• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rzesza Wielkomorawska



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.
    Historia[ | edytuj kod]

    Początek państwa[ | edytuj kod]

    Powstało na początku IX wieku na terenach dzisiejszych Moraw (stanowiących wcześniej centrum Państwa Samona) nad rzeką Morawą, kilka lub kilkanaście lat po ostatecznym zniszczeniu Kaganatu Awarskiego przez armię Karola Wielkiego w 805 roku. Jest wysoce prawdopodobne, że to słowiańskie elity państwa Awarów przyczyniły się bezpośrednio do jego powstania. Wskazuje na to wykorzystywanie awarskich ozdób i ostróg przez elity wielkomorawskie w początkowym okresie jego istnienia. Po pokonaniu Awarów ok. 796 przez Karola Wielkiego na tym terenie powstało kilka słowiańskich państewek będących trybutariuszami Franków. Frankijscy wasale następnie zaczęli się buntować przeciwko

    Język staro-cerkiewno-słowiański, język s-c-s, język scs, język starobułgarski (scs. Ѩзыкъ словѣньскъ, Językŭ slověnĭskŭ) – najstarszy literacki język słowiański, formujący się od połowy IX wieku i oparty głównie na słowiańskich gwarach Sołunia (dzisiejsze Saloniki). Język s-c-s stał się podstawą literacką języków: bułgarskiego, rosyjskiego, serbsko-chorwackiego w różnych redakcjach. Najbliżej spokrewniony jest ze współczesnym językiem bułgarskim i macedońskim, jakkolwiek literackie postaci tych języków oparte są na innych dialektach i cechują się innymi zasadami gramatycznymi, wynikającymi z przynależności do bałkańskiej ligi językowej.Arnulf z Karyntii (ur. wrzesień lub październik 850, zm. 8 grudnia 899 w Ratyzbonie) – król wschodniofrankijski z dynastii Karolingów w latach 887-899. Król Włoch w latach 894-895 i od 896 cesarz rzymski.

    Państwo wielkomorawskie rządzone było przez lokalną dynastię Mojmirowiców, której pierwszym znanym przedstawicielem był Mojmir I. Pierwsza wzmianka o tym państwie dotyczy włączenia do niego Księstwa Nitrzańskiego i obalenia tamtejszego księcia, Pribiny, przez Mojmira I, co nastąpiło ok. 833. Mniej więcej w tym samym czasie władca wielkomorawski postanowił wprowadzić w swoim państwie chrześcijaństwo w wersji zachodniej. Pierwsze misje chrystianizacyjne prowadzili duchowni z Bawarii, Ratyzbona oraz Pasawa, Salzburga i Akwilei. Działania tych ośrodków początkowo nie osiągnęły zbyt wiele. Dopiero ok. 828 arcybiskupstwu salzburskiemu udało się poświęcić kościół w Nitrze.

    Księstwo Nitrzańskie (czes. Nitranské knížectví lub Nitransko, słow. Nitrianske kniežatstvo) – słowiańskie księstwo znajdujące się w południowo-zachodniej części dzisiejszej Słowacji. Rezydencją książęcą była Nitra.Świętopełk II – książę z rodu Mojmirowiców, od 894 do 906 roku był władcą księstwa nitrzańskiego będącego częścią składową Państwa wielkomorawskiego.

    Chrzest przyjęto w 831 za pośrednictwem państwa wschodniofrankijskiego, prawdopodobnie Pasawy, gdyż Mojmir I miał dobre stosunki z tym arcybiskupstwem. Wiązało się to także przypuszczalnie ze zwrotem politycznym na zachód, na co wskazuje także liczniejsze pojawienie się ozdób pochodzących z państwa Franków. Ok. 845 arcybiskupstwo z Ratyzbony ochrzciło 14 wodzów plemiennych z Czech. W następstwie ingerencji frankijskiej po śmierci Mojmira I w 846 na tronie morawskim został osadzony jego bratanek Rościsław. Znaczne postępy w chrystianizacji poczyniono przed 860, wybudowano wiele kamiennych kościołów w całym kraju.

