Rumanowy Szczyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rumanowy Szczyt (słow. Rumanov štít, niem. Rumanspitze, węg. Ruman-csúcs) – dwuwierzchołkowy szczyt o wysokości 2428 m n.p.m. położony w głównej grani Tatr Wysokich na terytorium Słowacji.

Ján Ruman Driečny starszy (ur. 1780, zm. po 1840 r.) – słowacki pasterz, myśliwy i przewodnik tatrzański. Pochodził ze wsi Stwoła na Spiszu. Był świetnym znawcą Tatr, a w szczególności dolin Mięguszowieckiej oraz Batyżowieckiej.Gankowa Przełęcz (słow. Ganková štrbina, Štrbina Ganku, niem. Ganekscharte, węg. Ganek-rés, ok. 2388 m n.p.m.) – przełęcz w głównej grani Tatr, pomiędzy Gankiem (Gánok, 2462 m n.p.m.) a północno-zachodnim wierzchołkiem Rumanowego Szczytu (Rumanov štít, 2428 m n.p.m.).

Na północny zachód od Rumanowego Szczytu znajduje się Ganek (Gánok), oddzielony od niego Gankową Przełęczą (Gánkova štrbina), natomiast na południowym wschodzie położony jest Żłobisty Szczyt (Zlobivá), od którego oddzielają go Wyżnia Żłobista Przełączka (Vyšná Zlobná štrbina) i Żłobiste Czuby (Zlobné zuby). Szczyt znajduje się w odcinku grani rozdzielającym Dolinę Kaczą (Kačacia dolina) oraz Dolinę Złomisk (Zlomisková dolina), a dokładniej jej odnogę – Dolinkę Rumanową.

Rumanowe Stawy (słow. Rumanové plesá) – grupa trzech małych stawów znajdujących się w Dolince Rumanowej, w słowackich Tatrach Wysokich. Leżą one pośród piargów tej dolinki, w otoczeniu wysokogórskiego krajobrazu. Nie prowadzą w ich kierunku żadne znakowane szlaki turystyczne, więc nie są dostępne dla turystów.Jan Bachleda Tajber (daty urodzin i śmierci nieznane) – góral z Zakopanego, jeden z najlepszych przewodników tatrzańskich w końcu XIX i początku XX wieku.

Wyższy jest wierzchołek północno-zachodni (2428 m), drugi południowo-wschodni ma wysokość 2419 m. Do Doliny Kaczej masyw opada wysoką (ok. 600 m) ścianą, której przez dłuższy czas nie udawało się zdobyć. Według Witolda Henryka Paryskiego jest to jedna z najwspanialszych ścian tatrzańskich. Obecnie prowadzi przez nią kilka trudnych dróg wspinaczkowych. Najłatwiej można wejść na szczyt od Doliny Złomisk, z tej strony wygląda on dość niepozornie. Wszystkie wejścia na szczyt są jednak turystycznie niedostępne, nie prowadzi tutaj żaden szlak turystyczny.

Dolina Litworowa (słow. Litvorová dolina, niem. Litvorovytal, węg. Litvorovy-völgy) – niewielka tatrzańska dolinka (ok. 1,0 km długości) położona na wysokości ok. 1600–2100 m n.p.m. w Tatrach Wysokich na terenie Słowacji. Jest jedną z górnych pięter Doliny Białej Wody (Bielovodská dolina). Nazwa jej pochodzi od rosnącego w Tatrach litworu.Ganek (słow. Ganek, Gánok) – trójwierzchołkowy szczyt w słowackiej części Tatr Wysokich. Położony jest w głównej grani Tatr Wysokich w miejscu, w którym zmienia ona kierunek na południowo-wschodni. Najwyższy wierzchołek Wielki Ganek (Veľký Ganek) ma wysokość 2462 m n.p.m. Dwa niższe to Pośredni Ganek (Prostredný Ganek) i Mały Ganek (Malý Ganek, 2425 m n.p.m.). Mały i Pośredni Ganek oddzielone są Małą Gankową Przełączką, natomiast Pośredni i Wielki Ganek – Pośrednią Gankową Przełączką.

Pierwsze wejścia:

  • latem – Janusz Chmielowski, Klemens Bachleda, Jan Bachleda Tajber, 27 września 1902 r.,
  • zimą – Alfréd Grósz, Ferdinand Zuber, 11 kwietnia 1914 r.
  • Środkiem słynnej północno-wschodniej ściany przeszli po raz pierwszy Tadeusz Bernadzikiewicz i Bolesław Chwaściński 30 sierpnia 1932 r.

