Russell Means

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Russell Means (w języku lakota Oyate Wacinyapin, czyli „(Ten, który) pracuje dla ludzi” (ur. 10 listopada 1939 w Pine Ridge, zm. 22 października 2012 w Porcupine) – amerykański działacz na rzecz praw Indian, polityk i aktor.

Alcatraz – wyspa w zatoce San Francisco. W języku hiszpańskim zwana jest Wyspą Pelikanów (hiszp. Isla de los Alcatraces), a w angielskim nazywana także Skałą (ang. The Rock). Znajduje się na niej nieczynne już więzienie o zaostrzonym rygorze, działające od 1934 do 1963 roku. Zamknięte zostało głównie z powodu wysokich kosztów utrzymania oraz błędów konstrukcyjnych, które ułatwiały ucieczki.Leonard Peltier (ur. 12 września 1944) – amerykański Indianin z plemienia Czipewejów (ang. Chippewa, w języku ojibwa Anishinabe), działacz American Indian Movement (AIM - Ruchu Indian Amerykańskich), skazany po budzącym do dziś kontrowersje procesie na podwójny wyrok dożywotniego więzienia za zastrzelenie dwóch agentów FBI podczas tzw. "incydentu w Oglala" – strzelaniny w rezerwacie Pine Ridge w Dakocie Południowej 26 czerwca 1975.

Russell Means był północnoamerykańskim Indianinem z plemienia Siuksów Oglala. Urodził się w Greenwood, w rezerwacie Yankton w Dakocie Pd. W 1942 jego rodzina przeprowadziła się do San Francisco, gdzie jako młody człowiek miewał konflikty z prawem i uzależnienia.

Po porzuceniu nauki, w 1964 roku wziął wraz z ojcem udział w indiańskiej okupacji wyspy Alcatraz, a następnie na przełomie lat 60. i 70. XX w. zaangażował się w działalność broniącego praw tubylczych Amerykanów ruchu Red Power. Wkrótce został jednym z liderów głośnego w latach 70. Ruchu Indian Amerykańskich (AIM), organizatorem głośnych indiańskich protestów (w tym – obok Dennisa Banksa – przywódcą okupacji Wounded Knee w 1973 roku) i jednym z najbardziej znanych – obok Dennisa Banksa, Johna Trudella i Leonarda Peltiera współczesnych działaczy indiańskich w USA.

Hollywood – dzielnica miasta Los Angeles w Stanach Zjednoczonych i najważniejszy ośrodek amerykańskiej kinematografii. Słowo Hollywood jest używane jako skrótowa, popularna nazwa dla amerykańskiego przemysłu filmowo-telewizyjnego.Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

Jego kontrowersyjna sława, ambicje i zdolności zaprowadziły go z czasem do polityki i Hollywood. Występował m.in. w filmach Ostatni Mohikanin (jako Chingachgook), Urodzeni mordercy, Into the West i – w (2007) – Tropiciel (Pathfinder). Udzielił swojego głosu wodzowi Powhatanowi w disneyowskiej kreskówce Pocahontas, napisał też obszerną autobiografię Where White Men Fear to Tread (1997).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.John Trudell (ur. 15 lutego 1946 w Omaha) - amerykański Indianin Santee, działacz społeczno-polityczny, poeta, pisarz, muzyk i aktor.

Jako skrajnie liberalny polityk, startował – bez powodzenia – m.in. w wyborach na prezydenta USA (z ramienia Partii Libertariańskiej) i kilka razy – również bez powodzenia (ostatnio w 2008) – w wyborach na przewodniczącego Rady Plemiennej Siuksów Oglala w rodzinnym rezerwacie Pine Ridge.

Dennis J. Banks (w odżibwe Nowacumig, ur. 12 kwietnia 1932 w Leech Lake, Minnesota) – amerykański Indianin z plemienia Czipewejów, działacz społeczno-polityczny tubylczych Amerykanów, obrońca praw Indian, lider Ruchu Indian Amerykańskich (AIM) i okupacji Wounded Knee w 1973 r., organizator sztafetowych Świętych Biegów, nauczyciel, aktor i twórca.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,

W lipcu 2011 zdiagnozowano u niego raka przełyku. Means odrzucił możliwość leczenia operacyjnego na rzecz innych metod intensywnej terapii, łączących możliwości medycyny współczesnej i tradycyjnej. We wrześniu 2011 poinformował, że guz „znacząco zmalał”, a on sam odzyskał głos i możliwość przełykania.