    Pribina (znany również z frankijskich kronik jako Priwina, bądź Privina) – pierwszy znany władca księstwa nitrzańskiego (825–833/836) oraz księstwa błatneńskiego (840–861).Wiślanie – plemię zachodniosłowiańskie z grupy plemion lechickich zamieszkujące we wczesnym średniowieczu tereny w dorzeczu górnej Wisły.

    Chrystianizacja[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Chrystianizacja Wielkich Moraw.
    Mikulczitsa żelazne style, używane jako instrument piśmienniczy
    Gombiki w kształcie kulek z parku archeologicznego Mikulčice

    Kolejny władca postanowił zmienić orientację polityczną i zwrócić się w kierunku Cesarstwa Bizantyjskiego. Przypuszczalnie z tego powodu w 863 działalność misyjną w państwie wielkomorawskim zaczęli prowadzić dwaj greccy misjonarze Cyryl i Metody, którzy dobrze znali język słowiański. Obaj bracia zakonni opracowali język staro-cerkiewno-słowiański, a Cyryl ułożył nowy alfabet, głagolicę. Ok. 869 za zgodą papieża Hadriana II zezwolono na obrządek słowiański oraz tłumaczenie tekstów na nowy język. Wkrótce powstały też liczne murowane kościoły, np. na grodzie w Mikulczycach było ich około dwudziestu.

    Kaganat Awarów – państwo w środkowej Europie utworzone przez koczownicze plemię Awarów po 568 roku z centrum znajdującym się w Panonii. W okresie swojej największej świetności na początku VII wieku sięgało od Lasu Wiedeńskiego na zachodzie po Don na wschodzie i od Karpat na północy po Adriatyk i dolny Dunaj na południu. Po trwającym około 30 lat kryzysie w połowie VII stulecia kaganat ponownie się skonsolidował, jednak już na znacznie mniejszym terytorium. Kres istnieniu państwa zadali na przełomie VIII i IX wieku Frankowie pod wodzą Karola Wielkiego. Ostatnie wzmianki o istnieniu kaganatu pochodzą z 822 roku.Wojewoda – tytuł arystokratyczny odnoszący do jurysdykcji ziemskiej, występujący w państwach Europy wschodniej, będący faktycznie dawną, słowiańską/wołoską formą księcia (rzadziej spotykane tłumaczenie to diuk).

    Działalność misjonarzy była na tyle skuteczna, że udało się także ustanowić odrębne od kościoła wschodniofrankijskiego arcybiskupstwo morawskie, na czele którego stanął Metody. Nominacja Metodego na stanowisko arcybiskupa rozwścieczyła duchowieństwo frankijskie. Uwięzili greckiego misjonarza. Metody został wypuszczony na rozkaz papieża w 873, lecz biskup Rzymu zabronił także kultywowania rytu słowiańskiego. Metody powrócił do państwa wielkomorawskiego i udał się pod ochronę Rościsława.

    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.Państwo wschodniofrankijskie - jedno z trzech państw powstałych na mocy traktatu z Verdun z 843 r. Jego królem został Ludwik II Niemiecki. Na terenie tego państwa wykształcało się przez wieki państwo niemieckie. Państwo wschodniofrankijskie określane od XI wieku mianem regnum teutonicorum, było poprzednikiem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Do początku XII wieku nazywało się oficjalnie regnum francorum orientalium, czyli Królestwo Wschodnich Franków.

    Duchowni obrządku łacińskiego ingerowali w pracę arcybiskupa morawskiego do ok. 880. Ich działania zakończył kompromis podjęty przez Jana VIII, który zezwalał Metodemu na dalszą pracę oraz liturgię w języku słowiańskim. W między czasie w siłę urosło biskupstwo Nitry, któremu przewodził Wiching. Po śmierci Metodego w 884 biskup nitrzański zakazał rytu słowiańskiejgo Ostatecznie epizod obrządku słowiańskiego zakończył się w 887, gdy Stefan V zabronił używania języka słowiańskiego podczas liturgii. Uczniowie Cyryla i Metodego zostali wygnani przez księcia Świętopełka I, który opowiadał się za obrządkiem łacińskim, i schronili się w Bułgarii. Mimo to metropolia morawska, teraz łacińska, funkcjonowała dalej i przetrwała upadek państwa wielkomorawskiego.

    Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.Pasawa (niem. Passau, łac. Castra Batavia, czes. Pasov) – miasto na prawach powiatu w południowo wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Dolna Bawaria, w regionie Donau-Wald, siedziba powiatu Pasawa. Leży bezpośrednio przy granicy z Austrią. Liczy 50 548 mieszkańców (31 grudnia 2011) i jest ważnym ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym, administracyjnym i turystycznym, węzłem komunikacyjnym oraz siedzibą uniwersytetu.

    Wzrost potęgi i upadek[ | edytuj kod]

    Rościsław starał się uniezależnić od królestwa wschodniofrankijskiego, prowadził z nimi liczne wojny, lecz ostatecznie jego działania zakończyły się fiaskiem. Uprzednio zwabiony w zasadzkę przez swojego bratanka, Świętopełka I, został pojmany przez Ludwika II Niemieckiego. Król frankijski oślepił władcę morawskiego, który następnie zmarł w niewoli. Początkowo wschodni Frankowie chcieli bezpośrednio rządzić w kraju wielkomorawskim, dlatego pojmali Świętopełka I. W wyniku buntu miejscowych Słowian musieli zrewidować swoje plany. Po wypuszczeniu z niewoli i odzyskaniu niezależnej od królestwa wschodniofrankijskiego władzy, Świętopełk I prowadził odmienną politykę od swojego poprzednika. Dbał o dobre stosunki z zachodnim sąsiadem co pozwoliło mu na podbój okolicznych terenów.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Rościsław (cz. Rostislav) – drugi (po Mojmirze) książę z rodu Mojmirowiców, władca państwa wielkomorawskiego w latach 846-870, święty Cerkwi prawosławnej.

    Szczyt ekspansji Wielkich Moraw przypadł na panowanie Świętopełka I. Po 876 udało mu się podbić znaczne terytorium. Poza Morawami i Słowacją, które były głównymi ośrodkami państwa, w skład jego wchodziły, częściowo tereny dzisiejszych Węgier, a także Czechy, Łużyce oraz Zakarpacie. Kwestia przynależności do państwa wielkomorawskiego Małopolski i Śląska jest przedmiotem sporów między polskimi naukowcami, z których część opowiada się za tą przynależnością. Możliwe że państwo Wiślan było w jakiś sposób zależne od Wielkich Moraw.

    Zakarpacie lub Ukraina Zakarpacka (także Podkarpacie, Ruś Zakarpacka lub Podkarpacka; ukr. Закарпаття, węg. Kárpátalja, rum. Transcarpatia, cz. i słow. Podkarpatská Rus) – region historyczny na obszarze dzisiejszej zachodniej części państwa Ukraina, na pograniczu Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii. O jego odrębności decyduje przede wszystkim fakt, że jest to jedyny region na południe od Karpat zamieszkany przez ludność wschodniosłowiańską.Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.

    Pod koniec swoich rządów Świętopełk poróżnił się z Arnulfem z Karyntii. Doprowadziło to wyprawy zbrojnej na Morawy w 892, a następnie doszło do sojuszu między Węgrami a Frankami wschodnimi. Wydarzenia te osłabiły pozycję Wielkich Moraw. W 894, po śmierci Świętopełka, kraj został podzielony między dwóch jego synów, Mojmira II i Świętopełka II, którzy w następnych latach zaczęli walkę o tron. Osłabione walkami wewnętrznymi, państwo nie było w stanie obronić się przed najazdem koczowniczych Węgrów, którzy zaatakowali od strony Niziny Panońskiej. W konsekwencji osłabienia wewnętrznego i węgierskiego najazdu państwo wielkomorawskie upadło na początku X wieku, ok. 906, po 87 latach istnienia. Na części obszarów byłego już imperium morawskiego miejscowa ludność powróciła do pogaństwa.

