• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rynek - urbanistyka

    Przeczytaj także...
    Łabiszyn (niem. Labischin) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w północno-wschodniej części Pojezierza Gnieźnieńskiego, będącego subregionem Pojezierza Wielkopolskiego. Przez miasto przypływa rzeka Noteć, która poprzez Kanał Bydgoski łączy się z Brdą. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Łabiszyn. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.Plac Solny we Wrocławiu – rynek pomocniczy Starego Miasta we Wrocławiu, regularny, kwadratowy, wytyczony w 1242 na południowy zachód od Rynku.
    Pułtusk – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim (siedziba starostwa), siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Pułtusk. Położone w północnej części Mazowsza, na skraju Puszczy Białej nad Narwią, w mezoregionie Dolina Dolnej Narwi.
    Rynek i plac Solny (rynek pomocniczy) we Wrocławiu (1873)
    Rynek i plac Solny (rynek pomocniczy) we Wrocławiu (2012)

    Rynek – centralny plac miejscowości, charakterystyczny dla urbanistyki europejskich miast. Rynki wytyczano od początku średniowiecza do XIX wieku.

    Waga miejska – budynek, w który były wyposażone śreniowieczne miasta. Najczęściej stał na rynku, w pobliżu ratusza. W budynku znajdowała się waga, z której korzystali kupcy.Łowicz – miasto, gmina miejska w województwie łódzkim, w powiecie łowickim (siedziba władz powiatu) nad rzeką Bzurą, na północnym skraju Równiny Łowicko-Błońskiej. Był miastem duchownym.

    Pochodzenie nazwy[ | edytuj kod]

    Słowo rynek pochodzi od niemieckiego terminu Ring (dosł. "pierścień"), który pojawił się na ziemiach polskich wraz z przeprowadzanymi lokacjami na prawie niemieckim (jednak niemieckim odpowiednikiem słowa rynek jest Markt lub Marktplatz). Ring oznacza specyficzny rodzaj rynku z umieszczonym pośrodku blokiem zabudowy.

    Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Budowany był najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.Agora (gr. ἀγορά, dosł. miejsce zgromadzeń) – główny plac, rynek w miastach starożytnej Grecji. Centrum wokół którego toczyło się życie polityczne, religijne, a czasami także handlowe.

    Funkcje[ | edytuj kod]

    Rynek był przestrzenią wymiany handlowej i miejscem, w którym zbiegały się drogi prowadzące do miasta. Lokalizowano przy nim ratusz - siedzibę władz miejskich – a w jego pobliżu najczęściej także główną świątynię miasta. Na terenach dzisiejszej Polski układ przestrzenny rynku, jego funkcja i zadania związane były z przyjęciem prawa niemieckiego (najczęściej magdeburskiego). Inne zabudowania typowe dla rynków to sukiennice, kramy i ławy chlebowe, waga, a także pręgierz i studnia.

    Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – średniowieczne prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga. W 1035 Magdeburg otrzymał patent nadający miastu prawo do handlu i zjazdów. Prawo to spisane zostało w 1188 stając się wzorcem dla podobnych regulacji wielu miast środkowoeuropejskich.Kaplica gotycka na pl. Bolesława Chrobrego w Policach – pozostałość po XIII/XIV-wiecznym kościele Najświętszej Marii Panny istniejącym tu do końca XIX wieku, a następnie rozebranym. Jest zwana również "małym kościółkiem".

    Rynki były najczęściej wytyczane na planie czworokąta, choć niektóre z nich posiadają formę trójkąta (Rynek Kościuszki w Białymstoku, rynki w Jaworznie, Brodnicy, Łowiczu), czy rozszerzającej się ulicy (Chojnów, Środa Śląska, Niemodlin). Od czasów renesansu projektowano niekiedy symetryczne rynki wielokątne (np. sześciokątny rynek w Krynkach, ośmiokątny rynek Nowego Miasta w Łodzi).

    Olecko (dawniej także Margrabowa, niem. Marggrabowa lub Oletzko, od 1928 Treuburg) – miasto w północno-wschodniej części Polski w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie oleckim, nad rzeką Legą (dawniej Oleg) i Jeziorem Oleckim Wielkim. Siedziba gminy Olecko. Stolica "Mazur Garbatych".Rynek we Wrocławiu (niem. Großer Ring in Breslau) – średniowieczny plac targowy we Wrocławiu, obecnie centralna część strefy pieszej. Stanowi prostokąt o wymiarach 213 na 178, oraz powierzchni około 3,8ha  m. Jest to jeden z największych rynków staromiejskich Europy, z największym ratuszem w Polsce. Zabudowę otaczającą Rynek stanowią budynki pochodzące z różnych epok historycznych. Centralną część Rynku zajmuje blok śródrynkowy, składający się z Ratusza, Nowego Ratusza oraz licznych kamienic. Rynek tworzy układ urbanistyczny wraz z przekątniowo przyległymi placem Solnym oraz placem wokół kościoła św. Elżbiety z wieża o wysokości 91,5 m. Do Rynku prowadzi 11 ulic – po dwie w każdym narożniku (Świdnicka, Oławska, E. Gepperta (Zamkowa), Ruska, św. Mikołaja, Odrzańska, Kuźnicza, Wita Stwosza), ponadto przebity w XIV lub XV w. Kurzy Targ po stronie wschodniej oraz wąskie ul. Więzienna i Przejście św. Doroty.

    Rynki w Polsce[ | edytuj kod]

     Z tym tematem związana jest kategoria: Rynki miejskie w Polsce.

