ale może również opisywać obliczenia w inny sposób (np. rachunek lambda).System operacyjny (ang. Operating System, skrót OS) – oprogramowanie zarządzające systemem komputerowym, tworzące środowisko do uruchamiania i kontroli zadań użytkownika.

    Głównym elementem systemu SO 141 był „supervisor”. Program ten zarządzał obsługą urządzeń wejścia-wyjścia oraz realizował podział czasu między poszczególne programy, jednocześnie załadowane do pamięci operacyjnej (przy czym najczęściej spotykane systemy generowane były albo dla pojedynczych programów przy mniejszych zestawach, albo dla maksymalnie dwóch równocześnie uruchomionych programów). Programy składające się na system napisane zostały w języku PJES, i zapisane zarówno w postaci źródłowej, za pomocą języka SMAD, jak i po translacji w postaci binarnej na taśmach magnetycznych. Sam system wygenerowany dla danej konfiguracji, w postaci binarnej, gotowy do użycia, zapisany był i ładowny do komputera z taśmy magnetycznej, przy czym główna część, tzw. „rezydent” ładowany był do pamięci operacyjnej, a pozostała część na bęben magnetyczny, skąd poszczególne podprogramy wczytywane były do pamięci jedynie w razie potrzeby. Ten system był rozwijany zachowując wcześniejsze cechy użytkowe. Kolejne wersje rozwojowe oznaczane były kolejnymi kodami trzech cyfr.

    ZAM 41 – pierwszy polski komputer do przetwarzania danych zaprojektowany w Instytucie Maszyn Matematycznych (IMM) w Warszawie, a produkowane przez Zakład Doświadczalny Instytutu.Translator to specjalny program komputerowy (lub urządzenie), dokonujący tłumaczenia (translacji) programu napisanego w języku programowania, z postaci źródłowej do postaci wynikowej, zrozumiałej dla maszyny. Czasami zamiast określenia kod wynikowy używa się równoważnego kod obiektowy.

    System wczytywany był do komputera za pomocą programu ładującego, który umożliwiał określenie które elementy systemu mają być włączone do ładowanej konfiguracji, przy czym dostępna była konfiguracja standardowa oraz metody uproszczone ładowania systemu. Takie możliwości były niezbędne ze względu na ograniczone zasoby fizyczne maszyny i konieczność dostosowania oprogramowania do planowanych zadań.

    Kod (łac. codex – spis) – ciąg składników sygnału (kombinacji sygnałów elementarnych, np. kropek i kresek, impulsów prądu, symboli) oraz reguła ich przyporządkowania składnikom wiadomości (np. znakom pisma). W niektórych zastosowaniach, głównie przy przesyłaniu informacji podlegających utajnieniu, zwany jest szyfrem. Kody są stosowane m.in. w telegrafii, w technice cyfrowej.Oprogramowanie (ang. software) – całość informacji w postaci zestawu instrukcji, zaimplementowanych interfejsów i zintegrowanych danych przeznaczonych dla komputera do realizacji wyznaczonych celów. Celem oprogramowania jest przetwarzanie danych w określonym przez twórcę zakresie. Oprogramowanie to dział informatyki. Oprogramowanie jest synonimem terminów program komputerowy oraz aplikacja, przy czym stosuje się go zazwyczaj do określania większych programów oraz ich zbiorów.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Szymanowski 1968 ↓, s. 1-4.
    2. Wierzbowski 1973 ↓, s. 37-42.
    3. Wierzbowski 1973 ↓, s. 143-153.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jacek Szymanowski, Oprogramowanie a maszyna w systemie ZAM-41, „Maszyny Matematyczne, zastosowania w gospodarce, technice i nauce”, 1-2 (styczeń-luty) 1968, rok IV, Organ Pełnomocnika Rządu do Spraw Elektronicznej Techniki Obliczeniowej i Naczelnej Organizacji Technicznej, 1968, 681.322.0015.004.681.3.06 (pol.).
  • Jan Wierzbowski, ZAM-41. Kompendium Oprogramowania, wyd. I, Warszawa: Instytut Maszyn Matematycznych, 1973 (pol.).
  • Wdrożenie systemu - etap cyklu życia systemu, polegający na wprowadzeniu w życie. Warunkiem koniecznym prawidłowego wdrożenia jest posiadanie kompletnej dokumentacji, która uwzględnia:Eksploatacja jest to zjawisko techniczno-ekonomiczne podejmowane wraz z wyprodukowaniem, sprzedażą obiektu lub systemu i kończy się wraz z jego wycofaniem. Słowo najczęściej dotyczy obiektów i systemów technicznych jednak zjawisko jest powszechne i każdy proces eksploatacji jest częścią eksploatacji środowiska. W szczególności do eksploatacji są przyjmowane obiekty naturalne (rzeki, złoża itp.), która kończy się wraz z zaniechaniem tego.




    Warto wiedzieć że... beta

    PJES (Prosty Język Etykiet Symbolicznych, Podstawowy Język Symboliczny) – język programowania dla komputerów serii ZAM-41. W swej istocie był to język operujący mnemonicznymi oznacznikami rozkazów wewnętrznych maszyny, co klasyfikuje go we współczesnej nomenklatury do grupy asemblerów. Oprócz samych rozkazów z repertuaru języka maszynowego, język definiował także dodatkowe dyrektywy, ukierunkowane między innymi na gospodarowanie pamięcią, a także obejmowały dyrektywy kompilacji i listingu kodu programu. Translator tego języka mógł pracować bezpośrednio na maszynie bez uruchamiania systemu operacyjnego serii SO. Liczba rozkazów programu translatora języka wynosiła około 2,5 tys. a liczba maszynogodzin potrzebna dla jego uruchomienia wynosiła 250 godzin. Dawał on możliwość dostępu do każdego elementu sprzętowego maszyny, poszczególnych słów jak i bitów zapisanych w pamięci lub na bębnie magnetycznym. Rozszerzeniem tego języka był język PJEG.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.641 sek.