• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rynna - geomorfologia

    Przeczytaj także...
    Piarg – rodzaj rumowiska skalnego. Jest to nagromadzenie u podnóża stoku ostrokrawędzistych okruchów skalnych, które odpadły od stromego zbocza górskiego, głównie w wyniku procesów wietrzenia fizycznego. Piargi często występują w postaci stożka piargowego u wylotów żlebu. Słowo piarg pochodzi z gwary podhalańskiej. W taternictwie używa się określenia ruchomy piarg, oznaczającego taki piarg, który podczas chodzenia po nim obsuwa się pod stopami.Żleb (kuluar) – wklęsła forma rynnowa ukształtowania terenu górskiego. Jest to szerokie i korytowate wcięcie o różnej głębokości w stoku czy ścianie. Powstaje wskutek wietrzenia mechanicznego oraz erozyjnego działania gruzu skalnego, wód opadowych, roztopowych i lawin. Żleby mają niewyrównane dno o profilu zbliżonym do litery V.
    Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

    Rynna – wklęsła forma ukształtowania terenu górskiego. Ma formę zagłębienia w stoku lub ścianie i jest przy tym węższa oraz płytsza od żlebu. Rynny bywają trawiaste, piarżyste albo skaliste, w zimie mogą być wypełnione śniegiem lub lodem. Podobnymi typami formacji są też komin czy depresja – często rozróżnienie pomiędzy nimi jest płynne i umowne.

    Komin – pionowa formacja skalna posiadająca formę zagłębienia ograniczonego z trzech stron ścianami skalnymi (dwie ściany po bokach i jedna w głębi). Komin jest formacją na tyle dużą (szeroką), aby do jej wnętrza mógł wejść wspinacz. Podstawową techniką wspinaczki w kominie jest zapieraczka.Depresja – w topografii jest to wklęsła forma ukształtowania terenu. Jest podobna do żlebu, ale jest płytka i szersza. Często występuje między dwoma grzędami. Depresja stanowi pośrednią formę miedzy żlebem a doliną. Przejście między tymi formami ukształtowania terenu jest płynne i czasami jest tylko sprawą umowną, czy jest to dolina, żleb czy depresja.

    Mała rynna może być nazywana rynienką.

    Stok – "nachylona powierzchnia stanowiąca element form rzeźby powierzchni Ziemi, na którym pod wpływem siły ciężkości i czynników atmosferycznych rozwijają się procesy rzeźbotwórcze zwane procesami stokowymi; zasięg występowania procesów stokowych wyznacza górną i dolną granicę stoku; materiał zwietrzelinowy usuwany ze stoku jest odkładany u jego podstawy (stok usypiskowy) lub na spłaszczeniach stokowych; na rozwój i kształt stoku wpływa jego budowa litologiczna oraz klimat; badania rozwoju stoku są jednym z podstawowych zadań geomorfologii, mają też duże znaczenie dla gleboznawstwa (erozja gleby) i rolnictwa (rodzaj i kierunek upraw)." Synonimem stoku, jednak o znaczeniu nierównoważnym, jest zbocze. Termin stok ma dwa znaczenia – szersze i węższe. W znaczeniu ogólnym, używanym zwłaszcza w geologii dynamicznej, oznacza każdą nachyloną powierzchnię terenu, między kulminacją a podnóżem. W węższym znaczeniu tak nazywa się powierzchnię nachyloną formy wypukłej. W odniesieniu do form wklęsłych bardziej odpowiedni jest termin zbocze. W geografii, w podręcznikach szkolnych i akademickich (w tym z zakresu geomorfologii) mówi się na przykład o stokach góry, ale o zboczach doliny lub kotliny.Góra – wypukła forma ukształtowania terenu o silnie urozmaiconej rzeźbie, wysokościach względnych w stosunku do najbliższych den dolinnych powyżej 300 m i dużym nachyleniu stoków. Ze względu na wysokości względne i stromość stoków wyróżnia się góry niskie, średnie i wysokie. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się góry fałdowe, zrębowe, wulkaniczne i ostańce.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • rynna polodowcowa
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    Ściana górska – zwykle stromy, bardzo stromy (urwisko), pionowy lub nawet przewieszony (przewieszka) stok góry o podłożu skalnym lub lodowcowym o w miarę jednolitej wystawie, będący jedną z największych formacji terenowych rozpoznawanych we wspinaczce. Ściana górska może mieć wiele setek metrów wysokości, ale wspinacze tą nazwą określają także znacznie mniejsze, ledwie kilkunastometrowe skałki lub ostańce.Rynna polodowcowa (rynna subglacjalna), dolina rynnowa - podłużne formy powierzchniowe Ziemi powstające pod powierzchnią lodowca (głównie lądolodu) wskutek erozji przez wody podlodowcowe. Stanowią one prostolinijne lub lekko kręte zagłębienia szerokości od kilkuset metrów do 2-3 km i długości nieraz kilkudziesięciu kilometrów, o stromych wysokich krawędziach z obu stron. Przebieg rynny nawiązuje do biegu i siły erozyjnej rzeki podlodowcowej. Po ustąpieniu lodowca rynny polodowcowe są wypełnione martwym lodem, co zapobiega zasypaniu przez morenę denną lub piaski sandrowe.




    Warto wiedzieć że... beta

    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.598 sek.