    Morawa (cz. i sł. Morava, niem. March, węg. Morva) – rzeka na Morawach, we wschodniej Austrii i zachodniej Słowacji, dopływ Dunaju. Długość – 352 km, w tym 242 km w Czechach, 40 km jako granica czesko-słowacka i 70 km jako granica słowacko-austriacka. Powierzchnia zlewni – 26 658 km², w tym:Monarchia patrymonialna – najstarsza forma monarchii feudalnej, zapoczątkowana w państwie frankijskim za panowania dynastii Merowingów, chociaż jej rozkwit przypadł na czasy dynastii Karolingów. Charakterystyczna dla wczesnego średniowiecza.

    Władza[ | edytuj kod]

    Ustrój państwa wielkomorawskiego zaliczany jest do monarchii wczesnofeudalnych. Najwyższą władzę w państwie sprawował władca pochodzący z rodzimej dynastii Mojmirowiców. W źródłach określany jako: kьnędzь, princeps, rex, dux, vladyka, comes. Znaczącą pozycję w rządzeniu krajem posiadali otaczający księcia dostojnicy, możni i naczelnicy uzależnionych terenów, nazywani niekiedy Moravjęne. Z warstwy możnych prawdopodobnie pochodzili urzędnicy, sprawujący funkcje: administracyjneżupani zarządzający prowincjami zwanymi żupami; wojskowewojewodowie zajmujący się organizacją militarną państwa; a także sądowe – urzędnicy przewodzący sądom żupnym, którym podlegali wszyscy wolni, jak i niewolni, którzy nie zostali na podstawie zarządzenia książęcego objęci inną jurysdykcją np. kościelną.

    Państwo Samona – najstarsze znane państwo zachodniosłowiańskie. Istniało w latach 623–660 (zdaniem innych autorów w latach 623–658 lub 626–661), obejmując tereny przyszłych Czech, Moraw, Dolnej Austrii, Styrii, Karyntii i Karnioli, a także część zachodnich Węgier, zachodniej i środkowej Słowacji oraz Śląsk i Łużyce.Alfabet (nazwa pochodzi od starogreckich nazw pierwszych liter alfabetu: alfa i beta) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kościół łaciński, Kościół katolicki obrządku łacińskiego, Kościół rzymskokatolicki, Kościół zachodni – największa liczebnie część Kościoła katolickiego, mająca własną, odrębną tradycję liturgiczną oraz własną i odrębną strukturę. Głową Kościoła rzymskokatolickiego jest biskup Rzymu, czyli papież. Z danych opublikowanych w Annuario Pontificio z 2010 roku wynika, że do Kościoła łacińskiego należy ok. 1 mld 130 mln ludzi czyli ok. 98,5% katolików.
    Żupa (w znaczeniu: żupanat) - wczesnośredniowieczny odpowiednik kasztelanii. W dawnej Polsce i u Słowian południowych kasztelana stojącego na czele komitatu tytułowano komesem lub żupanem. Po łacinie pierwotnie określano tę godność jako prefectus, potem już jako castellanus.
    Mojmirowice (czes. i słow. Mojmírovci) – słowiańska dynastia zapoczątkowana przez Mojmira I. Kolejni członkowie rodu byli władcami państwa wielkomorawskiego aż do jego upadku w roku 907.
    Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.
    Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.
    Nomada – koczownik, wędrowiec, członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce, np. w związku ze zmianami pogody lub w poszukiwaniu żywności, wody, opału albo pastwisk dla zwierząt hodowlanych. Osoba prowadząca koczowniczy, wędrowny tryb życia, także podróżująca stale lub sezonowo z powodów handlowych, kulturowych lub religijnych.
    Poganie − określenie używane wobec wyznawców religii niemonoteistycznych, głównie politeistycznych i animalistycznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.04 sek.