Rozejm w Mudros

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rozejm w Mudrosukład rozejmowy kończący działania wojenne I wojny światowej pomiędzy Imperium Osmańskim a Ententą, podpisany 30 października 1918 na pokładzie okrętu liniowego Royal Navy HMS Agamemnon, stojącego na kotwicy w porcie Mudros na greckiej wyspie Lemnos.

Armia Cesarstwa Niemieckiego (niem. Deutsche Armee (Kaiserreich), Kaiserliche Armee) – oficjalne określenie sił zbrojnych Cesarstwa Niemieckiego, pod rozkazami cesarza. Składała się z czterech kontyngentów: pruskiego, obejmującego także mniejsze kraje Rzeszy, bawarskiego, saskiego i wirtemberskiego. Formalnie, mimo przejścia pod dowództwo pruskie, królowie tych trzech krajów zachowali pewną kontrolę nad wojskiem. Dotyczyło to zwłaszcza Bawarii. Żołnierze składali przysięgę na wierność cesarzowi, ale bawarskich wojskowych ta przysięga obowiązywała jedynie w czasie wojny, gdyż w czasie pokoju zwierzchnictwo nad armią bawarską sprawował król bawarski. Ponadto, wojska bawarskie różniły się nieco umundurowaniem i istniały wyodrębnione korpusy bawarskie.Cylicja (gr. Κιλικία, Kilikia) – historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej, obecnie terytorium Turcji (prowincje: Mersin, Adana, Osmaniye i Hatay). Cylicja dzieliła się na dwie części: Cilicia Trachea i Cilicia Pedias. Cilicia Trachea (asyryjskie Khillaku, od którego pochodzi nazwa Cylicji) była surowym rejonem górskim uformowanym przez góry Taurus. Skaliste przylądki nadawały się znakomicie do budowy naturalnych portów, w których często znajdowali schronienie piraci. W starożytności pokryta gęstym lasem, który dostarczał budulca dla stoczni. Cilicia Pedias leżała we wschodniej części Cylicji i prócz terenów górskich kształtowały ją nadmorskie równiny. Przez Cylicję biegł perski szlak królewski, który łączył Anatolię z Syrią i wybrzeżem cylicyjskim.

Sygnatariuszami rozejmu był ze strony Ententy admirał Somerset Arthur Gough-Calthorpe, dowódca brytyjskiej eskadry Royal Navy Morza Śródziemnego, ze strony tureckiej Rauf Bej, minister marynarki wojennej Imperium Osmańskiego. Układ został zawarty w imieniu całej Ententy, pomimo protestu rządu Francji.

Kaukaz Południowy, Zakaukazie, Zakaukazja, Transkaukazja – nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu, tzw. Wielkiego Kaukazu, na pograniczu euro-azjatyckim: Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii. Współcześnie istniejące państwa powstały lub odzyskały niepodległość w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego.Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.
  • Turcja zobowiązywała się otworzyć Bosfor i Dardanele oraz poddać je okupacji państw Ententy.
  • upoważniała Ententę do okupacji wszelkich innych punktów strategicznych Imperium w przypadku „zagrożenia bezpieczeństwa” i „sześciu ormiańskich wilajetów” w przypadku „chaosu”.
  • Ententa otrzymywała swobodne wejście na Morze Czarne.
  • tureckie okręty wojenne przechodziły w ręce sprzymierzonych.
  • armia turecka miała opuścić wszystkie terytoria poza granicami państwa (wyjąwszy część Kaukazu Południowego), wycofać się z Trypolitanii, Arabii, Mezopotamii, Syrii, faktycznie również Cylicji, przekazać Entencie system tuneli w górach Taurus, na Kaukazie południowym wojska tureckie miały wycofać się na linię granicy rosyjsko-tureckiej z 1914, czyli z terytoriów Demokratycznej Republiki Gruzji, Demokratycznej Republiki Azerbejdżanu i Demokratycznej Republiki Armenii
  • armia turecka, w tym lotnictwo miała zostać zdemobilizowana, poza pewną, nieoznaczoną liczbą jednostek.
  • wszystkie koleje, drogi i porty zostały udostępnione aliantom.
  • Imperium Osmańskie zrywało stosunki dyplomatyczne i wojskowe z Państwami Centralnymi.
  • wojska Państw Centralnych (w praktyce kontyngent Armii Cesarstwa Niemieckiego) i ich obywatele w ciągu miesiąca mieli opuścić granice Imperium.
  • rozejm wchodził w życie 31 października 1918 w południe.
  • 13 listopada 1918 do Konstantynopola zawinęła eskadra Royal Navy. Rozpoczęła się okupacja miasta przez siły brytyjskie, francuskie i włoskie, trwająca do 23 września 1923. W dwa tygodnie później cieśniny tureckie zostały obsadzone przez wojska brytyjskie, które zajęły znajdujące się tam fortyfikacje.