Rezerwat Pine Ridge (lak. Oglala Oyanke) – rezerwat Indian w południowo-zachodniej części stanu Dakota Południowa w Stanach Zjednoczonych, zamieszkany głównie przez Indian (tubylczych Amerykanów) z plemienia Lakotów Oglala.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

22 października 2012 przegrał walkę z rakiem, który objął ostatecznie język, węzły chłonne i płuca. Zmarł w swoim ranczo w Porcupine.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Two Bulls wins Oglala Lakota Tribal Election (ang.). 2008-11-05. [dostęp 22 października 2012].
  2. Russell Means szefem Rady Plemiennej Oglalów? (pol.). 2002-11-19. [dostęp 22 października 2012].
  3. Russell Means Updates His Condition: Tumor Diminished Significantly (ang.). KDLT News, 2011-09-23. [dostęp 22 października 2012].

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Robert D. McFadden, Russell Means, Who Revived Warrior Image of American Indian, Dies at 72, nytimes.com, 22 października 2012 [dostęp 2012-10-22] (ang.).
  • Emily Langer, Russell Means dies at 72; American Indian activist helped lead uprising at Wounded Knee, articles.washingtonpost.com, 22 października 2012 [dostęp 2013-06-04] [zarchiwizowane z adresu 2013-01-03] (ang.).
  • Michael Carlson, Russell Means obituary, guardian.co.uk, 1 listopada 2012 [dostęp 2013-06-04] (ang.).
  • Rupert Cornwell, Russell Means: American Indian activist and actor, independent.co.uk, 24 października 2012 [dostęp 2013-06-04] (ang.).
  • Russell Means, telegraph.co.uk, 24 października 2012 [dostęp 2013-06-04] (ang.).
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • "Robimy to, co umiemy najlepiej" (wywiad) "Tawacin" nr 56 [4/2001], [dostęp 19 października 2011] (pol.)
  • Means spirited: American Indian actor and activist honored at Haskell film festival, [dostęp 19 października 2011] (ang.)
  • Russell Means, [dostęp 19 października 2011] (ang.)
  • Russell Means – filmografia, [dostęp 19 października 2011] (pol.)
  • Dakotowie, Dakoci, Siuksowie, Sjuksowie, Lakoci – Indianie Ameryki Północnej z obszaru Wielkich Równin. Dzielą się na trzy grupy: wschodnią Santee, środkową Yankton i zachodnią Teton.Panindianizm - współczesne zjawisko społeczne polegające na osiąganiu lub dążeniu do ponadplemiennej jedności tubylczych ludów Ameryki Północnej, zwanych Indianami.




    Warto wiedzieć że... beta

    22 października jest 295. (w latach przestępnych 296.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 70 dni.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Ostatni Mohikanin (ang. The Last of the Mohicans) – melodramat historyczno-przygodowy produkcji USA z 1992 roku w reżyserii Michaela Manna.
    Ruch Indian Amerykańskich (ang. American Indian Movement (AIM)) - współczesna panindiańska (ponadplemienna) organizacja Indian Ameryki Północnej, szczególnie aktywna i popularna w latach 70. XX w. (głośna okupacja Wounded Knee w 1973), znana z radykalnych wypowiedzi i działań swoich liderów w obronie praw tubylczych Amerykanów. Wspierała starania lokalnych społeczności tubylczych o samookreślenie i poszanowanie ich praw, mobilizowała amerykańskich Indian do walki o respektowanie historycznych traktatów z władzami, poczucie etnicznej godności i pełnię praw obywatelskich. U szczytu popularności postrzegana była jako główny reprezentant młodego pokolenia miejskich Indian i przeciwwaga dla oskarżanych o nieskuteczność starszych organizacji tubylczych w USA - zwłaszcza Krajowego Kongresu Indian Amerykańskich (NCAI). Niemal od początku osłabiana zewnętrznymi atakami i wewnętrznymi podziałami, obecnie prowadzi głównie działania lokalne i okazjonalne.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Tubylczy Amerykanin (inaczej rdzenny Amerykanin, czasem też "rodowity Amerykanin", ang. Native American) – wieloznaczne pojęcie, które w zależności od autora i kontekstu może oznaczać:
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Reklama