    Żłobiste Czuby (słow. Zlobné zuby) – liczne i drobne skalne czuby w głównej grani Tatr Wysokich pomiędzy Rumanowym Szczytem (2428 m) a Żłobistym Szczytem (2426 m). Na odcinku tym grań przebiega w kierunku południowo-wschodnim i występują w niej kolejno:Wyżnia Żłobista Przełączka (słow. Vyšná Zlobná štrbina, niem. Obere Abgrundscharte, węg. Nyugati-Meredély-csorba, ok. 2375 m n.p.m.) – przełęcz w głównej grani Tatr położona pomiędzy Rumanowym Szczytem (Rumanov štít, 2428 m) a Żłobistym Szczytem (Zlobivá, 2426 m), dokładniej zaś Żłobistymi Czubami (Zlobné zuby). Po północno-wschodniej stronie przełęczy znajduje się Dolina Kacza, a po południowo-zachodniej – Dolinka Rumanowa (jedno z odgałęzień Doliny Złomisk).

    Nazwa szczytu, pobliskich przełęczy i Rumanowych Stawów (Rumanove plesá) w Dolinie Złomisk związana jest z tatrzańskim przewodnikiem – Jánem Rumanem Driečnym. W polskiej literaturze szczyt opisany jest dokładniej w czasopismach „Taternik” nr 1/1929 i nr 1/1937-38.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część X. Rumanowa Przełęcz – Wschodnie Żelazne Wrota. Warszawa: Sport i Turystyka, 1962, s. 111-131.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  • Tatry Wysokie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06. ISBN 83-87873-26-8.
  • Tadeusz Teodor Bernadzikiewicz (ur. 24 marca 1906 w Opatkowicach (obecnie wchodzących w skład Dzielnicy X Swoszowice Krakowa), zm. prawdopodobnie w sierpniu 1944 w Pruszkowie) – polski taternik, alpinista i speleolog, prawnik i ekonomista. Janusz Chmielowski (ur. 9 stycznia 1878 r. w Warszawie – zm. 26 kwietnia 1968 r. w Katowicach) – polski inżynier budowy maszyn, matematyk. Pracownik instytucji technicznych (hutniczych) i ubezpieczeniowych, redaktor naukowy wydawnictw technicznych. Jeden z prekursorów wspinaczki tatrzańskiej. Główny inicjator i współzałożyciel pierwszej polskiej organizacji taternickiej – Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.
    Klemens (potocznie, zdrobniale Klimek) Bachleda (ur. 13 listopada 1851 (lub też, jak podaje Wielka encyklopedia tatrzańska, w 1849 r.) w Kościelisku, zm. 6 sierpnia 1910 na Małym Jaworowym Szczycie) – góral i zakopiańczyk, przewodnik tatrzański, ratownik, członek Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, pierwszy polski ratownik górski, który zginął tragicznie, idąc na ratunek człowiekowi w Tatrach.
    „Taternik” – magazyn informacyjny Polskiego Związku Alpinizmu, wydawany od 1907 roku. Od 2008 r. ukazuje się jako kwartalnik zarówno w wersji drukowanej jak i elektronicznej, jako plik PDF.
    Dolinka Rumanowa (słow. Rumanova dolinka, niem. Rumantal, węg. Ruman-völgy) – niewielka dolinka w słowackiej części Tatr Wysokich, boczna odnoga Doliny Złomisk (Zlomisková dolina).
    Ściana górska – zwykle stromy, bardzo stromy (urwisko), pionowy lub nawet przewieszony (przewieszka) stok góry o podłożu skalnym lub lodowcowym o w miarę jednolitej wystawie, będący jedną z największych formacji terenowych rozpoznawanych we wspinaczce. Ściana górska może mieć wiele setek metrów wysokości, ale wspinacze tą nazwą określają także znacznie mniejsze, ledwie kilkunastometrowe skałki lub ostańce.
    Grań Tatr Wysokich – grań rozpoczynająca się na przełęczy Liliowe, a kończąca się na Przełęczy pod Kopą, opisana szczegółowo wraz ze wszystkimi bocznymi graniami w artykułach:
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.

    Reklama