    Rozejm w Compiègne − kończący I wojnę światową układ rozejmowy pomiędzy Ententą i Cesarstwem Niemieckim, uzgodniony w poniedziałek 11 listopada 1918 roku o godzinie 5:12 i podpisany o 5:20 rano w wagonie kolejowym w lesie pod Compiègne. Zgodnie z propozycją marszałka Focha obie strony przyjęły jako godzinę złożenia podpisów 5:00. Rozejm wszedł w życie tego samego dnia o godzinie 11:00 czasu paryskiego, to jest po 6 godzinach od zakomunikowanej godziny podpisania.Dardanele (tur. Çanakkale Boğazı) – cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, łączy Morze Egejskie z morzem Marmara. Długość 120,5 km, szerokość 1,3-18,5 km, główne porty to Gelibolu i Çanakkale. W starożytności znana jako Hellespont.

    Rozejm w Mudros był wstępem do podziału terytoriów Imperium Osmańskiego, które znalazło kulminację w traktacie w Sevres 10 sierpnia 1920. Było to również preludium do upadku Imperium, tureckiej wojny o niepodległość, wojny grecko-tureckiej (1919–1922) i proklamowania Republiki Tureckiej.

    Ententa (czyta się "antanta", z franc. entente – porozumienie, Potrójna Ententa, Trójporozumienie) – sojusz pomiędzy Wielką Brytanią, Francją i Rosją. Do jego powstania dochodziło stopniowo. Był odpowiedzią na zawarte w 1882 Trójprzymierze.Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jan Dąbrowski, Wielka Wojna 1914-1918, Warszawa 1937, wyd. Trzaska, Evert i Michalski
  • Mudros Agreement, October 30, 1918 (ang.)
  • Armistice signé à Moudros, le 30 octobre 1918 (fr.)
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Rozejm w Compiègne (1918)
  • Traktat w Lozannie




  • Warto wiedzieć że... beta

    III Republika Francuska (fr. Troisième République) – proklamowana 4 września 1870 r., trwała 70 lat, do klęski Francji, zawarcia separatystycznego zawieszenia broni z III Rzeszą i udzielenia przez francuskie Zgromadzenie Narodowe 10 lipca 1940 r. z pominięciem Prezydenta Republiki Alberta Lebrun nadzwyczajnych pełnomocnictw premierowi – marszałkowi Pétainowi, który na ich podstawie ogłosił się „głową państwa francuskiego” (fr. L’État Français). Na tej zasadzie sukcesorem III Republiki była Francja Vichy.
    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.
    Demokratyczna Republika Armenii (orm. Դեմոկրատական Հայաստանի Հանրապետություն, Demokratakan Hayastani Hanrapetutyun) - państwo armeńskie powstałe 28 maja 1918 wyniku rozpadu Zakaukaskiej DRF.
    Taurus – góry w południowej Turcji, graniczą z Wyżyną Anatolijską. Ciągną się na długości ok. 1500 km i szerokości do ok. 200 km. Składają się z szeregu, często równoległych, pasm górskich i płaskowyży stromo opadających do Morza Śródziemnego i ku wąskim nizinom nadmorskim.
    Trypolitania (Tarabulus, Ţarābulus) – kraina historyczna w zachodniej Libii nad wybrzeżem Morza Śródziemnego zamieszkana w starożytności przez Berberów. Od VIII wieku p.n.e. u jej wybrzeży zaczęły powstawać kolonie fenickie. Pod koniec VI wieku p.n.e. kolonie te podporządkowała sobie Kartagina. Po III wojnie punickiej (fenickiej) podbita przez Rzymian, w roku 435 przez Wandalów, w 533 przez Bizancjum, w VIII wieku przez Arabów. Od roku 1517 pod panowaniem imperium osmańskiego (przy czym od drugiej połowy XVIII do lat trzydziestych XIX wieku niezależne od Stambułu państwo pirackie). W roku 1912 Trypolitanię zajęli Włosi, którzy zrzekli się tej kolonii dopiero po zakończeniu II wojny światowej, kiedy to z obszaru Trypolitanii, Cyrenajki i Fazzanu w 1951 roku utworzono niepodległe Królestwo Libii.
    Demokratyczna Republika Gruzji (gruz. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა , Sakartvelos Demokratiuli Respublika) – państwo powstałe 26 maja 1918 w wyniku secesji od Zakaukaskiej DRF.
    Mudros (gr. Μούδρος) – miasto w południowej części wyspy Lemnos, położone nad wybrzeżem Morza Egejskiego. Jego powierzchnia całkowita to 185.127 km², co stanowi 38,8 % powierzchni wyspy. Liczba mieszkańców wynosi 4,842 tysiąca. Miasto podczas pierwszej wojny opuszczało wielu ludzi, co spowodowało, że do miasta często przypływał parowiec Britannic.

    Reklama