    Rynki zostały wytyczone w większości polskich miast i niektórych wsiach, których prawa lokacyjne wydano w średniowieczu. Nie posiadają ich natomiast miasta lokowane później, przede wszystkim te, które rozwinęły się i uzyskały prawa miejskie w XIX i XX wieku.

    Duszniki-Zdrój (niem. Bad Reinerz, czes. Dušníky) – miasto i gmina uzdrowiskowa w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim. Historycznie miejscowość znajdowała się w hrabstwie kłodzkim. Położone w dolinie rzeki Bystrzycy Dusznickiej, oddzielającej Góry Orlickie od Gór Bystrzyckich.Nowa Ruda (niem. Neurode, dial. Noiroode, czes. Nová Ruda) – miasto i gmina leżące w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim.

    Największe place rynkowe w Polsce znajdują się w Olecku (64 288 m²), Latowiczu (o powierzchni ok. 43 000 m²), Krakowie (o powierzchni ok. 40 000 m²), Tarnogrodzie (niecałe 40 000 m²), Wrocławiu (prawie 40 000 m², a wraz z rynkiem pomocniczym około 48 500 m²).

    Tarnogród (jidysz טאַרנעגראָד, ros. Тарногродъ) – miasto w woj. lubelskim, w powiecie biłgorajskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tarnogród.Frampol – miasto w południowej części województwa lubelskiego, w powiecie biłgorajskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Frampol. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zamojskiego.

    Najdłuższe rynki znajdują się w Myszyńcu (430 m) i Pułtusku (380 m), a w Chojnowie, Magnuszewie i Sławatyczach mają one boki o długości ponad 300 m.

    Z rynku we Wrocławiu wybiega promieniście 11 ulic.

    Galeria zdjęć[ | edytuj kod]

  • Rynek we Frampolu

  • Rynek Starego Miasta w Warszawie

    Rynek Kościuszki – reprezentacyjna promenada położona w centrum Białegostoku, ciągnąca się od placu Jana Pawła II, przechodząca w pierzeję południową z ul. Suraską natomiast pierzeja północna w ul. Lipową od skrzyżowania z ul. Spółdzielczą. Pierzeję zachodnią Rynku Kościuszki tworzą linię zabudowy budynków pomiędzy ul. Suraską, a ul. Lipową na wysokości ul. Spółdzielczej.Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.
  • Pręgierz na poznańskim Starym Rynku

  • Rynek w Nowej Rudzie

  • Zachodnia pierzeja rynku w Dusznikach-Zdroju

  • Rynek w Łabiszynie

  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • agora
  • forum
  • emporion
  • nawsie
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Rynek na pocztówkach w serwisie Polona.pl
  • Emporion (łac. emporium) – w starożytności plac miejski, na którym składowano towary przywożone drogą morską. Najbardziej znane emporion Hellady znajdowało się w ateńskim porcie Pireus, gdzie obok przystani dla statków handlowych mieściły się magazyny oraz bazar. W Rzymie emporion, założone w 192 p.n.e., znajdowało się nad brzegiem Tybru u podnóży wzgórza Awentyńskiego.Police (do 1945 niem. Pölitz) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, siedziba powiatu polickiego i gminy miejsko-wiejskiej Police, miasto satelickie Szczecina, położone nad Łarpią i Odrą-Domiążą na Równinie Wkrzańskiej. Port morski na lewym brzegu ujściowego odcinka Odry. Police otacza Puszcza Wkrzańska.




    Warto wiedzieć że... beta

    Myszyniec – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, położone nad Rozogą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Myszyniec. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. ostrołęckiego. Myszyniec przez wielu uznawany jest za stolicę Kurpi.
    Nawsie – plac położony w centrum dawnej wsi. Był otoczony zagrodami, często miał kształt wrzecionowaty. Pierwotnie stanowił własność wspólną wsi i służył wspólnym celom. Bardzo często na nawsiu lokalizowany był kościół wraz z otaczającym go cmentarzem. Nawsie bywało także wykorzystywane jako łąka, pastwisko, ale też jako miejsce targów. Z czasem zanikł, zabudowywany.
    Plac (niem. Platz – puste miejsce; z łac. platea – szeroka ulica, bulwar, plac; od gr. πλατεῖα ὁδός – plateia hodos – szeroka ulica) – wolna, niezabudowana przestrzeń miejska, zwykle w kształcie prostokąta lub kwadratu, ograniczona zabudową, ulicami, zielenią, przeważnie wyłączona z ruchu pojazdów. Często plac zdominowany jest przez charakterystyczną budowlę lub ich zespół (obiekty sakralne, gmachy użyteczności publicznej, zamki i pałace), a w jego obrębie znajdują się zazwyczaj pomniki, kolumny, fontanny, słupy ogłoszeniowe i inne obiekty małej architektury.
    Jaworzno – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej.
    pl. Bolesława Chrobrego w Policach – główna część Starego Miasta w Policach. Znajduje się tu punkt początkowy szlaku Polickiego PTTK.
    Studnia – pionowe (czasami skośne) ujęcie wód podziemnych, sztuczny otwór wiercony lub kopany, sięgający do poziomu wodonośnego.
    Język niemiecki (niem. deutsche Sprache, Deutsch /dɔʏ̯t͡ʃ/) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W lingwistyce traktuje się go jako grupę kilku języków zachodniogermańskich, które bywają określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym z Górnej Saksonii i Turyngii.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.111 sek.